آیتاللّه مصباح زمانشناس و فرصتشناس بود. فرصتهایی را که خداوند در اختیار او و جامعه میگذاشت، بهسرعت میشناخت و از آنها استفاده میکرد. نیازهای جامعه را بررسی میکرد، عمق نیازها را شناسایی و آنها را ریشهیابی میکرد، راه برآورده شدن نیازها را بررسی مینمود و براساس آن وارد میدان عمل میشد.
اگر جامعهای حتّی رهبری مثل امیرالمؤمنین (ع) یا امام حسن (ع) داشته باشد، ولی ظرفیّت لازم را نداشته باشد و مؤمنان آن جامعه در راه ولایت و امامت، فداکاری لازم را نداشته نباشند، سرنوشتی شوم مانند سرنوشت جامعهٔ پس از حکومت امیرالمؤمنین (ع) و امام حسن (ع) پیدا خواهد کرد و از این سرنوشتها در طول تاریخ بسیار بوده است.
نجات کشور از چنگال ظلم و ستم و جهل و تیرگی و تاریکی و حفظ آن از دست دشمنان کار بزرگی بود که بهآسانی اتّفاق نیفتاد و ادامهٔ آن نیز آسان نخواهد بود. دشمنانی که بر سر این سفره نشسته بودند و از هر طرف از آن بهره می بردند، هرگز آرام نمینشینند.