پايگاه اطّلاع رساني مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين | qommpth.ir
     
 
فارسي | العربيه | اردو 
 
   
  •  
  • 2 آبان 1396
  • 2017 Oct 24
 
 
   ویژه ها




 
   اوقات شرعي
 
   آمار پایگاه
امروز: 353
دیروز: 1413
ماه جاری: 1765
امسال: 205669
کل: 777543
 
**به پایگاه اطّلاع رسانی مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين (پایگاه انعکاس و انتشار کامل اخبار و آثار حضرت آيت الله سيّد محمّد رضا مدرّسي طباطبايي يزدي دامت برکاته) خوش آمدید.**    بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ اِلهى عَظُمَ الْبَلاَّءُ وَبَرِحَ الْخَفاَّءُ وَانْکَشَفَ الْغِطاَّءُ وَانْقَطَعَ الرَّجاَّءُ وَضاقَتِ الاْرْضُ وَمُنِعَتِ السَّماَّءُ واَنْتَ الْمُسْتَعانُ وَاِلَیْکَ الْمُشْتَکى وَعَلَیْکَ الْمُعَوَّلُ فِى الشِّدَّةِ وَالرَّخاَّءِ اَللّهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ اُولِى الاْمْرِ الَّذینَ فَرَضْتَ عَلَیْنا طاعَتَهُمْ وَعَرَّفْتَنا بِذلِکَ مَنْزِلَتَهُمْ فَفَرِّجْ عَنا بِحَقِّهِمْ فَرَجاً عاجِلا قَریباً کَلَمْحِ الْبَصَرِ اَوْ هُوَ اَقْرَبُ یا مُحَمَّدُ یا عَلِىُّ یا عَلِىُّ یا مُحَمَّدُ اِکْفِیانى فَاِنَّکُما کافِیانِ وَانْصُرانى فَاِنَّکُما ناصِرانِ یا مَوْلانا یا صاحِبَ الزَّمانِ الْغَوْثَ الْغَوْثَ الْغَوْثَ اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى السّاعَةَ السّاعَةَ السّاعَةَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ یا اَرْحَمَ الرّاحِمینَ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَآلِهِ الطّاهِرینَ     
تاریخ انتشار: 27/3/1396 - 16:54
کد درس: 987 تعداد بازدید: 132 تعداد نظرات کاربران: 0  

تقریرات درس خارج اصول
حضرت آیت الله سیّد محمّدرضا مدرّسی طباطبایی یزدی دامت برکاته
دوره‌ی دوم ـ سال دوازدهم ـ سال تحصیلی 95ـ94
جلسه 68 ـ شنبه 21/1/95

فرمایش محقق اصفهانی رحمه الله در تمسک به عام یا استصحاب حکم مخصص

مرحوم اصفهانی در حاشیه بر کفایه در این مبحث در دو مرحله سخن گفته است. یک مرحله از سخنان ایشان در توضیح موضع نزاع و مشخصه‌های بحث و در عین حال تبیین کلام جناب شیخ و آخوند رحمهما الله است و در مرحله‌ی دیگر در نهایت نظر خود را اعلام می‌کنند و در آخر هم کلمات محقق نائینی رحمه الله را  نقل و نقد کرده‌اند، ولی چون به اندازه‌ی کافی کلمات مرحوم نائینی را نقل و بررسی نمودیم تنها به بررسی همان دو مرحله از کلمات محقق اصفهانی رحمه الله خواهیم پرداخت.

مرحله‌ی اول فرمایشات مرحوم اصفهانی

ایشان در مرحله‌ی اول که تبیین شاخصه‌های بحث است، دو مطلب را ذکر کرده و سپس نتیجه می‌گیرند.

مطلب اوّل در مرحله‌ی اول چنین است که مدار تمسک به عام این نیست که قطعات زمان را به عنوان قید مقوّم موضوع اخذ کنیم. چنین کاری هیچ لزومی ندارد، چنانکه ظاهر کلمات شیخ رحمه الله و برخی دیگر این بود که اگر زمان به عنوان قید اخذ شد و در بخشی از زمان فردی خارج شد، در بقیه‌ی زمان می‌شود به عام تمسک کرد. بلکه اگر زمان را متقطع در نظر بگیریم و هر قطعه را ظرف برای حکم بدانیم، می‌توان هنگام شک به عموم عام تمسک کرد؛ زیرا وقتی هر قطعه‌ای از زمان مستقلاً ظرف برای حکم شد، چون ظرف متعدد است مظروف هم متعدد می‌شود. اگر 5 ظرف داریم 5 مظروف داریم که مظروف در اینجا حکم است، پس 5 حکم وجود دارد و وقتی 5 حکم وجود داشته باشد، باید 5 موضوع وجود داشته باشد؛ زیرا نمی‌شود با احکام متعدده، موضوع واحد باشد.

بنابراین مرجعیت عام عند الشک، منوط به این نیست که زمان قید مقوم باشد، بلکه اگر ظرف هم باشد از آنجا که ظرفِ حکم است و با تعدد ظرف، مظروف یعنی حکم متعدد می‌شود، موضوعش نیز متعدد است. پس ملاک، تقطیع زمان است ظرفاً یا قیداً. اگر قید باشد مقوّم است و اگر ظرف باشد هم مثل مقوّم (کالمقوّم) می‌شود و در هر صورت، مرجع عند الشک عام است.

مطلب دوم در مرحله‌ی اول: مناط اشکال در مرجعیت عام عند الشک، مانعیت وحدت شخصیه‌ی حکم نیست؛ زیرا حکم واحد شخصی اساساً محال است که تعدد اطاعت و عصیان داشته باشد و اگر یک بعث شخصی نسبت به یک متعلق شخصی وجود داشته باشد، تعدد در آنجا راه ندارد؛ چراکه تشخّص مساوق با وحدت است، در حالی که مثل (اوفوا بالعقود) که به حسب زمان وحدت دارد و ظرف واحد است، دارای اطاعت و عصیان متعدد است و در زمانی می‌شود وفای به عقد بیع کرد و در زمانی وفای به عقد بیع نکرد، در صورتی که اگر وحدت شخصی داشت یک اطاعت مستمر در زمان مستمر داشت.

پس مناط اشکال رجوع به عام، وحدت شخصیه‌ی حکم نیست، بلکه وحدت طبیعیه و صنفیه‌ی حکم در مقام جعل و اثبات است، گرچه در مقام اطاعت و عصیان می‌تواند متعدد باشد. ایشان می‌فرماید همان‌گونه که بعث ممکن است شخصی باشد، همچنین می‌توانیم طبیعی بعثی داشته باشیم که متعلق به طبیعی فعل باشد. آری، لازمه‌ای دارد که در مقام تحقق و بر اساس تحلیل عقلی، هر فردی از طبیعت بعثی نسبت به خودش دارد، اما در مقام جعل و اثبات که مقام ظهور است تعددی وجود ندارد.

سپس ایشان از این دو مطلب نتیجه‌گیری می‌کند. مطلب اول بیان می‌کرد که مرجعیت عام مربوط به تقطیع زمان است به هر نحوی؛ به نحو ظرفیت یا قیدیت، و مطلب دوم بیان می‌کرد که ملاک در آن وحدتی که جای بحث است، وحدت طبیعی بعث و وحدت طبیعی متعلق است نه وحدت شخصی، پس می‌توان این‌چنین استدلال کرد که:

اگر قطعات زمان متقطع در نظر گرفته شود، (متقطع به نحو قید یا به نحو ظرف، فرقی نمی‌کند) و در قطعه‌ای از قطعات عام تخصیص خورد، عام در بقیه‌ی قطعات می‌تواند مرجع باشد، پس ملاک تقطیع زمان است و ظرفیت و قیدیت دخالت ندارد. اما اگر زمان بوحدته ظرف تعلق طبیعی حکم به طبیعی موضوع قرار گرفت، در این صورت اگر طبیعی وفای به عقد را مثلاً (نسبت به فرد بیع مغبون) تخصیص زدیم، با فرض اینکه زمان بوحدته ظرف است نه به نحو تقطیع، دیگر جای رجوع به عام نیست؛ زیرا فرض این است که زمان از ابتدا تا انتهایش واحد در نظر گرفته شده و بیان شده است وفای به بیع کن، اگر این وفای به بیع در اثناء، مثلاً عند ظهور غبن تخصیص خورد، فرض این است که زمان را متقطعاً در نظر نگرفته‌ایم، پس وقتی تخصیص خورد یعنی این حکمِ متعلق به این موضوع، عند ظهور غبن از بین رفت. بعد از خروج این فرد، عند الشک در ادامه اگر بگوییم باز می‌شود به (اوفوا بالعقود) تمسک کنیم با اینکه دلیل دیگری نداریم، به این معناست که نسبت به عقد بیع دو حکم داشته‌ایم؛ یکی که برداشته شد، به دومی اتکال کرده‌ایم و این خلاف فرض است ...
 

براي دريافت متن کامل جلسه شصت و هشتم  اينـجا را کليک کنيد.

Share
   لطفا دیدگاه خود را بنویسید!
*نام:
ایمیل:
*نظر:
 
   نظرات کاربران
رنگ زمینه:
         
سایز قلم: سرعت:
جهت حرکت: تنظیم حرکت:    
   حدیث هفته
بهترينِ مردمان
امام سجّاد علیه السّلام: مردمان زمان غيبت كه به امامت او (مهدى) معتقد و منتظر ظهورش باشند، بهترينِ مردمان هستند ؛ زيرا خداوند به اندازه‌اى به آنان فهم و خِرد و شناخت داده كه غيبت در نزد آنها به منزله مشاهده است و مردم آن زمان را مانند كسانى كه در مقابل پيامبر صلى‌الله‌عليه‌و‌آله به جهاد پرداخته باشند، قرار داده است.
الاحتجاج : ج ۲ ص ۱۵۴ ح ۱۸۸
 
ورود کاربران

 

نام کاربري:
رمز عبور:
مرا به خاطر بسپار!

موجودی سبد:
 
   نظر سنجی
دیدگاه شما درباره کیفیّت تدوین و تنظیم تقریرات دروس خارج حضرت آیت الله مدرّسی یزدی دامت برکاته

عالی
خوب
متوسّط

 
   پیوندها
پایگاه‌های خبری 
وزارتخانه‌ها و سازمان‌ها 
علمی، پژوهشی 
فرهنگی و اطّلاع رسانی 
برخی سایت‌های مذهبی 
روزنامه‌ها 
حوزوی 
مراکز تحقیقاتی 
مراکز و مؤسّسات 
فروشگاه‌های اینترنتی کتاب 
بازرگاني، بانک و بيمه 
موتورهای جستجوگر 
نشریّات و مجلّات 
وبلاگ‌ها 
شبکه‌های اشتراک لینک 
 
   سایر پیوندها










 
 
 
 
 
 
کليّه حقوق مادّي و معنوي اين پايگاه متعلّق به مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين بوده و در جهت ترويج معارف اسلامي هيچ گونه محدوديّتي
نسبت به برداشت مطالب با ذکر منبع وجود ندارد. با معرّفي اين پايگاه به ديگران در اجر معنوي آن سهيم شويد.
® Copyright © 1396 Qommpth.ir All Rights Reserved