پايگاه اطّلاع رساني مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين | qommpth.ir
     
 
فارسي | العربيه | اردو 
 
   
  •  
  • 27 آبان 1396
  • 2017 Nov 18
 
 
   ویژه ها




 
   اوقات شرعي
 
   آمار پایگاه
امروز: 568
دیروز: 1050
ماه جاری: 28137
امسال: 232041
کل: 803915
 
**به پایگاه اطّلاع رسانی مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين (پایگاه انعکاس و انتشار کامل اخبار و آثار حضرت آيت الله سيّد محمّد رضا مدرّسي طباطبايي يزدي دامت برکاته) خوش آمدید.**    بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ اِلهى عَظُمَ الْبَلاَّءُ وَبَرِحَ الْخَفاَّءُ وَانْکَشَفَ الْغِطاَّءُ وَانْقَطَعَ الرَّجاَّءُ وَضاقَتِ الاْرْضُ وَمُنِعَتِ السَّماَّءُ واَنْتَ الْمُسْتَعانُ وَاِلَیْکَ الْمُشْتَکى وَعَلَیْکَ الْمُعَوَّلُ فِى الشِّدَّةِ وَالرَّخاَّءِ اَللّهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ اُولِى الاْمْرِ الَّذینَ فَرَضْتَ عَلَیْنا طاعَتَهُمْ وَعَرَّفْتَنا بِذلِکَ مَنْزِلَتَهُمْ فَفَرِّجْ عَنا بِحَقِّهِمْ فَرَجاً عاجِلا قَریباً کَلَمْحِ الْبَصَرِ اَوْ هُوَ اَقْرَبُ یا مُحَمَّدُ یا عَلِىُّ یا عَلِىُّ یا مُحَمَّدُ اِکْفِیانى فَاِنَّکُما کافِیانِ وَانْصُرانى فَاِنَّکُما ناصِرانِ یا مَوْلانا یا صاحِبَ الزَّمانِ الْغَوْثَ الْغَوْثَ الْغَوْثَ اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى السّاعَةَ السّاعَةَ السّاعَةَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ یا اَرْحَمَ الرّاحِمینَ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَآلِهِ الطّاهِرینَ     
تاریخ انتشار: 5/11/1395 - 16:54
کد درس: 865 تعداد بازدید: 245 تعداد نظرات کاربران: 0  

تقریرات درس خارج اصول
حضرت آیت الله سیّد محمّدرضا مدرّسی طباطبایی یزدی دامت برکاته
دوره‌ی دوم ـ سال سیزدهم ـ جلسه 30 ـ سه‌شنبه 16/9/95

اقسام تعارض بین چند دلیل

قسم اول: تعارض بین عام و چند خاص مطلق

یک عام و چند مخصص وجود دارد که این مخصص‌ها خود سه صورت می‌توانند داشته باشند؛ یا نسبتِ بین خود مخصص‌ها تباین است یا عموم و خصوص من وجه و یا مطلق است.

صورت اول از قسم اول: عام و مخصص‌های متباین

ابتدا صورتی را بحث می‌کنیم که یک عام و مخصص‌های متباین متعدد وجود داشته باشد. مثلاً خدای متعال فرموده است: (حَرَّمَ الرِّبا) که یک عام یا مطلق است و علی‌الفرض مخصص‌های متعددی بر آن وارد شده است، مانند: «لا ربا بین الوالد و الولد» یا «لا ربا بین الزوج و زوجته» یا «لا ربا بین السید و مملوکه». این مخصص‌ها متباین هستند؛ زیرا در یکی موضوع، زوج و زوجه است و در دیگری موضوع، ولد و والد یا سید و مملوک است. در اینجا چه قائل به انقلاب نسبت باشیم مثل مرحوم نراقی و چه نباشیم فرقی نمی‌کند و عام نسبت به همه‌ی این مخصص‌ها تخصیص می‌خورد و انقلاب نسبت هم لازم نمی‌آید؛ زیرا اگر مثلاً بگوییم «حرّم الربا إلا بین الوالد و ولده» باز نسبت به «لا ربا بین الزوج و زوجته» اعم و اخص مطلق است و لهذا می‌توانیم تخصیص بزنیم و همچنین است نسبت به «لا ربا بین السید و مملوکه».

ظاهراً کسی خلافی در این مسئله ندارد و همه قبول دارند. آری، مرحوم آخوند در کفایه و دیگران تذکری داده‌اند و فرموده‌اند اگر إعمال این مخصصات موجب شود اصلاً فردی برای عامّ باقی نماند یا افراد قلیلی باقی بماند، دیگر نمی‌توانیم تخصیص بزنیم و تعارض پیدا می‌شود. البته در مثالی که بیان شد تعارض نیست؛ زیرا با خارج شدن افراد مذکور باز ده‌ها فرد ربا قابل تصور است، اما می‌توانیم مثال را عوض کنیم؛ مثلاً شارع فرموده است: «یستحب اکرام العلماء» که یک عام است، سپس فرموده است: «یحرم اکرام فساق العلماء» و نیز فرموده است: «یجب اکرام عدول العلماء».

اگر قائل شویم که بین عادل و فاسق واسطه نیست و هر شخصی یا عادل است یا فاسق ـ که بعید نیست این‌چنین باشد؛ چون عدالت را ملکه نمی‌دانیم، بلکه در جاده‌ی مستقیم شرع بودن است، لذا هر فردی یا عادل است یا نیست ـ اگر این مبنا را اخذ کردیم هیچ فردی از عام باقی نمی‌ماند؛ زیرا علما یا عادل هستند یا فاسق. یک خاص گفته که عدول علما واجب الاکرام هستند و یک خاص هم گفته است که فساقشان حرام الاکرام هستند، دیگر چیزی باقی نمی‌ماند که اکرامش مستحب باشد. در اینجا فرموده‌اند که هر سه دلیل نمی‌تواند از شارع صادر شده باشد و یکی از آنها حداقل دروغ است و تعارضی برقرار است.

همچنین است اگر تحت عام افراد قلیلی بماند؛ مثلاً قائل شویم که واسطه‌ی بین فسق و عدالت وجود دارد؛ چون مثلاً عدالت را ملکه می‌دانیم، لذا ممکن است فردی باشد که گناهی نکرده تا فاسق باشد، هنوز هم ملکه پیدا نکرده تا عادل باشد، پس فعلاً نه عادل است نه فاسق. این نوع از فرد خیلی کم پیدا می‌شود؛ زیرا هر کسی بعد از تکلیف یا واقعاً همت دارد تا گناه نکند لذا ذات ملکه و عادل خواهد بود و إلا فاسق است. بلی گاهی کسی اوایل تکلیف ممکن است از این نوع افراد قلیل باشد یا یک انسان بسیطی و یا استثنائی پیدا بشود که نه عادل است نه فاسق. در این صورت نیز نمی‌شود گفت که «یستحب اکرام العلماء» مختص به آن است، لهذا باز یقین پیدا می‌کنیم که نمی‌شود هر سه دلیل درست باشد.

بنابراین به قول مرحوم آخوند اگر مخصص‌ها به اندازه‌ای باشند که هیچ فردی برای عام باقی نماند یا مقدار قلیلی بماند که با عام بودن سازگاری ندارد، اینجا تعارضی برقرار است و معلوم است که حداقل یکی از این ادله مطابق واقع نیست. در این حالت برای إعمال قواعد تعارض، شش حالت قابل تصور است ...
 

براي دريافت متن کامل جلسه سی‌ام  اينـجا را کليک کنيد.

Share
   لطفا دیدگاه خود را بنویسید!
*نام:
ایمیل:
*نظر:
 
   نظرات کاربران
رنگ زمینه:
         
سایز قلم: سرعت:
جهت حرکت: تنظیم حرکت:    
   حدیث هفته
عدل الهی (1)
خداوند از چيزى نهى نكرد، جز اين كه مى‏داند بنده توان ترك آن را دارد و به چيزىامر نكرد، جز اين كه مى‏داند بنده توان انجام آن را دارد، زيرا جُور و سرگرمى و ستم وتكليف كردن بندگان به آنچه توانش را ندارند، از صفات خداوند نيستند.
الاحتجاج،ج ۲،ص ۲۲۳
 
ورود کاربران

 

نام کاربري:
رمز عبور:
مرا به خاطر بسپار!

موجودی سبد:
 
   نظر سنجی
دیدگاه شما درباره کیفیّت تدوین و تنظیم تقریرات دروس خارج حضرت آیت الله مدرّسی یزدی دامت برکاته

عالی
خوب
متوسّط

 
   پیوندها
پایگاه‌های خبری 
وزارتخانه‌ها و سازمان‌ها 
علمی، پژوهشی 
فرهنگی و اطّلاع رسانی 
برخی سایت‌های مذهبی 
روزنامه‌ها 
حوزوی 
مراکز تحقیقاتی 
مراکز و مؤسّسات 
فروشگاه‌های اینترنتی کتاب 
بازرگاني، بانک و بيمه 
موتورهای جستجوگر 
نشریّات و مجلّات 
وبلاگ‌ها 
شبکه‌های اشتراک لینک 
 
   سایر پیوندها










 
 
 
 
 
 
کليّه حقوق مادّي و معنوي اين پايگاه متعلّق به مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين بوده و در جهت ترويج معارف اسلامي هيچ گونه محدوديّتي
نسبت به برداشت مطالب با ذکر منبع وجود ندارد. با معرّفي اين پايگاه به ديگران در اجر معنوي آن سهيم شويد.
® Copyright © 1396 Qommpth.ir All Rights Reserved