پايگاه اطّلاع رساني مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين | qommpth.ir
     
 
فارسي | العربيه | اردو 
 
   
  •  
  • 1 مهر 1396
  • 2017 Sep 23
 
 
   ویژه ها




 
   اوقات شرعي
 
   آمار پایگاه
امروز: 898
دیروز: 1943
ماه جاری: 897
امسال: 166722
کل: 738596
 
**به پایگاه اطّلاع رسانی مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين (پایگاه انعکاس و انتشار کامل اخبار و آثار حضرت آيت الله سيّد محمّد رضا مدرّسي طباطبايي يزدي دامت برکاته) خوش آمدید.**    بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ اِلهى عَظُمَ الْبَلاَّءُ وَبَرِحَ الْخَفاَّءُ وَانْکَشَفَ الْغِطاَّءُ وَانْقَطَعَ الرَّجاَّءُ وَضاقَتِ الاْرْضُ وَمُنِعَتِ السَّماَّءُ واَنْتَ الْمُسْتَعانُ وَاِلَیْکَ الْمُشْتَکى وَعَلَیْکَ الْمُعَوَّلُ فِى الشِّدَّةِ وَالرَّخاَّءِ اَللّهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ اُولِى الاْمْرِ الَّذینَ فَرَضْتَ عَلَیْنا طاعَتَهُمْ وَعَرَّفْتَنا بِذلِکَ مَنْزِلَتَهُمْ فَفَرِّجْ عَنا بِحَقِّهِمْ فَرَجاً عاجِلا قَریباً کَلَمْحِ الْبَصَرِ اَوْ هُوَ اَقْرَبُ یا مُحَمَّدُ یا عَلِىُّ یا عَلِىُّ یا مُحَمَّدُ اِکْفِیانى فَاِنَّکُما کافِیانِ وَانْصُرانى فَاِنَّکُما ناصِرانِ یا مَوْلانا یا صاحِبَ الزَّمانِ الْغَوْثَ الْغَوْثَ الْغَوْثَ اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى السّاعَةَ السّاعَةَ السّاعَةَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ یا اَرْحَمَ الرّاحِمینَ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَآلِهِ الطّاهِرینَ     
تاریخ انتشار: 17/3/1396 - 17:24
کد درس: 968 تعداد بازدید: 98 تعداد نظرات کاربران: 0  

تقریرات درس خارج اصول
حضرت آیت الله سیّد محمّدرضا مدرّسی طباطبایی یزدی دامت برکاته
دوره‌ی دوم ـ سال دوازدهم ـ سال تحصیلی 95ـ94
جلسه 50 ـ یکشنبه 18/11/94

بحث در اصول مثبته و عدم حجیت آنها حتی در صورت خفاء واسطه، تمام شد و معلوم شد کلام مرحوم نائینی در مقابل شیخ قدس سره تمام است که فرمود مثبتات استصحاب حتی با واسطه‌ی خفیه هم در عرف دقی، اثر مستصحب نیست و نمی‌شود ملتزم به اثبات آنها شد.

فروعی در بحث مثبتات استصحاب

عده‌ای از أعلام فروعی را در اینجا ذکر کرده و خواسته‌اند بیان کنند این‌ موارد با اینکه مثبت هستند، مورد تمسک قرار گرفته‌اند و لذا منبّهی بر حجیت مثبتات در صورت خفاء واسطه می‌شوند. بعضی هم که قائل به عدم حجیت مثبتات حتی با خفاء واسطه هستند، این فروع را به عنوان تدریب در شناخت مصادیق اصل مثبت ذکر کرده‌اند تا گرفتار اشتباه در مصداق نشویم. در هر حال فروع مفید و مناسبی است و ما هم تبعاً للاعاظم، بعض فروع را در اینجا بررسی می‌کنیم.

فرع اول: اثبات اول ماه به وسیله‌ی استصحاب

فرع اول که بسیاری متعرض آن شده‌اند این است که: اگر در آخر ماه رمضان، هلال شوال رؤیت نشود و نسبت به روز سی‌ام شک شود که آیا جزء ماه رمضان هست یا نه، لامحاله با استصحاب ماه رمضان، حکم به بقاء ماه رمضان تا روز سی‌ام می‌شود؛ قبلاً ماه رمضان بود و عند الشک می‌گوییم هنوز هم هست، البته ‌بنابر اینکه استصحاب در تدریجیات حتی در زمان جاری باشد که گفتیم اظهر، جریان این استصحاب است. امّا آیا روز بعد از سی‌ام، اول شوال و عید فطر است و احکام عید فطر از جمله نماز عید و غسل و حرمت صیام و ... بر آن مترتب است یا اول شوال نیست؟

تعدادی از فقهاء و عمدتاً از قدمای فقهاء گفته‌اند با همان استصحاب بقاء ماه رمضان، اثبات می‌کنیم روز بعد، اول شوال است. استصحاب می‌گوید روز سی‌ام ماه رمضان بود و ماه رمضان هم که قطعاً بیشتر از سی روز نیست، بنابراین فردای آن، اول ماه شوال و عید فطر است و احکام عید فطر هم مترتب است. لکن واضح است که این استصحاب، مبتلا به اشکال مثبتیت است؛ زیرا خودِ مفاد استصحابِ عدم خروج ماه رمضان و بقاء آن، این نیست که فردا اوّل شوال باشد، بلکه اوّلیت فردا لازمه‌ی عقلی استصحاب است.

در نتیجه اگر مستند ما در اثبات اول ماه فقط استصحاب مذکور باشد، گرفتار مشکل می‌شویم و نمی‌توانیم آثار روز اول ماه، همچون نماز اول ماه و ... را بر آن مترتب کنیم.

اعاظم برای خروج از این مشکل، راه‌های متعددی را پیموده‌اند که آسان‌ترین و نزدیک‌ترین راه، همان است که شیخ قدس سره در فرائد اشاره کرده است.

راه‌حل شیخ قدس سره برای اشکال مثبتیت در فرع اول و نقد آن

ایشان می‌فرماید اینجا واسطه خفیه است و استصحاب ماه رمضان و حکم به بقائش تا روز سی‌ام، عند العرف یعنی اینکه روز سی‌ام را آخر ماه مبارک رمضان بدانیم و فردای آن را اوّل شوال.

توضیح آنکه: اوّل ماه نزد عرف یعنی روزی که قبل از آن، مثلش وجود ندارد و آخر ماه هم یعنی روزی که روز بعد از آن حکم می‌شود بکونه اوّل شهر الآخر. وقتی ماه رمضان را تا سی‌ام استصحاب کردیم، فردا قطعاً شوال است و چون قبل از آن، مثلش وجود نداشته و ماه رمضان بوده لذا عرف حکم می‌کند که فردا «اول» ماه است و در نتیجه روز سی‌ام هم «آخر» ماه رمضان می‌شود و این یک امر عرفی است. لامحاله با استصحاب عدم خروج ماه رمضان و حکم به بقائش، هم آخریت روز سی‌ام اثبات می‌شود و هم اوّلیت روز بعد.

لکن این وجه صحیح نیست؛ زیرا اولاً ما این مبنا که آثار واسطه‌ی خفیه مترتب است را قبول نداریم. ثانیاً اینجا اصلاً واسطه خفیه نیست و خیلی واضح است که حکم به بقاء رمضان با استصحاب، ملازمه‌ی عقلی و عرفی دارد با اینکه فردای آن، اوّل شوال باشد و همچنین آثاری که برای اول شوال است، ربطی ندارد به اینکه روز قبلش آخر ماه رمضان باشد. از این جهت، دیگران نوعاً این حرف را قبول نکرده‌اند و در صدد ارائه‌ی راه‌های دیگری بر آمده‌اند.

راه‌حل‌های مرحوم نائینی و امام قدس سرهما در فرع اول

بعضی مثل آقای نائینی قدس سره در اینجا کلاً از استصحاب رفع ید کرده‌اند و گفته‌اند ما اول شوال و عید فطر را بعد از یوم الشک، با استصحاب اثبات نمی‌کنیم تا گرفتار مشکل شویم، بلکه به روایات تمسک می‌کنیم ...
 

براي دريافت متن کامل جلسه پنجاهم  اينـجا را کليک کنيد.

Share
   لطفا دیدگاه خود را بنویسید!
*نام:
ایمیل:
*نظر:
 
   نظرات کاربران
رنگ زمینه:
         
سایز قلم: سرعت:
جهت حرکت: تنظیم حرکت:    
   حدیث هفته
بهترین و بدترین مردم
بدترينِ مردم كسى است كه پی‌جوى عيبهاى مردم باشد و نابيناى عيبهاى خويش.
غرر الحكم، ح ۵۷۳۹
 
ورود کاربران

 

نام کاربري:
رمز عبور:
مرا به خاطر بسپار!

موجودی سبد:
 
   نظر سنجی
دیدگاه شما درباره کیفیّت تدوین و تنظیم تقریرات دروس خارج حضرت آیت الله مدرّسی یزدی دامت برکاته

عالی
خوب
متوسّط

 
   پیوندها
پایگاه‌های خبری 
وزارتخانه‌ها و سازمان‌ها 
علمی، پژوهشی 
فرهنگی و اطّلاع رسانی 
برخی سایت‌های مذهبی 
روزنامه‌ها 
حوزوی 
مراکز تحقیقاتی 
مراکز و مؤسّسات 
فروشگاه‌های اینترنتی کتاب 
بازرگاني، بانک و بيمه 
موتورهای جستجوگر 
نشریّات و مجلّات 
وبلاگ‌ها 
شبکه‌های اشتراک لینک 
 
   سایر پیوندها










 
 
 
 
 
 
کليّه حقوق مادّي و معنوي اين پايگاه متعلّق به مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين بوده و در جهت ترويج معارف اسلامي هيچ گونه محدوديّتي
نسبت به برداشت مطالب با ذکر منبع وجود ندارد. با معرّفي اين پايگاه به ديگران در اجر معنوي آن سهيم شويد.
® Copyright © 1396 Qommpth.ir All Rights Reserved