پايگاه اطّلاع رساني مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين | qommpth.ir
     
 
فارسي | العربيه | اردو 
 
   
  •  
  • 30 آبان 1396
  • 2017 Nov 21
 
 
   ویژه ها




 
   اوقات شرعي
 
   آمار پایگاه
امروز: 1573
دیروز: 1586
ماه جاری: 33248
امسال: 237152
کل: 809026
 
**به پایگاه اطّلاع رسانی مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين (پایگاه انعکاس و انتشار کامل اخبار و آثار حضرت آيت الله سيّد محمّد رضا مدرّسي طباطبايي يزدي دامت برکاته) خوش آمدید.**    بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ اِلهى عَظُمَ الْبَلاَّءُ وَبَرِحَ الْخَفاَّءُ وَانْکَشَفَ الْغِطاَّءُ وَانْقَطَعَ الرَّجاَّءُ وَضاقَتِ الاْرْضُ وَمُنِعَتِ السَّماَّءُ واَنْتَ الْمُسْتَعانُ وَاِلَیْکَ الْمُشْتَکى وَعَلَیْکَ الْمُعَوَّلُ فِى الشِّدَّةِ وَالرَّخاَّءِ اَللّهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ اُولِى الاْمْرِ الَّذینَ فَرَضْتَ عَلَیْنا طاعَتَهُمْ وَعَرَّفْتَنا بِذلِکَ مَنْزِلَتَهُمْ فَفَرِّجْ عَنا بِحَقِّهِمْ فَرَجاً عاجِلا قَریباً کَلَمْحِ الْبَصَرِ اَوْ هُوَ اَقْرَبُ یا مُحَمَّدُ یا عَلِىُّ یا عَلِىُّ یا مُحَمَّدُ اِکْفِیانى فَاِنَّکُما کافِیانِ وَانْصُرانى فَاِنَّکُما ناصِرانِ یا مَوْلانا یا صاحِبَ الزَّمانِ الْغَوْثَ الْغَوْثَ الْغَوْثَ اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى السّاعَةَ السّاعَةَ السّاعَةَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ یا اَرْحَمَ الرّاحِمینَ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَآلِهِ الطّاهِرینَ     
تاریخ انتشار: 31/3/1396 - 17:04
کد درس: 992 تعداد بازدید: 201 تعداد نظرات کاربران: 0  

تقریرات دروس خارج فقه
حضرت آیت الله سیّد محمّد رضا مدرّسی طباطبایی یزدی (دامت برکاته)
سال تحصیلی 95-1394
جلسه‌ی هفتاد و سوم؛ ‌یک‌شنبه 29/1/1395

توجیه محقق نائینی قدس سره

محقق نائینی و برخی دیگر در توجیه موثقه‌ی جمیل بن درّاج کلامی دارند که مجموع کلام آن‌ها چنین است: [اشتراک عامل و مالک در سود، به خاطر اجازه‌ی لاحقه نیست بلکه به خاطر صحّت مضاربه به نحو ترتّب است؛ زیرا] کسی که مالش را به عنوان مضاربه می‌دهد، دنبال این است که سود کند و چیزی به دست آورد و اگر شرطی هم ذکر می‌کند از این جهت است؛ یعنی لباب شروط مالک این است که عامل باید معامله‌ی سودآور انجام بدهد، لذا مالک به هر معامله‌ای که سود داشته باشد راضی است. و این‌که مالک گفته فلان معامله را انجام بده یا فلان معامله را انجام نده، و یا فلان شهر برو و فلان شهر نرو، این ها همه تمهید برای سودآور بودن معامله است و گویا گفته است فلان متاع را نخر، ولی اگر خریدی و سود آور بود مانعی ندارد.

بنابراین اگر عامل مخالفت با امر مالک کرد و چیزی غیر از آن‌چه مالک امر کرده بود خرید و سود برد، معامله صحیح می‌باشد و تقسیم سود بین مالک و عامل هم طبق قاعده است. امّا اگر معامله‌ای کرد و ضرر دید، مالک این معامله را نه به نحو جزئی اجازه کرده بود، نه به نحو ترتّبی و نه به نحو کلّی و یا حتّی در لباب ـ یعنی رضایت باطنی، البته اگر بگوییم لباب کافی است ـ بنابراین معامله‌ی عامل باطل بوده و لذا خسارت بر عهده‌ی اوست.

[سپس محقق نائینی قدس سره در جواب این شبهه که] اگر معامله باطل باشد، دیگر وضیعه معنا ندارد؛ زیرا نقل و انتقالی محقق نشده است و در نتیجه مبیع باید به مالک برگردانده شود و دیگر نیاز به وضیعه نیست می‌فرمایند: اما این‌که در بعض روایات داشت وضیعه بر عهده‌ی عامل است، مربوط به جایی است که امکان استرداد مبیع وجود نداشته باشد [ـ یعنی مبیع تلف شده باشد یا در حکم تالف باشد ـ که در این صورت خسران متحقق است، لذا وضیعه بر عهده‌ی عامل می‌باشد.]

نقد و بررسی کلام محقق نائینی قدس سره

خدمت محقق نائینی قدس سره و مثل ایشان عرض می‌کنیم: این‌که فرمودید «در صورتی که عامل مخالفت با امر مالک کند و ربح حاصل شود، مضاربه درست است؛ زیرا مقصود اصلی مالک استرباح است و این‌که از فلان معامله‌ی خاص مثلاً اسم برده از باب تعیین مصداق است» می‌گوییم: مقصودتان از این کلام چیست؟ آیا مقصود این است که ما ذهن خوانی می‌کنیم و می‌گوییم داعی مالک چنین بوده ولو ابراز نکرده است، یا این‌که مقصود این است که از قرائن معلوم است ملاک، سودآور بودن معامله است و تعیین بعض موارد هم نفیاً یا اثباتاً از باب تعیین مصداق است و چنین مطلبی ابراز شده است.

اگر مرادتان احتمال دوم باشد، در این صورت عامل تخلفی مرتکب نشده، بلکه طبق مضاربه عمل کرده است؛ چون مفاد مضاربه این بوده که هر معامله‌ای که سودآور باشد إذن من هست و هر معامله‌ای که سود آور نباشد إذن من نیست، لذا در این‌جا که ربح حاصل شده، عامل تخلف شرطی نکرده است و تقسیم ربح بین آن دو طبق قاعده است. ‌پس این صورت خارج از فرض بحث است. وضیعه هم که معنا ندارد چون علی الفرض عامل سود برده است. بله، اگر إذن ترتّبی باشد مثلاً مالک گفته است فلان متاع را نخر ولی در صورت تخلّف و وجود ربح مأذون هستی، گرچه در صورت معلوم بودن ربح ظاهراً مانعی ندارد امّا از آن‌جا که در خرید به نحو مضاربه، ملاک سود در نهایت است و بعد از تبدیل به نقد، لذا در برخی موارد تحقق سود معلوم نیست و این معنایش معلّق بودن بیع بر ظهور ربح در آینده است و این با شرط تنجیز در عقود که نوعاً مورد قبول فقهاست، مخالف است. مضاف به این‌که قطعاً چنین چیزی از روایت استفاده نمی‌شود، خصوصاً با توجه به نکته‌‌ی دوم و سومی که در بررسی احتمال اوّل خواهد آمد.

اما اگر مقصودتان احتمال اوّل باشد؛ یعنی چون داعیِ مالک این بوده که سود کند، لذا اگر عامل تخلف شرط کند و ربح حاصل شود، در این صورت معامله صحیح است چون معامله با داعی مالک سازکار است،‌ خدمت ایشان عرض می‌کنیم:

این مطلب متفرع بر آن است که اگر کسی فلان قصد را داشته باشد و ابراز نکند، دیگری بتواند طبق آن قصد یا به اعتبار إذن او، در اموالش تصرف کند، در حالی که قبلاً بیان کردیم این کلام صحیح نیست؛ زیرا لوازمی دارد که قابل التزام نیست؛ مثلاً اگر کسی به دیگری وکالت بدهد که کتاب او را بفروشد و وکیل هم بداند داعی مالک استرباح است، اما چون می‌بیند بیع قلم سود بیشتری برای مالک دارد اقدام به بیع قلم او می‌کند، آیا در این‌جا می‌توان ملتزم شد معامله صحیح است و نیاز به اذن مالک ندارد؟! نه عقلاء و نه شرع چنین معامله‌ای را صحیح نمی‌دانند، لذا نمی‌توان گفت چون مالک غرضش استرباح است، پس هر معامله‌ی سود آوری که وکیل یا فضولی برای او انجام دهد صحیح است ...
 

براي دريافت متن کامل جلسه هفتاد و سوّم  اينـجا را کليک کنيد.

Share
   لطفا دیدگاه خود را بنویسید!
*نام:
ایمیل:
*نظر:
 
   نظرات کاربران
رنگ زمینه:
         
سایز قلم: سرعت:
جهت حرکت: تنظیم حرکت:    
   حدیث هفته
پاداش كسي كه گره از كار مؤمني بگشايد چيست؟
امام رضا (ع): هر كه گره از كار مؤمنى بگشايد، خداوند در روز قيامت گره غم از دل او بگشايد.
منتخب ميزان الحكمة،270
 
ورود کاربران

 

نام کاربري:
رمز عبور:
مرا به خاطر بسپار!

موجودی سبد:
 
   نظر سنجی
دیدگاه شما درباره کیفیّت تدوین و تنظیم تقریرات دروس خارج حضرت آیت الله مدرّسی یزدی دامت برکاته

عالی
خوب
متوسّط

 
   پیوندها
پایگاه‌های خبری 
وزارتخانه‌ها و سازمان‌ها 
علمی، پژوهشی 
فرهنگی و اطّلاع رسانی 
برخی سایت‌های مذهبی 
روزنامه‌ها 
حوزوی 
مراکز تحقیقاتی 
مراکز و مؤسّسات 
فروشگاه‌های اینترنتی کتاب 
بازرگاني، بانک و بيمه 
موتورهای جستجوگر 
نشریّات و مجلّات 
وبلاگ‌ها 
شبکه‌های اشتراک لینک 
 
   سایر پیوندها










 
 
 
 
 
 
کليّه حقوق مادّي و معنوي اين پايگاه متعلّق به مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين بوده و در جهت ترويج معارف اسلامي هيچ گونه محدوديّتي
نسبت به برداشت مطالب با ذکر منبع وجود ندارد. با معرّفي اين پايگاه به ديگران در اجر معنوي آن سهيم شويد.
® Copyright © 1396 Qommpth.ir All Rights Reserved