پايگاه اطّلاع رساني مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين | qommpth.ir
     
 
فارسي | العربيه | اردو 
 
   
  •  
  • 27 شهريور 1397
  • 2018 Sep 18
 
 
   ویژه ها




 
   اوقات شرعي
 
   آمار پایگاه
امروز: 2453
دیروز: 1204
ماه جاری: 43154
امسال: 298846
کل: 1269827
 
**به پایگاه اطّلاع رسانی مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين (پایگاه انعکاس و انتشار کامل اخبار و آثار حضرت آيت الله سيّد محمّد رضا مدرّسي طباطبايي يزدي دامت برکاته) خوش آمدید.**    بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ اِلهى عَظُمَ الْبَلاَّءُ وَبَرِحَ الْخَفاَّءُ وَانْکَشَفَ الْغِطاَّءُ وَانْقَطَعَ الرَّجاَّءُ وَضاقَتِ الاْرْضُ وَمُنِعَتِ السَّماَّءُ واَنْتَ الْمُسْتَعانُ وَاِلَیْکَ الْمُشْتَکى وَعَلَیْکَ الْمُعَوَّلُ فِى الشِّدَّةِ وَالرَّخاَّءِ اَللّهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ اُولِى الاْمْرِ الَّذینَ فَرَضْتَ عَلَیْنا طاعَتَهُمْ وَعَرَّفْتَنا بِذلِکَ مَنْزِلَتَهُمْ فَفَرِّجْ عَنا بِحَقِّهِمْ فَرَجاً عاجِلا قَریباً کَلَمْحِ الْبَصَرِ اَوْ هُوَ اَقْرَبُ یا مُحَمَّدُ یا عَلِىُّ یا عَلِىُّ یا مُحَمَّدُ اِکْفِیانى فَاِنَّکُما کافِیانِ وَانْصُرانى فَاِنَّکُما ناصِرانِ یا مَوْلانا یا صاحِبَ الزَّمانِ الْغَوْثَ الْغَوْثَ الْغَوْثَ اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى السّاعَةَ السّاعَةَ السّاعَةَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ یا اَرْحَمَ الرّاحِمینَ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَآلِهِ الطّاهِرینَ     
تاریخ انتشار: 24/4/1392 - 04:25
کد خبر: 60 تعداد بازدید: 421 تعداد نظرات کاربران: 0  

  آنچه درپی می‌آید ویراسته‌ی ششمین جلسه از سلسله بیانات حضرت آیت الله سیّد محمّد رضا مدرّسی طباطبایی یزدی دامت برکاته در ماه مبارک رمضان 1434 هجری قمری (1392 ) است که عمدتاً به شرح خطبه متّقین مولی الموحّدین و امام المتّقین، حضرت امیرالمؤمنین علی بن ابیطالب علیه السّلام می‌پردازد که هر روز بخشی از آن به محضر روزه داران گرامی تقدیم می‌گردد.

بسم الله الرّحمن الرّحیم

الحمد لله ربّ العالمین و صلّی الله علی محمّد و آله الطّاهرین و لعنة الله علی اعدائهم اجمعین

در ابتدای خطبه، حضرت علیه السلام مقدّمه‌ای فرمودند که خداوند عالَم، مخلوقات را آفریده است در حالی‌که غنی از طاعت و آمِن از معصیت آن‌هاست. گفتیم که این مطلب از یک قانون کلّی پیروی می‌کند که خداوند متعال، غنیّ بالذات است و هیچ احتیاج و نیازی در ذات اقدسش راه ندارد و متصوّر نیست، ولی در عین حال اقتضای ذات ربوبیش، اراده‌ی فیض و جُود علی الاطلاق است و در نتیجه اقتضای چنین ذاتی این است که هر آن‌چه که در نظام احسنِ آفرینش می‌تواند جایگاه و نقشی داشته باشد آفریده شود و هیچ موجودی در این نظام، فَوت نشده است. و نتیجه گرفتیم که به حسب آیات شریفه و هم ـ فی الجمله ـ برهان عقلی، خداوند متعالْ هم کمال اوّل و هویّت اشیاء را به نحو اوفی عنایت می‌فرماید و هم کمال ثانی تکوینی و تشریعی را.

طبق وعده‌ی داده شده در جلسه‌ی قبل، در این فرصت مطالبی را در مورد کمال ثانی بیان می‌کنم. خداوند متعال بعد از این‌که هویّت اشیاء را می‌آفریند قدرتی در آن‌ها قرار می‌دهد تا کمالات و صفاتی را که لازم دارند کسب نمایند و اعمالی را که برای بقاء و رشدشان به آن‌ها نیازمندند، انجام دهند:

رَبُّنَا الَّذي أَعْطَىٰ‏ كُلَّ شَيْ‏ءٍ خَلْقَه ثُمَّ هَدَیٰ؛ (1)

پروردگار ما آن کسی است که اعطاء کرد به هر چیزی خلقت او را و سپس او را هدایت فرمود.

یعنی هدایت می‌کند که این موجود چگونه تغذیه و رشد کند، چگونه با محیط خود آشنا بشود، چگونه دوست را از دشمن بشناسد و در مقابل دشمن از خودش دفاع کند و حتّی چگونه تولید مثل کند و ... . این‌ها همه هدایت‌های تکوینی است که خداوند به اقتضای جُود و رحمت واسعه‌اش، به تمام آفریده‌ها به نحو مناسبی اعطاء فرموده است. مثلاً پرندگان مهاجری که کوچ زمستانی و تابستانی دارند، فرسنگ‌ها راه را می‌پیمایند تا به مقصد برسند، کوه‌ها و دشت‌ها و دریا‌ها را پشت سر می‌گذارند و از مسیر خودشان نیز منحرف نمی‌شوند حتّی اگر برای اوّلین بار به این سفر آمده باشند. و یا برخی ماهی‌ها سفرهای قارّه‌ای دارند و اقیانوس‌ها را برای رسیدن به آن هدفشان طی می‌کنند و در پیمودن این راه طولانی اشتباه نمی‌کنند. این‌ها را چه کسی به این‌ زیبایی و دقّت طرّاحی و هدایت کرده است؟ حتّی گیاهان نیز طبق برنامه و هدایت خاصّی زندگی می‌کنند و به طور تکوینی برگ‌ها و شاخه‌های گیاهان به سمت نور در حرکت است و ریشه‌ها به سمت آب و غذا. نوزادی که خداوند متعال به او وجود داده، در ذات و فطرت او چنان نهفته است که در هنگامی‌که گرسنه می‌شود، گریه می‌کند و هنگامی‌که سینه‌ی مادر به دهانش گذاشته می‌شود از آن استفاده می‌کند، و هزاران و میلیون‌ها نمونه‌ی دیگر که انسان را واله و مبهوت می‌کند. این‌ها همه همان هدایتی است که خداوند متعال می‌فرماید: رَبُّنَا الَّذي أَعْطىٰ‏ كُلَّ شَيْ‏ءٍ خَلْقَه ثُمَّ هَدَیٰ.

پروردگار عالَم در سوره‌ی مبارکه‌ی اعلی چنین می‌فرماید:

سَبِّحِ اسْمَ رَبِّكَ الْأَعْلَىٰ * الَّذِى خَلَقَ فَسَوَّىٰ‏ٰ * وَ الَّذِى قَدَّرَ فَهَدَىٰ؛ (2)

‏نام پروردگار والاىِ خود را به پاكى بستاى * همان‌كه آفريد و هماهنگى بخشيد * و آن‌كه اندازه‏گيرى كرد و راه نمود.

چه زیبا فرموده است خداوند متعال! یعنی چیزهایی که آفریده می‌شوند، رها نیستند. خداوند آن‌ها را به سوی آن‌چه که کمال ثانی آن‌هاست هدایت می‌فرماید. کمال اوّلیه یعنی اصل وجود هر چیزی و کمال ثانویّه یعنی آن‌چه از کمالات که بعداً می‌تواند به آن آفریده اضافه شود.

کمال ثانی و افاضه‌ی آن به موجودات، در عالَم تشریع هم وجود دارد. بعضی از مخلوقات خداوند تبارک و تعالی، دارای اختیارند. خداوند منّان مرتبه‌ای از وجود را به آن‌ها عطا فرموده که می‌توانند انتخاب کنند. بعضی از موجودات فقط به قهر و اجبار طبیعت حرکت می‌کنند. نباتات مصداق واضحی برای آن‌هاست و جمادات به طریق اولی. حیوانات بر اساس غرائز، زندگی میکنند و به بقای خود ادامه می‌دهند. امّا این انسان است که بر اساس اختیارش نیز حرکت و تکاپو دارد، نه اینکه هر حرکت و جنبشی از انسان اختیاری می‌باشد؛ خیلی از حرکاتی را که ما انجام می‌دهیم قهری هستند و اراده‌ی ما در آن تأثیری ندارد. اما انسان و بعضی مخلوقات دیگر، در چینش آفرینش چنین هستند که حرکت‌های اختیاری نیز دارند و برخی از کمالات را می‌توانند از راه اختیار خودشان کسب کنند. به آن کمالاتی که قهری هستند  ثانوی قهری می‌گوییم و قسم دیگر را کمالات اختیاری یا تشریعی می‌نامیم. خداوند متعال، عنایت فرموده که انسان را به کمال‌های اختیاری و تشریعیش نیز برساند؛ انسانی که در احسن تقویم آفریده شده:

لَقَدْ خَلَقْنَا الْإِنْسانَ في‏ أَحْسَنِ تَقْويم‏؛ (3)

 به يقين ما انسان را در بهترين اعتدال و استقامت آفريديم.‏

و امانت‌دار الهی است:

إِنَّا عَرَضْنَا الْأَمانَةَ عَلَى السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ الْجِبالِ فَأَبَيْنَ أَنْ يَحْمِلْنَها وَ أَشْفَقْنَ مِنْها وَ حَمَلَهَا الْإِنْسانُ‏؛ (4)

ما امانت را بر آسمان‌ها و زمين و كوه‏ها عرضه داشتيم پس از حمل آن سر برتافتند، و از آن هراسيدند امّا انسان آن را بر دوش كشيد.

موجودی با این خصوصیّت، نیاز به هدایت تشریعی دارد که مستوجب کمال تشریعی نیز بشود. و نکته‌ی این مطلب که گفتیم خداوند متعال در عین غنای ذاتی و عدم نیاز به اطاعت بندگان و ایمن بودن از عصیانشان، آن‌ها را امر و نهی می‌فرماید در واقع برای همین کمال ثانوی تشریعی است. اعطای کمال ثانوی تشریعی هم جزء نظام احسن آفرینش است و قبلاً بیان شد که خداوند متعال هر کمالی که برای موجودی در نظام احسن لازم باشد با جُود و فیض علی الاطلاقش به او اعطاء می‌فرماید.

پروردگار عالَم برای به کمال نهایی رساندن موجودات دارای اختیار و اراده ـ که در رأس آنان انسان قرار دارد ـ احکام شریعت را وضع فرموده و زمینه را برای این مخلوقات، آماده کرده تا آنان با انتخاب و اختیار خود بتوانند به والاترین و بالاترین کمالاتی که می‌توانند در سایه‌ی تبعیّت از احکام شریعت دست‌یابند، برسند. بنابراین می‌توانیم چنین نتیجه‌گیری کنیم که در زمینه‌ی داراشدن کمالات اوّلیه و کمالات ثانوی قهری، اختیار و انتخاب مخلوق نقشی ندارد، ولی برای کسب کمالات ثانوی تشریعی در واقع پروردگار عالَم راه و راهنما را مشخّص می‌فرماید و برای نیل به این کمالات باید خود موجود مختار، با پیمودن راه شرع و بندگی آن‌ها را کسب نماید. خداوند متعال می‌فرماید:

إِنَّ عَلَيْنا لَلْهُدَىٰ؛ (5)

بى‏ترديد هدايت كردن بر عهده‌ی ماست.

یعنی ما هدایت کردن افراد را بر خودمان لازم کردیم.

در جای دیگر هم می‌فرماید:

وَ عَلَى اللهِ قَصْدُ السَّبيلِ؛ (6)

بر خداوند است راهی را که به مقصد می‌رساند برای بندگانش بیان فرماید.

و صریح‌تر از این در جای دیگر می‌فرماید:

كَتَبَ عَلى‏ نَفْسِهِ الرَّحْمَةَ؛ (7)

(خداوند متعال) رحمت را بر خويشتن واجب گردانيده است.

خداوند متعال بر ذات اقدس خود رحمت را نوشته است. هر آن‌چه که رحمت است، مقتضای ذات پروردگار عالَم است و در نتیجه پروردگار عالَم نسبت به مخلوقاتش هر آن‌چه را که عنوان رحمت بر آن صدق کند دریغ نمی‌فرماید. و هدایت مخلوقات علی الخصوص انسان ـ که اشرف مخلوقات است ـ که باعث رشد و کمال ایشان است در واقع رحمتی است بر آنان که از ذات باری تعالی بر ایشان اعطاء شده است. بنابراین ارسال رسل، انزال کتب آسمانی و تعیین اولیای الهی، تشریع احکام، همه‌ی این‌ها رحمت است و خداوند متعال تا آن اندازه که با نظام احسن و با ابتلاء و امتحان انسان‌ها سازگار باشد این لطف را از آنان دریغ نمی‌فرماید.

خداوند همه‌ی ما را در طریق ثواب و کمال کمک بفرماید و توفیق استفاده‌ی هرچه بیشتر از رحمت‌های الهی را در این ماه مبارک به ما عنایت بفرماید.

 والسلام علیکم و رحمة الله و برکاته

-----------------------------------------------------------
پی‌نوشت

1. طه : 50.

2. الاعلی : 3-1.

3. التین : 4.

4. الأحزاب : 72.

5. اللیل : 12.

6. النحل : 9.

7. الانعام : 12؛ و در آیه‌ی54 همین سوره‌ی مبارکه‌ی انعام می‌فرماید: كَتَبَ رَبُّكُمْ عَلى‏ نَفْسِهِ الرَّحْمَة.

Share
   لطفاً دیدگاه خود را بنویسید:
*نام:
ایمیل:
*نظر:
 
   نظرات کاربران:
رنگ زمينه:
         
سايز قلم: سرعت:
جهت حرکت: تنظيم حرکت:    
   حدیث هفته
احیای محرم در سیره امام موسی بن جعفر (ع)
امام رضا (ع): وقتى ماه محرّم مى‌رسيد، پدرم خندان ديده نمى‌شد و پريشان حالى بر او سايه مى‌انداخت، تا اين كه ده روز از آن مى‌گذشت. وقتى روز دهم فرا مى‌رسيد، آن روز، روز مصيبت و اندوه و گريه‌اش بود و مى‌فرمود: «امروز، همان روزى است كه حسين عليه السلام كشته شده است».
الأمالی للصدوق، ص191، ح199
 
ورود کاربران

 

نام کاربري:
رمز عبور:
مرا به خاطر بسپار!

موجودی سبد:
 
   نظر سنجی
دیدگاه شما درباره کیفیّت تدوین و تنظیم تقریرات دروس خارج حضرت آیت الله مدرّسی یزدی دامت برکاته

عالی
خوب
متوسّط

 
   پیوندها
پایگاه‌های خبری 
وزارتخانه‌ها و سازمان‌ها 
علمی، پژوهشی 
فرهنگی و اطّلاع رسانی 
برخی سایت‌های مذهبی 
روزنامه‌ها 
حوزوی 
مراکز تحقیقاتی 
مراکز و مؤسّسات 
فروشگاه‌های اینترنتی کتاب 
بازرگاني، بانک و بيمه 
موتورهای جستجوگر 
نشریّات و مجلّات 
وبلاگ‌ها 
شبکه‌های اشتراک لینک 
 
   سایر پیوندها










 
 
 
 
 
 
کليّه حقوق مادّي و معنوي اين پايگاه متعلّق به مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين بوده و در جهت ترويج معارف اسلامي هيچ گونه محدوديّتي
نسبت به برداشت مطالب با ذکر منبع وجود ندارد. با معرّفي اين پايگاه به ديگران در اجر معنوي آن سهيم شويد.
® Copyright © 1397 Qommpth.ir All Rights Reserved