پايگاه اطّلاع رساني مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين | qommpth.ir
     
 
فارسي | العربيه | اردو 
 
   
  •  
  • 1 مهر 1396
  • 2017 Sep 23
 
 
   ویژه ها




 
   اوقات شرعي
 
   آمار پایگاه
امروز: 876
دیروز: 1943
ماه جاری: 875
امسال: 166700
کل: 738574
 
**به پایگاه اطّلاع رسانی مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين (پایگاه انعکاس و انتشار کامل اخبار و آثار حضرت آيت الله سيّد محمّد رضا مدرّسي طباطبايي يزدي دامت برکاته) خوش آمدید.**    بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ اِلهى عَظُمَ الْبَلاَّءُ وَبَرِحَ الْخَفاَّءُ وَانْکَشَفَ الْغِطاَّءُ وَانْقَطَعَ الرَّجاَّءُ وَضاقَتِ الاْرْضُ وَمُنِعَتِ السَّماَّءُ واَنْتَ الْمُسْتَعانُ وَاِلَیْکَ الْمُشْتَکى وَعَلَیْکَ الْمُعَوَّلُ فِى الشِّدَّةِ وَالرَّخاَّءِ اَللّهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ اُولِى الاْمْرِ الَّذینَ فَرَضْتَ عَلَیْنا طاعَتَهُمْ وَعَرَّفْتَنا بِذلِکَ مَنْزِلَتَهُمْ فَفَرِّجْ عَنا بِحَقِّهِمْ فَرَجاً عاجِلا قَریباً کَلَمْحِ الْبَصَرِ اَوْ هُوَ اَقْرَبُ یا مُحَمَّدُ یا عَلِىُّ یا عَلِىُّ یا مُحَمَّدُ اِکْفِیانى فَاِنَّکُما کافِیانِ وَانْصُرانى فَاِنَّکُما ناصِرانِ یا مَوْلانا یا صاحِبَ الزَّمانِ الْغَوْثَ الْغَوْثَ الْغَوْثَ اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى السّاعَةَ السّاعَةَ السّاعَةَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ یا اَرْحَمَ الرّاحِمینَ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَآلِهِ الطّاهِرینَ     
تاریخ انتشار: 20/3/1396 - 16:44
کد درس: 973 تعداد بازدید: 104 تعداد نظرات کاربران: 0  

تقریرات درس خارج اصول
حضرت آیت الله سیّد محمّدرضا مدرّسی طباطبایی یزدی دامت برکاته
دوره‌ی دوم ـ سال دوازدهم ـ سال تحصیلی 95ـ94
جلسه 55 ـ سه‌شنبه 27/11/94

بررسی صور در حادثین مجهولی التاریخ

کلام آخوند رحمه الله در صورت اوّل از شک در تقدم و تأخر حادثین

صورت اول این است که هر دو حادث مجهول التاریخ هستند و وجود به نحو کان تامه موضوع حکم است؛ یعنی «الوجود المتقدم» یا «الوجود المتأخر». در مثال اسلام ولد و موت والد، فرض می‌کنیم هر دو مجهول التاریخ هستند و قطعاً موت والد و اسلام ولد محقق شده، ولی نمی‌دانیم این اسلام ولد به نحو کان تامه، قبل از موت والد بوده تا ولد ارث ببرد یا نبوده است تا ارث نبرد. به تعبیر دیگر می‌دانیم ولد الآن مسلمان است، اما نمی‌دانیم حصه‌ی «اسلام الولد المتقدم علی موت الوالد» به عنوان یک حصه از اسلام و یک وجود با این خصوصیات که فرضاً‌ موضوع حکم است، محقق شده یا نه. آیا استصحاب در اینجا راه دارد؟

مرحوم آخوند می‌فرماید معلوم است که این حصه امری حادث است و هر حادثی هم مسبوق به عدم ازلی است، پس می‌توانیم استصحاب عدم چنین وجودی کنیم و بگوییم زمانی «اسلام الولد المتقدم علی موت الوالد» نبود، تا زمان موت والد هم این‌چنین چیزی به وجود نیامده است و این‌گونه ارکان استصحاب تمام است.

حال اگر فقط همین حصه یعنی «اسلام الولد المتقدم علی موت الوالد» به نحو کان تامه موضوع حکم باشد، با استصحاب عدم چنین حصه‌ای حکمش هم منتفی می‌شود و حالت انتظاریه‌ای ندارد. ولی در صورتی که عناوین دیگری مثل وجود خاص به نحو تأخرّ، یعنی «الاسلام المتأخر علی موت الوالد» هم حکمی داشته باشد، گرچه استصحاب عدم در هر دو فی‌نفسه جاری است؛ زیرا ارکان هر دو استصحاب تمام است و هر دو عنوان مسبوق به عدم هستند و شک بعدی دارند، إلا اینکه به تعارض ساقط می‌شوند؛ زیرا عدم اسلام به وصف تأخر و عدم اسلام به وصف تقدم، با هم جمع نمی‌شوند. اگر استصحاب عدم وقوع هر دو حصه کنیم منجر به تجویز مخالفت قطعیه‌ی عملیه با علم اجمالی به وقوع یکی از آنها می‌شود و استصحاب در یکی دون دیگری هم ترجیح بلا مرجّح است. لذا استصحاب در هیچ‌یک جاری نیست.

همچنین اگر وجود حادث دیگر هم موضوع حکم باشد یعنی «الاسلام المتقدم علی موت الوالد» و «الموت المتقدم علی اسلام الولد» هر دو موضوع حکم باشند، در اینجا نیز اگر عدم هردو را استصحاب کنیم،‌ با علم اجمالی به اینکه یکی مطابق واقع نیست مخالفت عملیه‌ی قطعیه کرده‌ایم و استصحاب در یکی دون دیگری هم ترجیح بلا مرجح است و لذا اینجا هم استصحابین به تعارض ساقط می‌شوند.

بررسی کلام آخوند رحمه الله در صورت اول

کلام مرحوم آخوند در تعارض استصحابین، در صورتی درست است که علم اجمالی وجود داشته باشد فی‌الواقع یکی از دو حصه‌ی «اسلام متقدم بر موت والد» و یا «اسلام متأخر» تحقق پیدا کرده است، که در این صورت اگر هر دو را نفی کنیم تجویز مخالفت قطعیه‌ی عملیه می‌شود. منتها باید توجه کرد که همیشه چنین علم اجمالی وجود ندارد؛ زیرا احتمال تقارن هم هست که فرضاً موضوع حکمی نیست. همیشه این‌‌چنین نیست که اسلام، مردّد بین متقدم یا متأخر باشد بلکه ممکن است همان وقتی که حکم به اسلام ولد محقق شد، مقارن آن لحظه والد هم مرده باشد. البته این به ندرت اتفاق می‌افتد ولی اگر احتمالش باشد دیگر علم اجمالی نداریم به اینکه حتماً یک حکم فعلی تحقق پیدا کرده تا در نتیجه اگر در هر دو استصحاب عدم کردیم، تجویز مخالفت قطعیه‌ی عملیه کرده باشیم.

لهذا اگر متقدم و متأخر بودن اسلام، حکم داشته باشد اما مقارن بودنش با موت حکم نداشته باشد، مانعی وجود ندارد و می‌توانیم استصحاب عدم تحقق «الاسلام المتقدم» و نیز استصحاب عدم تحقق «الاسلام المتأخر» کنیم؛ چون فی‌الواقع ممکن است اسلام و موت هم‌زمان باشند و علی الفرض هم‌زمان بودن حکمی ندارد و لذا تجویز مخالفت قطعیه‌ی عملیه نمی‌شود.

بله اگر تقارن هم حکمی داشته باشد یعنی «الاسلام المقارن للموت» هم موضوع حکمی باشد، چون حالت سابقه‌ی عدم دارد فی‌نفسه می‌تواند استصحاب عدم داشته باشد، لکن علم اجمالی داریم که یکی از این‌ها واقع شده است؛ اسلام یا متقدم است یا متأخر و یا مقارن و از این سه حال خارج نیست و با فرض اینکه علم داریم اسلام محقق شده است، اگر در همگی استصحاب عدم جاری کنیم تجویز مخالفت قطعیه‌ی عملیه است و استصحاب در یکی دون دیگری هم ترجیح بلا مرجح است. بنابراین در چنین مواردی هر سه استصحاب به تعارض ساقط شده و اگر عام فوقی داشته باشیم رجوع به عام فوق می‌شود و إلا به حسب مورد، محل جریان برائت، اشتغال یا اصلی دیگر است.

بنابراین معلوم شد در صورت اول، ارکان استصحاب از یقین سابق و شک لاحق تمام است و هر جا که تعارض نباشد جاری می‌شود، بله اگر معارض شد استصحاب‌ها ساقط می‌شود و بی‌ارزش است ...
 

براي دريافت متن کامل جلسه پنجاه و پنجم  اينـجا را کليک کنيد.

Share
   لطفا دیدگاه خود را بنویسید!
*نام:
ایمیل:
*نظر:
 
   نظرات کاربران
رنگ زمینه:
         
سایز قلم: سرعت:
جهت حرکت: تنظیم حرکت:    
   حدیث هفته
بهترین و بدترین مردم
بدترينِ مردم كسى است كه پی‌جوى عيبهاى مردم باشد و نابيناى عيبهاى خويش.
غرر الحكم، ح ۵۷۳۹
 
ورود کاربران

 

نام کاربري:
رمز عبور:
مرا به خاطر بسپار!

موجودی سبد:
 
   نظر سنجی
دیدگاه شما درباره کیفیّت تدوین و تنظیم تقریرات دروس خارج حضرت آیت الله مدرّسی یزدی دامت برکاته

عالی
خوب
متوسّط

 
   پیوندها
پایگاه‌های خبری 
وزارتخانه‌ها و سازمان‌ها 
علمی، پژوهشی 
فرهنگی و اطّلاع رسانی 
برخی سایت‌های مذهبی 
روزنامه‌ها 
حوزوی 
مراکز تحقیقاتی 
مراکز و مؤسّسات 
فروشگاه‌های اینترنتی کتاب 
بازرگاني، بانک و بيمه 
موتورهای جستجوگر 
نشریّات و مجلّات 
وبلاگ‌ها 
شبکه‌های اشتراک لینک 
 
   سایر پیوندها










 
 
 
 
 
 
کليّه حقوق مادّي و معنوي اين پايگاه متعلّق به مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين بوده و در جهت ترويج معارف اسلامي هيچ گونه محدوديّتي
نسبت به برداشت مطالب با ذکر منبع وجود ندارد. با معرّفي اين پايگاه به ديگران در اجر معنوي آن سهيم شويد.
® Copyright © 1396 Qommpth.ir All Rights Reserved