پايگاه اطّلاع رساني مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين | qommpth.ir
     
 
فارسي | العربيه | اردو 
 
   
  •  
  • 1 مهر 1396
  • 2017 Sep 23
 
 
   ویژه ها




 
   اوقات شرعي
 
   آمار پایگاه
امروز: 911
دیروز: 1943
ماه جاری: 910
امسال: 166735
کل: 738609
 
**به پایگاه اطّلاع رسانی مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين (پایگاه انعکاس و انتشار کامل اخبار و آثار حضرت آيت الله سيّد محمّد رضا مدرّسي طباطبايي يزدي دامت برکاته) خوش آمدید.**    بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ اِلهى عَظُمَ الْبَلاَّءُ وَبَرِحَ الْخَفاَّءُ وَانْکَشَفَ الْغِطاَّءُ وَانْقَطَعَ الرَّجاَّءُ وَضاقَتِ الاْرْضُ وَمُنِعَتِ السَّماَّءُ واَنْتَ الْمُسْتَعانُ وَاِلَیْکَ الْمُشْتَکى وَعَلَیْکَ الْمُعَوَّلُ فِى الشِّدَّةِ وَالرَّخاَّءِ اَللّهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ اُولِى الاْمْرِ الَّذینَ فَرَضْتَ عَلَیْنا طاعَتَهُمْ وَعَرَّفْتَنا بِذلِکَ مَنْزِلَتَهُمْ فَفَرِّجْ عَنا بِحَقِّهِمْ فَرَجاً عاجِلا قَریباً کَلَمْحِ الْبَصَرِ اَوْ هُوَ اَقْرَبُ یا مُحَمَّدُ یا عَلِىُّ یا عَلِىُّ یا مُحَمَّدُ اِکْفِیانى فَاِنَّکُما کافِیانِ وَانْصُرانى فَاِنَّکُما ناصِرانِ یا مَوْلانا یا صاحِبَ الزَّمانِ الْغَوْثَ الْغَوْثَ الْغَوْثَ اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى السّاعَةَ السّاعَةَ السّاعَةَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ یا اَرْحَمَ الرّاحِمینَ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَآلِهِ الطّاهِرینَ     
تاریخ انتشار: 27/3/1396 - 14:54
کد درس: 985 تعداد بازدید: 103 تعداد نظرات کاربران: 0  

تقریرات درس خارج اصول
حضرت آیت الله سیّد محمّدرضا مدرّسی طباطبایی یزدی دامت برکاته
دوره‌ی دوم ـ سال دوازدهم ـ سال تحصیلی 95ـ94
جلسه 66 ـ دوشنبه 16/1/95

خلاصه‌ی آنچه تا کنون بیان شد این است که اگر عامی داشته باشیم که علاوه بر افراد عرضیه به نوعی شامل ازمنه‌ی متوالیه شود و این عام در بخشی از زمان تخصیص بخورد، بعد از آن زمان اگر شک کردیم که حکم چیست، آیا مرجع عام است یا مرجع استصحاب حکم مخصص است؟

شیخ رحمه الله فرمودند اگر عام به نحو مفّرد باشد، یعنی هر زمان موضوع مستقلی باشد مرجع هنگام شک، عام است؛ چون افراد طولیه با افراد عرضیه تفاوتی ندارند. همان‌طوری که اگر در فرد عرضی شک کردیم به نحو شبهه‌ی حکمیه مرجع عام است، اگر در فرد طولی هم شک کردیم، مرجع عام است. اما اگر زمان به نحو ظرف مأخوذ در عام باشد یعنی یک حکم بیشتر نداریم که آن حکم مستمر است نه احکام متعدده، لذا اگر آن حکم با تخصیص برداشته شد لامحاله مرجع، استصحاب حکم مخصص است.

مرحوم آخوند نیز فرمودند حتی آنجایی که زمان ظرف است اگر مخصص از اول وارد شده باشد، مرجع عام است و فرمودند که خاص را هم باید مورد عنایت قرار دهیم؛ باید دید زمان نسبت به خاص چگونه اخذ شده است و اگر به عنوان قید اخذ شده باشد حتی اگر نتوانیم به عام مراجعه کنیم، نمی‌شود استصحاب حکم مخصص کرد؛ زیرا شرط استصحاب که بقاء قضیه‌ی متیقنه است در زمان مشکوک موجود نیست.

کلام محقق نائینی رحمه الله در استصحاب حکم مخصص

از جمله کسانی که در این زمینه نسبتاً علی التفصیل بحث کرده‌اند میرزای نائینی، تلمیذ میرزای شیرازی رحمهما الله است. ایشان با ذهن جوالی که داشته است و با نظر به کلمات شیخ رحمه الله و مرحوم آخوند، مطالبی را ذکر کرده و معتقد است اصلاً کلمات شیخ رحمه الله در رسائل به خوبی فهم نشده است؛ گرچه ظاهر کلامش همین مطالبی است که تا به حال گفته‌ایم ولی با توجه به کلماتش در بحث خیار غبن مکاسب که بیان شد مصداقی از مصادیق این کبراست، می‌فهمیم که جناب شیخ رحمه الله لباباً چیز دیگری را می‌خواهند بیان کنند. با توجه به اجود التقریرات که خلاصه‌تر بوده و مربوط به دوره‌ی دوم است و نیز با استفاده از توضیحات مقرّر در مصباح الاصول در تبیین کلام مرحوم نائینی، خلاصه‌ی کلام میرزای نائینی; در اجود این‌چنین است:

قید بودن یا ظرف بودن زمان، فقط در استصحاب حکم مخصص تأثیر دارد و از حیث رجوع به عام تأثیر ندارد. اگر در جایی زمان قید شود، چون مقوم است نمی‌توانیم استصحاب جاری کنیم به دلیل همان مطالبی که تا به حال در توضیح کلمات شیخ و آخوند رحمهما الله بیان شد؛ زیرا وقتی زمان قید باشد، با رفتن آن قید عرف هم می‌گوید که موضوع عوض شد و جرّ حکم سابق در حقیقت، اسراء حکم من موضوعٍ الی موضوعٍ آخر است نه استصحاب. پس تفصیلی را که ظاهر عبارت شیخ رحمه الله افاده می‌کند و معمولاً چنین تلقی می‌شود، تنها در جریان و عدم جریان استصحاب تأثیر دارد که اگر زمان، قید باشد استصحاب جاری نیست و اگر قید نباشد جاری است، و این تقسیم هیچ تأثیری در مرجعیت عام ندارد.

نتیجه‌ی دومی که در نهایت میرزای نائینی رحمه الله می‌گیرد آن است که اگر عموم ازمانی مربوط به متعلق حکم باشد، عند الشک حتی بعد از تخصیص در اثناء ـ چه رسد به تخصیص از ابتدا و یا شک ابتدایی بدون تخصیص ـ مرجع همان عموم ازمانی است و نوبت به استصحاب نمی‌رسد؛ چه زمان قید و مفّرد باشد و چه زمان ظرف باشد. ولی اگر عموم مربوط به حکم باشد نه متعلق، اصلاً عام نمی‌تواند به هیچ وجه عند الشک مرجع باشد، بلکه اگر استصحاب جاری باشد مرجع استصحاب حکم مخصص است و اگر جاری نباشد، مرجع ادله‌ی دیگر است.

پس معلوم شد که ایشان عموم ازمانی را به اعتبار حکم و متعلق حکم تقسیم کرده است و در صورتی که عموم ازمانی مربوط به متعلق باشد، عموم مرجع است حتی اگر زمان در این عموم ظرف باشد چه رسد به اینکه قید باشد، و اگر عموم زمانی مربوط به حکم باشد نه متعلق، اصلاً مرجع نمی‌تواند عموم باشد و اگر استصحاب جاری است فبها و إلا سایر قواعد و اصول عملیه مرجع است.

این مطالب، سخن نهایی محقق نائینی رحمه الله در اجود است، که آنها را با سه مقدمه اثبات می‌کند؛

مقدمه‌ی اول: کلّ ما فی عالم الکون و الفساد، یعنی هر چه که در این عالم مادی است، اضافه‌ای به زمان و اضافه‌ای به مکان دارد. به اعتبار اضافه‌اش به زمان، مقوله‌ی «متی» در فلسفه‌ی ارسطویی حاصل می‌شود. به اعتبار اضافه‌اش به مکان مقوله‌ی «أین» حاصل می‌شود و این امری قهری است و بیش از این هم بالذات اضافه‌ی به زمان اقتضا ندارد. ولی اینکه زمان بخواهد قید و مکثِّر باشد احتیاج به مؤونه‌ی زائده دارد که اگر آن عنایت اعمال نشود زمان قید نیست، بلکه یک نسبت است که لابدّ منه است و دخلی ندارد. همان ظرفیت است و ظرفیت دخلی در حکم ندارد و اگر امکان داشت شیء را تجرید از آن ظرف کنیم باز حکم وجود داشت؛ به خلاف آنجایی که زمان قید باشد که با تجرید، دیگر موضوع از بین رفته و حکمش هم بالتبع از بین می‌رود ...
 

براي دريافت متن کامل جلسه شصت و ششم  اينـجا را کليک کنيد.

Share
   لطفا دیدگاه خود را بنویسید!
*نام:
ایمیل:
*نظر:
 
   نظرات کاربران
رنگ زمینه:
         
سایز قلم: سرعت:
جهت حرکت: تنظیم حرکت:    
   حدیث هفته
بهترین و بدترین مردم
بدترينِ مردم كسى است كه پی‌جوى عيبهاى مردم باشد و نابيناى عيبهاى خويش.
غرر الحكم، ح ۵۷۳۹
 
ورود کاربران

 

نام کاربري:
رمز عبور:
مرا به خاطر بسپار!

موجودی سبد:
 
   نظر سنجی
دیدگاه شما درباره کیفیّت تدوین و تنظیم تقریرات دروس خارج حضرت آیت الله مدرّسی یزدی دامت برکاته

عالی
خوب
متوسّط

 
   پیوندها
پایگاه‌های خبری 
وزارتخانه‌ها و سازمان‌ها 
علمی، پژوهشی 
فرهنگی و اطّلاع رسانی 
برخی سایت‌های مذهبی 
روزنامه‌ها 
حوزوی 
مراکز تحقیقاتی 
مراکز و مؤسّسات 
فروشگاه‌های اینترنتی کتاب 
بازرگاني، بانک و بيمه 
موتورهای جستجوگر 
نشریّات و مجلّات 
وبلاگ‌ها 
شبکه‌های اشتراک لینک 
 
   سایر پیوندها










 
 
 
 
 
 
کليّه حقوق مادّي و معنوي اين پايگاه متعلّق به مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين بوده و در جهت ترويج معارف اسلامي هيچ گونه محدوديّتي
نسبت به برداشت مطالب با ذکر منبع وجود ندارد. با معرّفي اين پايگاه به ديگران در اجر معنوي آن سهيم شويد.
® Copyright © 1396 Qommpth.ir All Rights Reserved