پايگاه اطّلاع رساني مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين | qommpth.ir
     
 
فارسي | العربيه | اردو 
 
   
  •  
  • 30 آبان 1396
  • 2017 Nov 21
 
 
   ویژه ها




 
   اوقات شرعي
 
   آمار پایگاه
امروز: 1577
دیروز: 1586
ماه جاری: 33252
امسال: 237156
کل: 809030
 
**به پایگاه اطّلاع رسانی مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين (پایگاه انعکاس و انتشار کامل اخبار و آثار حضرت آيت الله سيّد محمّد رضا مدرّسي طباطبايي يزدي دامت برکاته) خوش آمدید.**    بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ اِلهى عَظُمَ الْبَلاَّءُ وَبَرِحَ الْخَفاَّءُ وَانْکَشَفَ الْغِطاَّءُ وَانْقَطَعَ الرَّجاَّءُ وَضاقَتِ الاْرْضُ وَمُنِعَتِ السَّماَّءُ واَنْتَ الْمُسْتَعانُ وَاِلَیْکَ الْمُشْتَکى وَعَلَیْکَ الْمُعَوَّلُ فِى الشِّدَّةِ وَالرَّخاَّءِ اَللّهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ اُولِى الاْمْرِ الَّذینَ فَرَضْتَ عَلَیْنا طاعَتَهُمْ وَعَرَّفْتَنا بِذلِکَ مَنْزِلَتَهُمْ فَفَرِّجْ عَنا بِحَقِّهِمْ فَرَجاً عاجِلا قَریباً کَلَمْحِ الْبَصَرِ اَوْ هُوَ اَقْرَبُ یا مُحَمَّدُ یا عَلِىُّ یا عَلِىُّ یا مُحَمَّدُ اِکْفِیانى فَاِنَّکُما کافِیانِ وَانْصُرانى فَاِنَّکُما ناصِرانِ یا مَوْلانا یا صاحِبَ الزَّمانِ الْغَوْثَ الْغَوْثَ الْغَوْثَ اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى السّاعَةَ السّاعَةَ السّاعَةَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ یا اَرْحَمَ الرّاحِمینَ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَآلِهِ الطّاهِرینَ     
تاریخ انتشار: 20/3/1396 - 14:33
کد درس: 972 تعداد بازدید: 133 تعداد نظرات کاربران: 0  

تقریرات درس خارج اصول
حضرت آیت الله سیّد محمّدرضا مدرّسی طباطبایی یزدی دامت برکاته
دوره‌ی دوم ـ سال دوازدهم ـ سال تحصیلی 95ـ94
جلسه 54 ـ دوشنبه 26/11/94

راه‌حل «ضمّ وجدان به اصل» در مسأله‌ی مورد بحث

بحث در استصحاب حادث نسبت به اجزاء زمان بود. گفتیم می‌توانیم حادثی را نسبت به زمان خاصی مثلاً رأس سنه‌ی 1400، وجوداً و عدماً استصحاب کنیم. مثلاً عدم زید تا رأس سنه‌ی 1400 را اگر حالت سابقه داشته باشد می‌توان استصحاب کرد، اما نمی‌توان وصف تأخر از 1400 را با این استصحاب اثبات کرد؛ چون این وصف حالت سابقه نداشته است. همچنین نمی‌توانیم اثبات حدوث زید بعد از 1400 کنیم، مگر اینکه قائل به حجیت اصل مثبت در صورت خفاء واسطه شویم و اینجا هم واسطه را خفی بدانیم، که گفتیم مبناءً و بناءً چنین نیست.

البته همه‌ی این حرف‌ها بنابر این است که وصف تأخر، حدوث و مشابه این عناوین را بسیط بدانیم. ولی همان‌طور که مرحوم آخوند در کفایه اشاره فرموده‌اند اگر مثلاً وصف حدوث را عنوانی مرکّب از «وجود بالفعل و عدم سابق» دانستیم، در آن صورت مانعی ندارد که آن عنوان را با استصحاب احراز کنیم، منتها از طریق ضمّ وجدان به اصل.

توضیح مطلب: فرض این است که حدوث یک شیء یعنی «بالفعل وجود داشته باشد و سابقاً نباشد»، پس حدوث زید بعد از 1400، مرکّب از دو بخش است؛ بخش اولش که «بعد از 1400 بالفعل وجود داشته باشد» یقینی است؛ چراکه زید وجداناً الآن هست، و بخش دیگر که «تا رأس 1400 معدوم باشد» این را نیز با اصل استصحاب می‌توانیم احراز کنیم که زید تا رأس 1400 نبود. در نتیجه با ضمّ وجدان به اصل، وجود حادث زید بعد از 1400 را احراز می‌کنیم.

نقد و بررسی این راه‌حل

کبرای این‌ مطلب که مرکّبات را می‌توان با ضمّ وجدان به اصل احراز کرد، یک قاعده‌ی کلّی و مقبول است و کبرای بسیار نافعی است که هم در موضوعات احکام و هم در متعلقات احکام کاربرد دارد و اگر نگوییم اکثر اوقات، در اوقات بسیاری ما متعلقات احکام را ـ لاسیّما مثل صلات که دارای اجزاء و شرایط زیادی است ـ با ضمّ وجدان الی الاصل، احراز تحقق کرده و امتثال می‌کنیم.

فرضاً نماز که «افْتِتَاحُها الْوُضُوءُ وَ تَحْرِيمُهَا التَّكْبِيرُ وَ تَحْلِيلُهَا التَّسْلِيمُ» است، شرایط متعددی دارد، مثل طهارت از خبث و حدث، عدم استصحاب اجزاء ما لا یؤکل لحمه و ... که در بسیاری از اوقات حداقل یکی از این شرایط با استصحاب احراز می‌شود.

چه کسی می‌تواند همیشه برای نماز وجدان ‌کند همه‌ی لباس‌ها و بدنش پاک است! خیلی اوقات احتمال اصابت نجاست وجود دارد و ما با استصحاب طهارت یا اصالة‌ الطهارة، شرط طهارت را احراز می‌کنیم و طهارت وجدانی نیست. اصل صلات، یعنی ذاتش و تکبیر و تسلیمش وجدانی است، اما تعدادی از شرایط آن در بسیاری از اوقات با اصل احراز می‌شود و هر جا صرف اجتماع و احراز اجزاء و شروط، بدون قید معیّت آنها با یکدیگر شرط باشد با ضمّ وجدان به اصل می‌توان مرکّب را احراز کرد و نماز هم این‌چنین است؛ چراکه در نماز، از تکبیر تا تسلیم باید طهارت از خبث و حدث، استقبال، عدم استصحاب اجزاء ما لا یؤکل لحمه و ... را داشته باشیم اما هیچ‌کدام قید نیستند.

بله، اگر اجزاء و شروط نماز به نحو قید مأخوذ باشند، نمی‌توانیم با استصحاب آنها را احراز کنیم؛ زیرا آنچه را که ما قبلاً به آن یقین داشتیم اصل صلات بود، اما صلات مقیده‌ی به طهارت نه‌تنها یقین به آن نداشتیم بلکه یقین به عدمش داشتیم، در نتیجه اگر طهارت به نحو قید مأخوذ باشد می‌توانیم استصحاب عدم مرکّب کنیم. لکن در نماز این‌چنین نیست و جریان استصحاب در طهارت و مفید بودنش برای احراز امتثال نماز، قابل مناقشه نیست؛ زیرا خود معصوم علیه السّلام در صحیحه‌ی دوم زراره استصحاب را این‌چنین بر نماز تطبیق فرمودند. زراره عرض کرد قبل از نماز، شک در اصابت نجاست به لباسم داشتم ولی چیزی نیافتم و پس از نماز آن را دیدم، حضرت فرمودند این نماز اعاده لازم ندارد؛ «لِأَنَّكَ كُنْتَ عَلَى يَقِينٍ مِنْ طَهَارَتِكَ ثُمَّ شَكَكْتَ فَلَيْسَ يَنْبَغِي لَكَ أَنْ تَنْقُضَ الْيَقِينَ بِالشَّكِّ أَبَداً». لذا قائل می‌شویم ‌که در نماز و نظیر آن، با استصحاب طهارت و ضمّ وجدان به اصل، می‌توانیم متعلق تکلیف را احراز کنیم.

إن‌قلت: بعضی شبهه کرده‌اند که چگونه در خودِ اجزاء و شرایط مرکّبات و خصوصاً در اجزاء موضوعات مرکّبه استصحاب جاری کنیم؟! تا چیزی خودش حکم شرعی یا موضوع حکم شرعی نباشد، نمی‌توان آن را استصحاب کرد و جزء الموضوع هم که حکمی ندارد.

قلت: عرض می‌کنیم مفاد دلیل استصحاب و اطلاق «لا تنقض الیقین ابداً بالشک» این است که یقینت را هیچ‌گاه با شک نشکن و خودت را متیقِن فرض کن، و کسی که خودش را متیقِن فرض می‌کند یعنی متیقَنی هم دارد و لذا هر جا ارکان استصحاب تمام باشد، متیقَن هم با استصحاب ثابت می‌شود. بله، مواردی که در اختیار شارع بما هو شارع نیست، از شمول دلیل استصحاب خارج می‌شود ـ که مفصّل در بحث اصل مثبت توضیح دادیم ـ همچنین اگر هیچ اثر شرعی بر متیقَن مترتب نشود، نمی‌توان آن را استصحاب کرد؛ چون محذور لغویت دارد، ولی در بقیه‌ی موارد این اطلاق هست و متیقَن را ثابت می‌کند، از جمله در اجزاء و شروط متعلق و موضوع حکم شرعی ...
 

براي دريافت متن کامل جلسه پنجاه و چهارم  اينـجا را کليک کنيد.

Share
   لطفا دیدگاه خود را بنویسید!
*نام:
ایمیل:
*نظر:
 
   نظرات کاربران
رنگ زمینه:
         
سایز قلم: سرعت:
جهت حرکت: تنظیم حرکت:    
   حدیث هفته
پاداش كسي كه گره از كار مؤمني بگشايد چيست؟
امام رضا (ع): هر كه گره از كار مؤمنى بگشايد، خداوند در روز قيامت گره غم از دل او بگشايد.
منتخب ميزان الحكمة،270
 
ورود کاربران

 

نام کاربري:
رمز عبور:
مرا به خاطر بسپار!

موجودی سبد:
 
   نظر سنجی
دیدگاه شما درباره کیفیّت تدوین و تنظیم تقریرات دروس خارج حضرت آیت الله مدرّسی یزدی دامت برکاته

عالی
خوب
متوسّط

 
   پیوندها
پایگاه‌های خبری 
وزارتخانه‌ها و سازمان‌ها 
علمی، پژوهشی 
فرهنگی و اطّلاع رسانی 
برخی سایت‌های مذهبی 
روزنامه‌ها 
حوزوی 
مراکز تحقیقاتی 
مراکز و مؤسّسات 
فروشگاه‌های اینترنتی کتاب 
بازرگاني، بانک و بيمه 
موتورهای جستجوگر 
نشریّات و مجلّات 
وبلاگ‌ها 
شبکه‌های اشتراک لینک 
 
   سایر پیوندها










 
 
 
 
 
 
کليّه حقوق مادّي و معنوي اين پايگاه متعلّق به مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين بوده و در جهت ترويج معارف اسلامي هيچ گونه محدوديّتي
نسبت به برداشت مطالب با ذکر منبع وجود ندارد. با معرّفي اين پايگاه به ديگران در اجر معنوي آن سهيم شويد.
® Copyright © 1396 Qommpth.ir All Rights Reserved