پايگاه اطّلاع رساني مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين | qommpth.ir
     
 
فارسي | العربيه | اردو 
 
   
  •  
  • 30 تير 1396
  • 2017 Jul 21
 
 
   ویژه ها




 
   اوقات شرعي
 
   آمار پایگاه
امروز: 735
دیروز: 807
ماه جاری: 30678
امسال: 100152
کل: 672026
 
**به پایگاه اطّلاع رسانی مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين (پایگاه انعکاس و انتشار کامل اخبار و آثار حضرت آيت الله سيّد محمّد رضا مدرّسي طباطبايي يزدي دامت برکاته) خوش آمدید.**    بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ اِلهى عَظُمَ الْبَلاَّءُ وَبَرِحَ الْخَفاَّءُ وَانْکَشَفَ الْغِطاَّءُ وَانْقَطَعَ الرَّجاَّءُ وَضاقَتِ الاْرْضُ وَمُنِعَتِ السَّماَّءُ واَنْتَ الْمُسْتَعانُ وَاِلَیْکَ الْمُشْتَکى وَعَلَیْکَ الْمُعَوَّلُ فِى الشِّدَّةِ وَالرَّخاَّءِ اَللّهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ اُولِى الاْمْرِ الَّذینَ فَرَضْتَ عَلَیْنا طاعَتَهُمْ وَعَرَّفْتَنا بِذلِکَ مَنْزِلَتَهُمْ فَفَرِّجْ عَنا بِحَقِّهِمْ فَرَجاً عاجِلا قَریباً کَلَمْحِ الْبَصَرِ اَوْ هُوَ اَقْرَبُ یا مُحَمَّدُ یا عَلِىُّ یا عَلِىُّ یا مُحَمَّدُ اِکْفِیانى فَاِنَّکُما کافِیانِ وَانْصُرانى فَاِنَّکُما ناصِرانِ یا مَوْلانا یا صاحِبَ الزَّمانِ الْغَوْثَ الْغَوْثَ الْغَوْثَ اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى السّاعَةَ السّاعَةَ السّاعَةَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ یا اَرْحَمَ الرّاحِمینَ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَآلِهِ الطّاهِرینَ     
تاریخ انتشار: 20/3/1396 - 14:07
کد درس: 970 تعداد بازدید: 37 تعداد نظرات کاربران: 0  

تقریرات درس خارج اصول
حضرت آیت الله سیّد محمّدرضا مدرّسی طباطبایی یزدی دامت برکاته
دوره‌ی دوم ـ سال دوازدهم ـ سال تحصیلی 95ـ94
جلسه 52 ـ سه‌شنبه 20/11/94

در فرع دومی که به عنوان تدریب در موارد اصل مثبت بیان شد، گفتیم مشهور فقهاء قول بایع را مقدم دانسته‌اند و قائل به ضمان شده‌اند و سه وجه برای اثبات ضمان ذکر کردند؛ یکی از طریق استصحاب عدم اذن مالک، یکی از راه قاعده‌ی مقتضی و مانع و دیگر از راه تمسک به عام در شبهه‌ی مصداقیه‌ی مخصص، که بیان شد هر سه وجه مبتلای به اشکال است و تمام نیست.

اکنون اضافه می‌کنیم که صرف‌نظر از اشکالات مذکور، این وجوه فقط نسبت به صورت اول (یعنی اختلاف در ضمان ید) معنا دارد و هیچ‌کدام نسبت به صورت دوم (اختلاف در ضمان معاوضه) کارایی ندارد؛ زیرا:

در صورت دوم نمی‌توان استصحاب عدم اذن مالک کرد؛ چون هردو اتفاق دارند که عین به اذن مالک، تحت ید من تلف عنده المال واقع شده، منتها یکی می‌گوید این اذن در ضمن بیع بوده و دیگری می‌گوید در ضمن هبه بوده است. استصحاب عدم هبه نیز جاری نیست؛ چون معارض به استصحاب عدم بیع است.

همچنین قاعده‌ی مقتضی و مانع صرف‌نظر از اشکال سابق، در صورت دوم جایی ندارد؛ زیرا در آنجا امر دائر بین بیع و هبه است؛ اگر بیع باشد مقتضی ضمان است و اگر هبه باشد مقتضی ضمان نیست. پس شک در اصل مقتضی است و لذا نمی‌توان به قاعده‌ی مقتضی و مانع تمسک کرد.

تمسک به عام در شبهه‌ی مصداقیه مخصص هم بر فرض صحت، در صورت دوم جاری نیست؛ زیرا شکی نداریم که اذن وجود داشته است، پس مخصص کبرویاً هست و مصداقش هم قطعی است، لذا دیگر شبهه‌ی مصداقیه‌ی مخصص نمی‌شود.

بنابراین باید مستمسک دیگری برای قول مشهور پیدا کنیم. برای حل این مسأله باید این دو صورت را از یکدیگر تفکیک کرده و هر یک را به عنوان فرعی مستقل بررسی کنیم.

راه‌حل صحیح در فرع الف (صورت اختلاف در ضمان ید)

اگر کسی مثبتات استصحاب را حجت بداند، در فرع الف با استصحاب عدم اذن می‌توان ضمان را ثابت کرد و مشکلی وجود ندارد. ولی فرض این است که ما مثبتات را قبول نداریم، پس چگونه قول مشهور به ضمان را توجیه کنیم؟

مرحوم نائینی راه‌حلی ارائه داده‌ و می‌فرماید: موضوع ضمان، با ضمّ وجدان الی الاصل احراز می‌شود.

توضیح مطلب: موضوع ضمان، مرکّب از دو چیز است: 1. استیلاء ‌بر مال غیر، 2. عدم رضایت مالک.

در ما نحن فیه استیلاء‌ بر مال غیر، وجداناً محرز است و فرض این است که شخص مسلط بر مال غیر بوده و ید بر آن داشته است، رضایت مالک هم مشکوک است و حالت سابقه‌‌اش عدم رضایت بوده، پس استصحاب عدم رضایت می‌شود. نتیجه اینکه اجزاء مرکّب یعنی «موضوع ضمان» با ضمّ وجدان الی الاصل محقق می‌شود. پس قول بایع مقدم بوده و من تلف عنده المال ضامن است.

این راه‌حل صحیح است و مشکلی ندارد، الا اینکه فقط در فرع الف کارایی دارد، اما در فرع ب که بایع و مشتری اتفاق بر اذن دارند، چطور؟

راه‌حل مختار در فرع ب (صورت اختلاف در ضمان معاوضه)

راه‌حل محقق نائینی رحمه الله در این فرع کارایی ندارد؛ زیرا نمی‌توان گفت شک در اذن داریم پس استصحاب عدم اذن می‌کنیم؛ زیرا قطعاً اذن وجود داشته و فقط اختلاف در این است که در ضمن بیع بوده یا در ضمن هبه.

إن قلت: می‌توان گفت زمانی اذن مجانی نبوده است، استصحاب می‌کنیم الآن هم اذن مجانی نیست، که در حقیقت یعنی هبه محقق نشده است.

قلت: روشن است که این استصحاب، معارض است به استصحاب عدم اذنِ با ضمان (یعنی عدم بیع) و هردو به تعارض ساقط می‌شوند.

پس نسبت به اذن نمی‌توان اصلی جاری کرد و لذا اصل را نسبت به خودِ ضمان، بررسی می‌کنیم.

فرض این است که مالک ادعای ضمان و دیگری ادعای عدم ضمان دارد و ضمان هم مسبوق به عدم است، پس استصحاب عدم ضمان می‌کنیم. در نتیجه بر اساس قواعد اولیه باید بر خلاف مشهور بگوییم قول من تلف عنده المال، مطابق اصل بوده و مقدم است پس ضامن نیست. بنابراین باید دید چه نکته‌ی دیگری وجود دارد که مشهور فقهاء علی ما نقل در طول تاریخ فقه گفته‌اند مشتری ضامن است.

عرض می‌کنیم در نظیر این بحث، بعض روایات بالخصوص وارد شده که چه بسا از آنها بتوان ضمان را در ما نحن فیه اثبات کرد، در نتیجه ما را از مقتضای قاعده خارج می‌کند؛ زیرا با وجود آن روایات، دیگر نمی‌شود اجتهاد کرد و اجتهاد در مقابل نص است ...
 

براي دريافت متن کامل جلسه پنجاه و دوّم  اينـجا را کليک کنيد.

Share
   لطفا دیدگاه خود را بنویسید!
*نام:
ایمیل:
*نظر:
 
   نظرات کاربران
رنگ زمینه:
         
سایز قلم: سرعت:
جهت حرکت: تنظیم حرکت:    
   حدیث هفته
از خدا بخواهیم
هر گاه يكى از شما خواست كه آنچه را از پروردگارش درخواست مى‌‏كند، به او بدهد، بايد از همه مردم چشم اميد بركَند و به غير خدا هرگز اميدى نداشته باشد. پس هرگاه اين از قلب او بر خدا عيان شد، هر چه را از وى بخواهد، به او می‌دهد.
تيسير المطالب، ص ۲۳۵
 
ورود کاربران

 

نام کاربري:
رمز عبور:
مرا به خاطر بسپار!

موجودی سبد:
 
   نظر سنجی
دیدگاه شما درباره کیفیّت تدوین و تنظیم تقریرات دروس خارج حضرت آیت الله مدرّسی یزدی دامت برکاته

عالی
خوب
متوسّط

 
   پیوندها
پایگاه‌های خبری 
وزارتخانه‌ها و سازمان‌ها 
علمی، پژوهشی 
فرهنگی و اطّلاع رسانی 
برخی سایت‌های مذهبی 
روزنامه‌ها 
حوزوی 
مراکز تحقیقاتی 
مراکز و مؤسّسات 
فروشگاه‌های اینترنتی کتاب 
بازرگاني، بانک و بيمه 
موتورهای جستجوگر 
نشریّات و مجلّات 
وبلاگ‌ها 
شبکه‌های اشتراک لینک 
 
   سایر پیوندها










 
 
 
 
 
 
کليّه حقوق مادّي و معنوي اين پايگاه متعلّق به مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين بوده و در جهت ترويج معارف اسلامي هيچ گونه محدوديّتي
نسبت به برداشت مطالب با ذکر منبع وجود ندارد. با معرّفي اين پايگاه به ديگران در اجر معنوي آن سهيم شويد.
® Copyright © 1396 Qommpth.ir All Rights Reserved