پايگاه اطّلاع رساني مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين | qommpth.ir
     
 
فارسي | العربيه | اردو 
 
   
  •  
  • 21 آذر 1396
  • 2017 Dec 12
 
 
   ویژه ها




 
   اوقات شرعي
 
   آمار پایگاه
امروز: 1667
دیروز: 1778
ماه جاری: 24033
امسال: 261246
کل: 833120
 
**به پایگاه اطّلاع رسانی مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين (پایگاه انعکاس و انتشار کامل اخبار و آثار حضرت آيت الله سيّد محمّد رضا مدرّسي طباطبايي يزدي دامت برکاته) خوش آمدید.**    بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ اِلهى عَظُمَ الْبَلاَّءُ وَبَرِحَ الْخَفاَّءُ وَانْکَشَفَ الْغِطاَّءُ وَانْقَطَعَ الرَّجاَّءُ وَضاقَتِ الاْرْضُ وَمُنِعَتِ السَّماَّءُ واَنْتَ الْمُسْتَعانُ وَاِلَیْکَ الْمُشْتَکى وَعَلَیْکَ الْمُعَوَّلُ فِى الشِّدَّةِ وَالرَّخاَّءِ اَللّهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ اُولِى الاْمْرِ الَّذینَ فَرَضْتَ عَلَیْنا طاعَتَهُمْ وَعَرَّفْتَنا بِذلِکَ مَنْزِلَتَهُمْ فَفَرِّجْ عَنا بِحَقِّهِمْ فَرَجاً عاجِلا قَریباً کَلَمْحِ الْبَصَرِ اَوْ هُوَ اَقْرَبُ یا مُحَمَّدُ یا عَلِىُّ یا عَلِىُّ یا مُحَمَّدُ اِکْفِیانى فَاِنَّکُما کافِیانِ وَانْصُرانى فَاِنَّکُما ناصِرانِ یا مَوْلانا یا صاحِبَ الزَّمانِ الْغَوْثَ الْغَوْثَ الْغَوْثَ اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى السّاعَةَ السّاعَةَ السّاعَةَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ یا اَرْحَمَ الرّاحِمینَ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَآلِهِ الطّاهِرینَ     
تاریخ انتشار: 5/11/1395 - 16:54
کد درس: 866 تعداد بازدید: 259 تعداد نظرات کاربران: 0  

تقریرات درس خارج اصول
حضرت آیت الله سیّد محمّدرضا مدرّسی طباطبایی یزدی دامت برکاته
دوره‌ی دوم ـ سال سیزدهم ـ جلسه 31 ـ شنبه 20/9/95

کلام بعضی در استفاده از حکم صورت اول در تعارض عرضی چند دلیل

برخی گفته‌اند از ما ذکرنا معلوم می‌شود که اگر تعارض بین سه دلیل بود بدون آنکه نسبتشان عام و خاص باشد و تعارض هم عرَضی بود، همین احکام جاری می‌شود؛ یعنی باید دید کدام‌یک از آنها اضعف است تا آن را کنار بگذرایم و در جایی که مساوی هستند قائل به تساقط یا تخییر می‌شویم. اما باید دانست این مبحث بدین شکل مصداق کمی دارد یا اصلاً مصداق ندارد. همچنین اینکه آیا این سخن در تعارض بالعرض این‌چنینی صادق است یا خیر، جای بحث دارد که فعلاً نمی‌خواهیم متعرض آن شویم.

صورت دوم از قسم اول: یک عام و دو خاص من وجه

صورت دوم از قسم اول چنین است که یک عام و دو خاص داشته باشیم که نسبت بین آن دو خاص، عموم و خصوص من وجه باشد. خود این صورت دو شق دارد؛ یا خاص‌ها با یکدیگر متفق الحکم هستند و یا مختلف الحکمند.

شقّ اول که خاص‌ها متفق الحکم باشند، مثلاً یک دلیل عام داریم: «اکرم العلماء» و یک خاص نیز بیان می‌کند: «لا تکرم الفساق من العلماء» و خاص دیگر بیان می‌کند: «لا تکرم الشعراء من العلماء». هر کدام از این خاص‌ها نسبت به «اکرم العلماء» اخص مطلق هستند؛ زیرا «کل شاعرٍ عالمٍ، عالمٌ» کما اینکه «کل فاسقٍ عالمٍ، عالمٌ» اما نسبت بین خود خاص‌ها عموم و خصوص من وجه است؛ زیرا عالم شاعر ممکن است فاسق نباشد، کما اینکه عالم فاسق هم ممکن است اصلاً شاعر نباشد (دو ماده‌ی افتراق) و از طرفی ممکن است عالمی فاسق باشد و شاعر نیز باشد (ماده‌ی اجتماع). در اینجا چه باید کرد؟

نوعاً حتی کسانی که قائل به انقلاب نسبت هستند قائل شده‌اند که اینجا عام به هر دو خاص، تخصیص می‌خورد و می‌گوییم اکرام عالمی واجب است که نه فاسق باشد و نه شاعر، با اینکه اگر عام به یکی از این دو تخصیص بخورد (اکرم العلماء غیر الشعراء) و سپس با خاص دیگر (لا تکرم الفساق من العلماء) نسبت‌سنجی شود، انقلاب نسبت می‌شود؛ زیرا عالم غیر شاعر با عالم فاسق، عموم و خصوص من وجه هستند (مواد افتراق: عالم غیر شاعر عادل و عالم فاسق شاعر، ماده‌ی اجتماع: عالم فاسق غیر شاعر) ولی گفته‌اند در اینجا به انقلاب نسبت قائل نیستیم؛ زیرا دلیلی ندارد که عام را ابتدا به یکی از این خاص‌ها تخصیص بزنیم و سپس با خاص دیگر نسبت‌سنجی کنیم؛ زیرا عام را با هرکدام از خاص‌ها نسبت‌سنجی کنیم، چون نسبتش عموم و خصوص مطلق است مخصص آن عام قرار می‌گیرد و نتیجه این می‌شود که عالم غیر فاسقِ غیر شاعر، واجب الاکرام است و حرمت یا عدم وجوب اکرام در «فاسق شاعر» یعنی مادّه‌ی اجتماع خاصّین، آکد است.

إلا اینکه به مرحوم نراقی نسبت داده شده است که در اینجا هم فی‌الجمله انقلاب نسبت اتفاق می‌افتد و آن در صورتی است که یکی از خاص‌ها قطعی باشد؛ مثلاً نص قرآن کریم یا نص خبر متواتر یا اجماع قطعی باشد. در اینجا باید عام را با آن خاص قطعی تخصیص بزنیم و سپس نسبت‌سنجی کنیم، در نتیجه انقلاب نسبت لازم می‌آید و نسبت منقلب به عموم من وجه می‌شود.

ولی حقیقت آنست که این کلام وجهی ندارد ـ البته در صورتی که این اجماع یا آن خاص قطعی منفصل باشد که فرض ما همین است ـ ؛ زیرا فرض این است که خاص دیگر هم حجت است و ما بیش از حجت نیاز نداریم و در تخصیص زدن عام به یکی دون دیگری، به صرف اینکه یکی قطعی است موجب تقدم آن نمی‌شود. آری، اگر آن اجماع و آن دلیل قطعی به گونه‌ای باشد که به منزله‌ی مخصِّص متصل حساب شود و از اول حجیت ظهور عام مقیداً منعقد شود، آن کلام درست است و هیچ‌کس حتی قائلین به عدم انقلاب نسبت هم با ایشان مخالف نیستند. ولی اگر چنین نباشد و فرض هم این است که به منزله‌ی مخصص منفصل باشد، تفاوتی نمی‌کند و هر دو خاص می‌توانند مخصص عام باشند و رجوع به هم عرف این را تأیید می‌کند؛ چون مدرک ما رجوع به عرف است.

فرضاً اگر مولایی دستور بدهد «طلابی که می‌آیند اکرام کن»، سپس بگوید «طلابی که می‌آیند اگر تمیز نباشند اکرامشان نکن» و نیز بگوید «اگر اصلاح نکرده باشند اکرامشان نکن»، معلوم است که عرف هر دو را اعمال می‌کند و توجهی نمی‌کند که نسبت بین خود این‌ها عموم و خصوص من وجه است؛ زیرا تأثیری ندارد و معلوم است که حکم در ماده‌ی اجتماع مؤکّد می‌شود ...
 

براي دريافت متن کامل جلسه سی و یکم  اينـجا را کليک کنيد.

Share
   لطفا دیدگاه خود را بنویسید!
*نام:
ایمیل:
*نظر:
 
   نظرات کاربران
رنگ زمینه:
         
سایز قلم: سرعت:
جهت حرکت: تنظیم حرکت:    
   حدیث هفته
تاثیر عالمان و حاكمان
رسول اکرم (ص) فرمود: دو گروه از امّت من اگر صالح شوند، امّتم صالح مى ‏شوند و اگر فاسد شوند، امّتم فاسد مى‏ شوند: عالمان و حاكمان.
خصال، ص 37
 
ورود کاربران

 

نام کاربري:
رمز عبور:
مرا به خاطر بسپار!

موجودی سبد:
 
   نظر سنجی
دیدگاه شما درباره کیفیّت تدوین و تنظیم تقریرات دروس خارج حضرت آیت الله مدرّسی یزدی دامت برکاته

عالی
خوب
متوسّط

 
   پیوندها
پایگاه‌های خبری 
وزارتخانه‌ها و سازمان‌ها 
علمی، پژوهشی 
فرهنگی و اطّلاع رسانی 
برخی سایت‌های مذهبی 
روزنامه‌ها 
حوزوی 
مراکز تحقیقاتی 
مراکز و مؤسّسات 
فروشگاه‌های اینترنتی کتاب 
بازرگاني، بانک و بيمه 
موتورهای جستجوگر 
نشریّات و مجلّات 
وبلاگ‌ها 
شبکه‌های اشتراک لینک 
 
   سایر پیوندها










 
 
 
 
 
 
کليّه حقوق مادّي و معنوي اين پايگاه متعلّق به مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين بوده و در جهت ترويج معارف اسلامي هيچ گونه محدوديّتي
نسبت به برداشت مطالب با ذکر منبع وجود ندارد. با معرّفي اين پايگاه به ديگران در اجر معنوي آن سهيم شويد.
® Copyright © 1396 Qommpth.ir All Rights Reserved