پايگاه اطّلاع رساني مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين | qommpth.ir
     
 
فارسي | العربيه | اردو 
 
   
  •  
  • 1 مهر 1396
  • 2017 Sep 23
 
 
   ویژه ها




 
   اوقات شرعي
 
   آمار پایگاه
امروز: 912
دیروز: 1943
ماه جاری: 911
امسال: 166736
کل: 738610
 
**به پایگاه اطّلاع رسانی مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين (پایگاه انعکاس و انتشار کامل اخبار و آثار حضرت آيت الله سيّد محمّد رضا مدرّسي طباطبايي يزدي دامت برکاته) خوش آمدید.**    بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ اِلهى عَظُمَ الْبَلاَّءُ وَبَرِحَ الْخَفاَّءُ وَانْکَشَفَ الْغِطاَّءُ وَانْقَطَعَ الرَّجاَّءُ وَضاقَتِ الاْرْضُ وَمُنِعَتِ السَّماَّءُ واَنْتَ الْمُسْتَعانُ وَاِلَیْکَ الْمُشْتَکى وَعَلَیْکَ الْمُعَوَّلُ فِى الشِّدَّةِ وَالرَّخاَّءِ اَللّهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ اُولِى الاْمْرِ الَّذینَ فَرَضْتَ عَلَیْنا طاعَتَهُمْ وَعَرَّفْتَنا بِذلِکَ مَنْزِلَتَهُمْ فَفَرِّجْ عَنا بِحَقِّهِمْ فَرَجاً عاجِلا قَریباً کَلَمْحِ الْبَصَرِ اَوْ هُوَ اَقْرَبُ یا مُحَمَّدُ یا عَلِىُّ یا عَلِىُّ یا مُحَمَّدُ اِکْفِیانى فَاِنَّکُما کافِیانِ وَانْصُرانى فَاِنَّکُما ناصِرانِ یا مَوْلانا یا صاحِبَ الزَّمانِ الْغَوْثَ الْغَوْثَ الْغَوْثَ اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى السّاعَةَ السّاعَةَ السّاعَةَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ یا اَرْحَمَ الرّاحِمینَ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَآلِهِ الطّاهِرینَ     
تاریخ انتشار: 16/3/1396 - 17:51
کد درس: 962 تعداد بازدید: 81 تعداد نظرات کاربران: 0  

تقریرات دروس خارج فقه
حضرت آیت الله سیّد محمّد رضا مدرّسی طباطبایی یزدی (دامت برکاته)
سال تحصیلی 96-1395
جلسه‌ی نود و دوم؛ دو‌‌شنبه 18/2/1396

بیانی از محقق ثانی قدس سره بر بطلان عقد بدون اجازه و مناقشه‌ی در آن

مرحوم شیخ انصاری بیانی را از محقق ثانی قدس سره بر بطلان بیع بدون لحوق اجازه در صورت سوم نقل می‌کنند و جوابی هم از محقق ثانی به این بیان نقل کرده و آن را توضیح می‌دهند. اما طبق بیان مختار دیگر احتیاج به بررسی بیان محقق ثانی قدس سره نیست الا این‌که چون عبارت شیخ قدس سره در این‌جا یک مقدار مبهم است، مناسب است توضیحی ارائه دهیم.

محقق ثانی قدس سره می‌فرماید: صحّت عقد و وقوع آن برای مالکِ فعلی، متوقف بر اجازه‌ی اوست؛ چون بایع معتقد است مال دیگری را ـ مثلاً پدرش ـ‌ می‌فروشد و می‌داند ملک دیگری را بدون إذن یا اجازه او نمی‌توان فروخت به گونه‌ای که اثر بر آن مترتب باشد. بنابراین عاقد، قصد بیعی را که بالفعل ناقل باشد نکرده، بلکه بیعِ با اجازه را قصد کرده بود، لذا صحّت بیع متوقف بر اجازه است و نهایت این‌که چون خودِ عاقدْ مالک است، باید خودش اجازه کند.

شیخ قدس سره عبارت مختصری را از محقق ثانی قدس سره در جواب به این وجه نقل می‌کنند ـ ‌که ظاهراً نقل به معناست ـ ‌که قصد اصل بیع، کافی است و اگر عاقد همراه آن قیدی را هم قصد کرده باشد، ضربه‌ای به صحت عقد نمی‌زند. شیخ قدس سره در توضیح این عبارت محقق ثانی می‌فرماید:

ترتّب اثر بر بیع به مجرد عقد یا بعد از لحوق اجازه، مدلول لفظِ عقد نیست تا قصدش معتبر باشد یا قصد خلافش ضربه بزند، بلکه یک حکم شرعی است که عارض بر عقود می‌شود؛ یعنی تارةً شارع حکم می‌کند اثر بر عقد مترتب می‌شود بدون احتیاج به اجازه، و آن در جایی است که مالک راضی باشد و تارةً حکم می‌کند که ترتب اثر بر عقد متوقف بر اجازه است، و این دخیل در حقیقتِ انشائی بیع نیست.

به تعبیر دیگر حقیقت بیع «تبدیل مالٍ بمال ما اعتباراً» است، و وقتی بیع محقق شد، اگر بالفعل مستند به مالک بود و استنادش هم از روی رضایت بود، شارع حکم به ترتّب اثر می‌کند. و اگر بالفعل مستند به مالک از روی رضایت نبود، شارع حکم می‌فرماید که اثر بعد از اجازه مترتب می‌شود. پس قصد این‌که اثر بر بیع با اجازه مترتب شود یا بدون اجازه، اصلاً در حیطه‌ی اختیارات بایع نیست، لذا ذکر و عدم ذکر، قصد و عدم قصدش هیچ تأثیری ندارد. بنابراین چون علی الفرض بیعی انجام شده که تمام شرایط را دارد و فقط شرط رضایت مفقود است که جزء منشئات بایع نیست، لذا اثر بر بیع مترتب می‌شود ولو این‌که بایع قصد کرده باشد که اثر الان با اجازه مترتب شود، چون این قید از اختیارات بایع نیست و مانند ضم الحجر الی الانسان است.

مرحوم شیخ قدس سره در ادامه می‌فرمایند: مضاف به این‌که عدم قصد ترتب اثر بعد از عقد، بنابر مبنای کشف ضربه‌ای نمی‌زند و اثر مترتب می‌شود؛ یعنی این‌که بایع قصد کرده بود اثر با اجازه مترتب شود و قصد نقل و انتقال بالفعل را نکرده بود، این عدم قصد نقل و انتقال بالفعل بنابر مبنای کشف ضربه‌ای نمی‌زند؛ زیرا بنابر مبنای کشف ولو این‌که اجازه متأخر است، امّا کشف می‌کنیم که نقل و انتقال الان و بلافاصله بعد از عقد محقق می‌شود و بایع چنین بیعی را قصد کرده و همین مقدار کافی است. بله بنابر مبنای نقل اگر قصد بایع ترتب اثر بعد از اجازه باشد، توهم اشکال پیدا می‌شود، زیرا قائلین به صحت بدون نیاز به اجازه می‌گویند بیع الان ذات اثر است، امّا طبق مبنای نقل، عقد بعد از لحوق اجازه ذات اثر می‌شود.

بررسی قول چهارم: «وقوع بیع برای عاقد متزلزلاً»

قول چهارم این بود که بیع برای عاقد واقع می‌شود الا این‌که بیع متزلزل است و عاقد خیار فسخ دارد؛ مثلاً فرزندی مال پدرش را برای او بفروشد و بعداً بفهمد که پدر فوت کرده و تمام اموال به او ارث رسیده است، در این صورت بیع برای فرزند واقع می‌شود الا این‌که بیع متزلزل بوده و عاقدِ مالک حق خیار دارد. شیخ قدس سره از محقق تستری و صاحب جواهر قدس سرهما نقل می‌کند که این دو بزرگوار قائل به این قول شده‌اند.

دلیل قائلین به قول چهارم آن است که «لاضرر» در این‌جا جاری است؛ زیرا فرزند اعتقاد داشته که ملک پدرش را می‌فروشد، در حالی که فی‌الواقع ملک خودش بوده است، لذا اگر حق فسخ نداشته باشد، متضرر می‌شود، پس «لاضرر» جاری بوده و برای او اثبات خیار می‌کند.

مرحوم شیخ دیگر وارد این بحث نمی‌شوند که آیا «لاضرر» می‌تواند اثبات خیار کند یا نه، و با غمض عین از اشکالات مبنایی می‌فرمایند:

باید دید این ضرر ناشی از چیست؟ این ضرر مربوط به ثمن یا مثمن نیست که مثلاً کمتر از قیمت واقعی مورد معامله قرار گرفته باشد ـ چنان‌که عده‌ای در خیار غبن گفته‌اند اگر کسی چیزی را کمتر از قیمت واقعی بفروشد و خبر هم نداشته باشد، بایع بر اساس «لاضرر» خیار فسخ دارد ـ زیرا محقق تستری و صاحب جواهر مطلقاً می‌فرمایند بایع خیار دارد؛ چه به قیمت واقعی فروخته باشد و چه نفروخته باشد و چه عالم به قیمت واقعی باشد و چه جاهل باشد ...
 

براي دريافت متن کامل جلسه نود و دوّم  اينـجا را کليک کنيد.

Share
   لطفا دیدگاه خود را بنویسید!
*نام:
ایمیل:
*نظر:
 
   نظرات کاربران
رنگ زمینه:
         
سایز قلم: سرعت:
جهت حرکت: تنظیم حرکت:    
   حدیث هفته
بهترین و بدترین مردم
بدترينِ مردم كسى است كه پی‌جوى عيبهاى مردم باشد و نابيناى عيبهاى خويش.
غرر الحكم، ح ۵۷۳۹
 
ورود کاربران

 

نام کاربري:
رمز عبور:
مرا به خاطر بسپار!

موجودی سبد:
 
   نظر سنجی
دیدگاه شما درباره کیفیّت تدوین و تنظیم تقریرات دروس خارج حضرت آیت الله مدرّسی یزدی دامت برکاته

عالی
خوب
متوسّط

 
   پیوندها
پایگاه‌های خبری 
وزارتخانه‌ها و سازمان‌ها 
علمی، پژوهشی 
فرهنگی و اطّلاع رسانی 
برخی سایت‌های مذهبی 
روزنامه‌ها 
حوزوی 
مراکز تحقیقاتی 
مراکز و مؤسّسات 
فروشگاه‌های اینترنتی کتاب 
بازرگاني، بانک و بيمه 
موتورهای جستجوگر 
نشریّات و مجلّات 
وبلاگ‌ها 
شبکه‌های اشتراک لینک 
 
   سایر پیوندها










 
 
 
 
 
 
کليّه حقوق مادّي و معنوي اين پايگاه متعلّق به مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين بوده و در جهت ترويج معارف اسلامي هيچ گونه محدوديّتي
نسبت به برداشت مطالب با ذکر منبع وجود ندارد. با معرّفي اين پايگاه به ديگران در اجر معنوي آن سهيم شويد.
® Copyright © 1396 Qommpth.ir All Rights Reserved