پايگاه اطّلاع رساني مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين | qommpth.ir
     
 
فارسي | العربيه | اردو 
 
   
  •  
  • 30 تير 1396
  • 2017 Jul 21
 
 
   ویژه ها




 
   اوقات شرعي
 
   آمار پایگاه
امروز: 773
دیروز: 807
ماه جاری: 30716
امسال: 100190
کل: 672064
 
**به پایگاه اطّلاع رسانی مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين (پایگاه انعکاس و انتشار کامل اخبار و آثار حضرت آيت الله سيّد محمّد رضا مدرّسي طباطبايي يزدي دامت برکاته) خوش آمدید.**    بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ اِلهى عَظُمَ الْبَلاَّءُ وَبَرِحَ الْخَفاَّءُ وَانْکَشَفَ الْغِطاَّءُ وَانْقَطَعَ الرَّجاَّءُ وَضاقَتِ الاْرْضُ وَمُنِعَتِ السَّماَّءُ واَنْتَ الْمُسْتَعانُ وَاِلَیْکَ الْمُشْتَکى وَعَلَیْکَ الْمُعَوَّلُ فِى الشِّدَّةِ وَالرَّخاَّءِ اَللّهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ اُولِى الاْمْرِ الَّذینَ فَرَضْتَ عَلَیْنا طاعَتَهُمْ وَعَرَّفْتَنا بِذلِکَ مَنْزِلَتَهُمْ فَفَرِّجْ عَنا بِحَقِّهِمْ فَرَجاً عاجِلا قَریباً کَلَمْحِ الْبَصَرِ اَوْ هُوَ اَقْرَبُ یا مُحَمَّدُ یا عَلِىُّ یا عَلِىُّ یا مُحَمَّدُ اِکْفِیانى فَاِنَّکُما کافِیانِ وَانْصُرانى فَاِنَّکُما ناصِرانِ یا مَوْلانا یا صاحِبَ الزَّمانِ الْغَوْثَ الْغَوْثَ الْغَوْثَ اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى السّاعَةَ السّاعَةَ السّاعَةَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ یا اَرْحَمَ الرّاحِمینَ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَآلِهِ الطّاهِرینَ     
تاریخ انتشار: 31/3/1396 - 17:10
کد درس: 993 تعداد بازدید: 33 تعداد نظرات کاربران: 0  

تقریرات دروس خارج فقه
حضرت آیت الله سیّد محمّد رضا مدرّسی طباطبایی یزدی (دامت برکاته)
سال تحصیلی 95-1394
جلسه‌ی هفتاد و چهارم؛ ‌‌دوشنبه 30/1/1395

2. تأیید صحت بیع فضولی بعد از اجازه‌ی مالک با روایات اتّجار به مال یتیم

مرحوم شیخ قدس سره بعد از این‌که به عمومات و بعض روایات از جمله صحیحه‌ی محمد بن قیس استدلال کردند فرمودند: «ربما یؤید صحة الفضولی بل یستدل علیها بروایات کثیرة وردت فی مقامات خاصة». روایاتی را به عنوان موید صحّت بیع فضولی بعد از الحاق اجازه مالک ذکر کردند که در مقامات خاصه وارد شده است. دسته‌ی اول روایاتی که ذکر فرمودند، موثقه‌ی جمیل بن دراج و امثال آن بود که مورد بررسی قرار گرفت. دسته‌ی دوم از روایاتی که مرحوم شیخ به عنوان مؤید ذکر می‌کنند، روایاتی است که درباره‌ی إتّجار به مال یتیم وارد شده است.

معلوم است که مال یتیم، مانند اموال سایر افراد محترم است و غیر ولیّ یا مأذون از قبل ولی، حق ندارد در اموال یتیم تصرف کرده و با آن تجارت کند، الا این‌که به نظر شیخ قدس سره روایاتی وارد شده که بیان می‌کند اگر غیر ولیّ بدون این‌که مأذون از جانب ولیّ باشد با مال یتیم تجارت کند و ربح حاصل شود، ربح برای یتیم است.

مرحوم شیخ قدس سره می‌فرماید: وجه تمسک به این روایات مانند روایات دسته‌ی اول است؛ یعنی اگر مانند شهید قدس سره و من تبع ایشان قائل شویم ربح در صورتی برای یتیم است که ولیّ او معامله را اجازه کند، در این صورت مسأله از افراد فضولی است و این روایات مؤید صحّت بیع فضولی بعد از الحاق اجازه‌ی مالک می‌باشد؛ چراکه أجنبی بدون اذن ولیّ با مال یتیم تجارت کرده است، پس دقیقاً از مصادیق فضولی می‌باشد.

امّا اگر مانند عده‌ای به اطلاق روایت عمل کنیم و قائل شویم ربح مطلقاً برای یتیم است؛ چه ولیّ اجازه بدهد و چه ندهد، در این صورت روایات ربطی به مساله فضولی ندارد اما به همان تقریب سابق می‌توان صحت بیع فضولی بعد از الحاق اجازه را از این روایات استیناس کرد؛ زیرا این روایات در حقیقت بیان می‌کند مال منتقل به یتیم شده بدون این‌که إذن سابق یا اجازه‌ی لاحق وجود داشته باشد. بنابراین می‌توان استیناس کرد حداقل در جایی که اجازه‌ی لاحقه وجود دارد، هرچند إذن سابق نباشد، انتقال محقق می‌شود.

مرحوم شیخ قدس سره احتمال دیگری را هم در نهایت ذکر می‌فرمایند که بعداً‌ به آن اشاره می‌کنیم.

بررسی روایات دسته دوم

در این روایات نیز همان مشکل روایات دسته اول وجود دارد و باید بحث کنیم آیا این حکم، تعبدی در باب یتیم است یا این‌که مطابق قاعده است و می‌توان حکم مستفاد از آن را به سایر موارد سرایت داد، لذا باید این روایات را ولو به صورت فی‌الجمله بررسی کنیم تا معلوم شود آیا اصلاً روایتی وجود دارد که مربوط به اتجار غیر ولیّ با مال یتیم باشد یا چنین روایتی وجود ندارد.

مرحوم صاحب وسائل قدس سره این روایات را عمدتاً در دو جای وسائل ذکر کرده ‌است؛ یکی در کتاب التجارة‌، باب 75 از أبواب ما یکتسب به. و یکی در کتاب الزکاة، باب 2 از أبواب من تجب علیه الزکاة. ابتدا روایات باب75 را ذکر می‌کنیم و سپس سایر روایات.

1. روایت اسباط بن سالم:

مُحَمَّدُ بْنُ يَعْقُوبَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْحَكَمِ عَنْ أَسْبَاطِ بْنِ سَالِمٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السّلام كَانَ لِي أَخٌ هَلَكَ فَأَوْصَى‏ إِلَى أَخٍ أَكْبَرَ مِنِّي وَ أَدْخَلَنِي مَعَهُ فِي الْوَصِيَّةِ وَ تَرَكَ ابْناً لَهُ صَغِيراً وَ لَهُ مَالٌ أَ فَيَضْرِبُ بِهِ أَخِي فَمَا كَانَ مِنْ فَضْلٍ سَلَّمَهُ لِلْيَتِيمِ وَ ضَمِنَ لَهُ مَالَهُ؟ فَقَالَ: إِنْ كَانَ لِأَخِيكَ مَالٌ يُحِيطُ بِمَالِ الْيَتِيمِ إِنْ تَلِفَ فَلَا بَأْسَ بِهِ وَ إِنْ لَمْ يَكُنْ لَهُ مَالٌ فَلَا يَعْرِضْ لِمَالِ الْيَتِيمِ.

وَ رَوَاهُ الشَّيْخُ بِإِسْنَادِهِ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ مِثْلَهُ‏.

این روایت از لحاظ سند به خاطر اسباط بن سالم که توثیق ندارد ناتمام است.

اسباط بن سالم می‌گوید خدمت امام صادق علیه السّلام عرض کردم: برادری داشتم که فوت کرد و به برادر بزرگتر من وصیت کرد و من را هم شریک در وصیت قرار داد. و برادرم که فوت کرده، پسر بچه‌ی صغیری دارد و برای او مالی است. آیا برادرم می‌تواند با آن مال ضرب فی الارض (یعنی تجارت) کند، پس هرچه سود به دست آورد به یتیم بدهد و مالش را برای او ضمانت کند. حضرت فرمودند: اگر برادرت مالی دارد که بیشتر از مال یتیم است در صورتی که تلف شود، مانعی ندارد، ولی اگر مالی ندارد، متعرض مال یتیم نشود.

 از این روایت فقط استفاده می‌شود که وصیّ می‌تواند با مال یتیم تجارت کند البته در صورتی که ملیّ باشد، و چه بسا قائل شویم وصیّ، ولیّ هم می‌تواند باشد. پس اگر ولیّ باشد دیگر تصرفات او فضولی نیست. بنابراین این روایت ربطی به کلام شیخ قدس سره یعنی إتجار غیر ولیّ با مال یتیم ندارد ...
 

براي دريافت متن کامل جلسه هفتاد و چهارم  اينـجا را کليک کنيد.

Share
   لطفا دیدگاه خود را بنویسید!
*نام:
ایمیل:
*نظر:
 
   نظرات کاربران
رنگ زمینه:
         
سایز قلم: سرعت:
جهت حرکت: تنظیم حرکت:    
   حدیث هفته
از خدا بخواهیم
هر گاه يكى از شما خواست كه آنچه را از پروردگارش درخواست مى‌‏كند، به او بدهد، بايد از همه مردم چشم اميد بركَند و به غير خدا هرگز اميدى نداشته باشد. پس هرگاه اين از قلب او بر خدا عيان شد، هر چه را از وى بخواهد، به او می‌دهد.
تيسير المطالب، ص ۲۳۵
 
ورود کاربران

 

نام کاربري:
رمز عبور:
مرا به خاطر بسپار!

موجودی سبد:
 
   نظر سنجی
دیدگاه شما درباره کیفیّت تدوین و تنظیم تقریرات دروس خارج حضرت آیت الله مدرّسی یزدی دامت برکاته

عالی
خوب
متوسّط

 
   پیوندها
پایگاه‌های خبری 
وزارتخانه‌ها و سازمان‌ها 
علمی، پژوهشی 
فرهنگی و اطّلاع رسانی 
برخی سایت‌های مذهبی 
روزنامه‌ها 
حوزوی 
مراکز تحقیقاتی 
مراکز و مؤسّسات 
فروشگاه‌های اینترنتی کتاب 
بازرگاني، بانک و بيمه 
موتورهای جستجوگر 
نشریّات و مجلّات 
وبلاگ‌ها 
شبکه‌های اشتراک لینک 
 
   سایر پیوندها










 
 
 
 
 
 
کليّه حقوق مادّي و معنوي اين پايگاه متعلّق به مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين بوده و در جهت ترويج معارف اسلامي هيچ گونه محدوديّتي
نسبت به برداشت مطالب با ذکر منبع وجود ندارد. با معرّفي اين پايگاه به ديگران در اجر معنوي آن سهيم شويد.
® Copyright © 1396 Qommpth.ir All Rights Reserved