پايگاه اطّلاع رساني مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين | qommpth.ir
     
 
فارسي | العربيه | اردو 
 
   
  •  
  • 30 تير 1396
  • 2017 Jul 21
 
 
   ویژه ها




 
   اوقات شرعي
 
   آمار پایگاه
امروز: 748
دیروز: 807
ماه جاری: 30691
امسال: 100165
کل: 672039
 
**به پایگاه اطّلاع رسانی مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين (پایگاه انعکاس و انتشار کامل اخبار و آثار حضرت آيت الله سيّد محمّد رضا مدرّسي طباطبايي يزدي دامت برکاته) خوش آمدید.**    بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ اِلهى عَظُمَ الْبَلاَّءُ وَبَرِحَ الْخَفاَّءُ وَانْکَشَفَ الْغِطاَّءُ وَانْقَطَعَ الرَّجاَّءُ وَضاقَتِ الاْرْضُ وَمُنِعَتِ السَّماَّءُ واَنْتَ الْمُسْتَعانُ وَاِلَیْکَ الْمُشْتَکى وَعَلَیْکَ الْمُعَوَّلُ فِى الشِّدَّةِ وَالرَّخاَّءِ اَللّهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ اُولِى الاْمْرِ الَّذینَ فَرَضْتَ عَلَیْنا طاعَتَهُمْ وَعَرَّفْتَنا بِذلِکَ مَنْزِلَتَهُمْ فَفَرِّجْ عَنا بِحَقِّهِمْ فَرَجاً عاجِلا قَریباً کَلَمْحِ الْبَصَرِ اَوْ هُوَ اَقْرَبُ یا مُحَمَّدُ یا عَلِىُّ یا عَلِىُّ یا مُحَمَّدُ اِکْفِیانى فَاِنَّکُما کافِیانِ وَانْصُرانى فَاِنَّکُما ناصِرانِ یا مَوْلانا یا صاحِبَ الزَّمانِ الْغَوْثَ الْغَوْثَ الْغَوْثَ اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى السّاعَةَ السّاعَةَ السّاعَةَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ یا اَرْحَمَ الرّاحِمینَ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَآلِهِ الطّاهِرینَ     
تاریخ انتشار: 30/3/1396 - 15:49
کد درس: 990 تعداد بازدید: 35 تعداد نظرات کاربران: 0  

تقریرات دروس خارج فقه
حضرت آیت الله سیّد محمّد رضا مدرّسی طباطبایی یزدی (دامت برکاته)
سال تحصیلی 95-1394
جلسه‌ی هفتاد و یکم؛ ‌‌سه‌شنبه 24/1/1395

بررسی کلام شیخ قدس سره

این‌که مرحوم شیخ قدس سره فرمودند اگر احتمال اوّل را انتخاب کنیم که روایت، حکمی تعبدی است در این صورت می‌توان استیناسی نسبت به مطلب از آن کرد، خدمت ایشان عرض می‌کنیم: چگونه می‌توان از روایتی که تعبّد محض و از جهات مختلف خلاف قاعده می‌باشد، استیناس مطلب کرد؟! مثل این‌که نقل و انتقال بدون اذن مالک محقق شده باشد، ربح بین مالک و عامل تقسیم شود، تقسیم طبق شرط مذکور باشد.

و صرف این‌که بدون اجازه‌ی لاحقه حضرت فرمودند ربح بین این دو تقسیم می‌شود، دلیل بر این نیست که عقد فضولی هم با اجازه تصحیح می‌شود، و الا باید گفت از سایر انتقالات قهریه مثل ارث نیز می‌توان استیناس صحّت بیع فضولی بعد از اجازه کرد. بنابراین طبق احتمال اول، روایت یک حکم تعبدی را بیان می‌کند و نمی‌توان آن را به سایر موارد سرایت داد، و استیناسی بر مطلب حتّی به نحو استحسان مذموم از آن استفاده نمی‌شود.

امّا اگر این روایت حمل شود بر صورت رضای مالک به معامله بعد از ظهور ربح که مرحوم شیخ قدس سره فرمودند در این صورت مصداقی از مصادیق فضولی شده و مطلب را تأیید می‌کند. عرض می‌کنیم: در این‌جا باید ببینیم عقد فضولی چیست و مالک به چه چیزی راضی می‌شود، آیا مضاربه‌ی جدیدی را امضاء می‌کند یا بیعِ بدون إذن را امضاء می‌کند؟

این‌که بگوییم مالک، مضاربه‌ی جدیدی را امضاء می‌کند، این کلام معنا ندارد؛ زیرا مضاربه‌ی جدیدی که انشاء نشده است، بلکه مضاربه‌ی قبل بود که انشاء شده بود و مالک هم قبول کرده بود ولی عامل خلاف آن عمل کرده است. پس مضاربه‌ی جدید با خصوصیات دیگری انشاء نشده تا مالک بخواهد آن را امضاء کند. بنابراین لامحاله باید بگوییم مالک می‌خواهد بیعی را که عامل مأذون نبوده و فضولی بوده است، آن را امضاء کند و حالا که مالک بیع فضولی را امضاء می‌کند و راضی به خروج مثمن از ملکش می‌شود، ثمن هم باید داخل در ملک او شود؛ زیرا در بیع، ثمن داخل در ملک کسی می‌شود که مثمن از ملک او خارج شده است؛ چه ربح حاصل شده باشد و چه خسارت، و دیگر معنا ندارد بگوییم سود معامله بین مالک و عامل تقسیم می‌شود؛ زیرا دیگر مضاربه نیست بلکه بیع است و در بیع هم سود مال مالک است، در حالی که روایت می‌فرماید: «و الربح بینهما علی ما شرط». هم‌چنین در بیع اگر وضیعه و ضرری حاصل شود، آن هم بر عهده‌ی مالک است که بیع فضولی را امضاء کرده و دیگر معنا ندارد بگوییم بر عهده‌ی عامل است، [در حالی که حضرت فرمودند «هو ضامنٌ»] پس ذیل روایت مخالف قواعد است.

بنابراین حتّی اگر احتمال دوم را بپذیریم که مالک بیع فضولی را امضاء می‌کند، این روایت مخالف قواعد است، لامحاله باید بگوییم تعبدی در مورد مضاربه است که هرگاه عامل تخلف کرد، اگر عین تلف شد یا وضیعه حاصل شد، عامل ضامن است و اگر ربحی حاصل شد، بین هر دو طبق شرط تقسیم می‌شود. پس روایت، تعبدی محض در مورد مضاربه است و ربطی به مسأله‌ی فضولی حتّی در مورد خاص ندارد.

تلاش برخی برای توجیه استدلال به موثقه‌ی جمیل

برخی تلاش کرده‌اند موثقه‌ی جمیل را به گونه‌‌ای معنا کنند که هم طبق قواعد باشد و هم فی‌الجمله دلالت بر تصحیح عقد فضولی بعد از الحاق اجازه‌ی مالک داشته باشد. به این بیان:

این‌که حضرت فرمودند «و الربح بینهما» منشأش مضاربه نیست تا بگویید «مضاربه‌ی اوّل که به آن عمل نشده و مضاربه‌ی دومی هم إنشاء نشده است» بلکه حکم به تقسیم ربح، به خاطر حرمت عمل عامل است؛ زیرا عمل مسلم محترم است و نمی‌شود از آن مجاناً استفاده کرد. بله، عامل خلاف مضاربه عمل کرده امّا عملش ارزشمند و محترم است، لذا وقتی مالک بیع او را امضاء می‌کند، لا محاله باید حق الزحمه‌ی او را هم بپردازد. بنابراین موثقه‌ی جمیل، خلاف قواعد نیست.

مناقشه در کلام مذکور

این توجیه دو اشکال دارد:

اشکال اوّل: این‌که عامل زمانی مستحق اجرت است که به إذن کسی کاری را انجام داده باشد؛ مثلاً عمرو از زید بخواهد که دیوار خانه‌ی او را رنگ کند و زید نیز این کار را انجام دهد، امّا اگر زید بدون درخواست عمرو، دیوار خانه‌ی‌ او را رنگ کند، معلوم است که مستحق اجرت ـ حتی اجرت المثل ـ نیست. در ما نحن فیه هم علی الفرض عامل خلاف امر مالک عمل کرده و إذنی نداشته است، لذا نمی‌توان گفت چون عمل مسلم محترم است، پس مستحق اجرت است ...
 

براي دريافت متن کامل جلسه هفتاد و یکم  اينـجا را کليک کنيد.

Share
   لطفا دیدگاه خود را بنویسید!
*نام:
ایمیل:
*نظر:
 
   نظرات کاربران
رنگ زمینه:
         
سایز قلم: سرعت:
جهت حرکت: تنظیم حرکت:    
   حدیث هفته
از خدا بخواهیم
هر گاه يكى از شما خواست كه آنچه را از پروردگارش درخواست مى‌‏كند، به او بدهد، بايد از همه مردم چشم اميد بركَند و به غير خدا هرگز اميدى نداشته باشد. پس هرگاه اين از قلب او بر خدا عيان شد، هر چه را از وى بخواهد، به او می‌دهد.
تيسير المطالب، ص ۲۳۵
 
ورود کاربران

 

نام کاربري:
رمز عبور:
مرا به خاطر بسپار!

موجودی سبد:
 
   نظر سنجی
دیدگاه شما درباره کیفیّت تدوین و تنظیم تقریرات دروس خارج حضرت آیت الله مدرّسی یزدی دامت برکاته

عالی
خوب
متوسّط

 
   پیوندها
پایگاه‌های خبری 
وزارتخانه‌ها و سازمان‌ها 
علمی، پژوهشی 
فرهنگی و اطّلاع رسانی 
برخی سایت‌های مذهبی 
روزنامه‌ها 
حوزوی 
مراکز تحقیقاتی 
مراکز و مؤسّسات 
فروشگاه‌های اینترنتی کتاب 
بازرگاني، بانک و بيمه 
موتورهای جستجوگر 
نشریّات و مجلّات 
وبلاگ‌ها 
شبکه‌های اشتراک لینک 
 
   سایر پیوندها










 
 
 
 
 
 
کليّه حقوق مادّي و معنوي اين پايگاه متعلّق به مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين بوده و در جهت ترويج معارف اسلامي هيچ گونه محدوديّتي
نسبت به برداشت مطالب با ذکر منبع وجود ندارد. با معرّفي اين پايگاه به ديگران در اجر معنوي آن سهيم شويد.
® Copyright © 1396 Qommpth.ir All Rights Reserved