پايگاه اطّلاع رساني مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين | qommpth.ir
     
 
فارسي | العربيه | اردو 
 
   
  •  
  • 22 آذر 1396
  • 2017 Dec 13
 
 
   ویژه ها




 
   اوقات شرعي
 
   آمار پایگاه
امروز: 1347
دیروز: 1864
ماه جاری: 25577
امسال: 262790
کل: 834664
 
**به پایگاه اطّلاع رسانی مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين (پایگاه انعکاس و انتشار کامل اخبار و آثار حضرت آيت الله سيّد محمّد رضا مدرّسي طباطبايي يزدي دامت برکاته) خوش آمدید.**    بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ اِلهى عَظُمَ الْبَلاَّءُ وَبَرِحَ الْخَفاَّءُ وَانْکَشَفَ الْغِطاَّءُ وَانْقَطَعَ الرَّجاَّءُ وَضاقَتِ الاْرْضُ وَمُنِعَتِ السَّماَّءُ واَنْتَ الْمُسْتَعانُ وَاِلَیْکَ الْمُشْتَکى وَعَلَیْکَ الْمُعَوَّلُ فِى الشِّدَّةِ وَالرَّخاَّءِ اَللّهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ اُولِى الاْمْرِ الَّذینَ فَرَضْتَ عَلَیْنا طاعَتَهُمْ وَعَرَّفْتَنا بِذلِکَ مَنْزِلَتَهُمْ فَفَرِّجْ عَنا بِحَقِّهِمْ فَرَجاً عاجِلا قَریباً کَلَمْحِ الْبَصَرِ اَوْ هُوَ اَقْرَبُ یا مُحَمَّدُ یا عَلِىُّ یا عَلِىُّ یا مُحَمَّدُ اِکْفِیانى فَاِنَّکُما کافِیانِ وَانْصُرانى فَاِنَّکُما ناصِرانِ یا مَوْلانا یا صاحِبَ الزَّمانِ الْغَوْثَ الْغَوْثَ الْغَوْثَ اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى السّاعَةَ السّاعَةَ السّاعَةَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ یا اَرْحَمَ الرّاحِمینَ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَآلِهِ الطّاهِرینَ     
تاریخ انتشار: 5/11/1395 - 16:55
کد درس: 858 تعداد بازدید: 188 تعداد نظرات کاربران: 0  

تقریرات درس خارج اصول
حضرت آیت الله سیّد محمّدرضا مدرّسی طباطبایی یزدی دامت برکاته
دوره‌ی دوم ـ سال سیزدهم ـ جلسه 23 ـ سه‌شنبه 18/8/95

تحلیل ارتکاز عرفی در تقدیم اطلاق شمولی بر بدلی

بیان شد وقتی اطلاق بدلی و اطلاق شمولی ارائه به عرف شود و ذوق عرفی اعمال شود، عرف تعارضی نمی‌بیند و برای عرف حیرتی پیدا نمی‌شود، اما بعضی دنبال وجهی فنی برای حل این مسأله بوده‌اند؛ زیرا از یک‌سو وجوه اعتباریه‌ی کلام محقق نائینی قدس سره را ناتمام دانسته‌اند و از سوی دیگر نیز می‌دانند اگر تسلیم تعارض مستقر شوند با ذوق عرفی سازگار نیست. با اینکه مسأله‌ی مذکور خیلی هم پیچیده نیست، شهید صدر قدس سره وجهی ارائه داده است که به قول خودش تقریب دیگری از کلام مرحوم نائینی است، در منتقی‌الاصول هم وجه دیگری ذکر شده که در پاورقی از آن إعراض شده و وجه جدیدی ارائه شده است.

در هر حال گاهی به دست آوردن نکته‌ی ارتکازات عرفی، مشکل است و اینجا از همان موارد است و با اینکه در محیط‌های خاصی مثل محیط‌های حقوقی و امثال آن از اطلاق شمولی و بدلی استفاده می‌شود، اما کشف آن نکته‌ی فنی و قلق قضیه توسط أعلام، دچار مشکل شده است.

بیان یک مقدمه

برای توضیح این نکته ابتدا به عنوان مقدمه باید گفت که اطلاق بدلی گاهی با استفاده از تنوین به دست می‌آید، چنانکه در مثال‌هایی که تا به حال بیان شد این‌گونه بود؛ مثل «اکرم عالماً»، «اعتق رقبةً» یا «صلّ صلاةً» و ظاهراً این تنوین، تنوین وحدت است و به تعبیر دیگر بیان می‌کند طبیعت صلات را به نحو صرف الوجود بیاور، که با آوردن یک صلات محقق می‌شود. گاهی نیز اطلاق بدلی از غیر تنوین استفاده می‌شود؛ به عنوان مثال اگر روایتی به این مضمون باشد که «تجب زیارة الحسین علیه السّلام؛ زیارت امام حسین علیه السّلام واجب است»، معلوم است که این کلام، استیعاب را نمی‌گوید تا لازم باشد انسان همیشه در حال زیارت امام حسین علیه السّلام باشد (اگر فرض کردیم واجب است) و بدیهی است که این معنا مراد نیست. اما زیارت چه مقدار باید باشد؟ پنج بار، ده بار، نصف عمر یا بیشتر عمر یا ...؟ این‌ها دالّ ندارد، پس معلوم می‌شود صرف الوجود مراد است؛ یعنی اگر زیارت امام حسین علیه السّلام را کسی یک بار انجام داد امتثال کرده است، پس اینجا اطلاق بدلی است.

حال اگر مثلاً اطلاقی شمولی داشته باشیم که: «یحرم السفر فی شهر رمضان» و شک کنیم که زیارت امام حسین علیه السّلام در ماه رمضان مصداق واجب می‌شود یا مصداق حرام، همان مطالبی که در مثل «اکرم عالماً» و «یحرم اکرام الفاسق» بیان شد در این مثال نیز خواهد آمد. لذا اگر گفتیم اطلاق شمولی مقدم بر اطلاق بدلی است، یعنی در ماه رمضان نباید به زیارت امام حسین علیه السّلام رفت و امتثال «تجب زیارة الحسین علیه السّلام » مربوط به غیر ماه رمضان است.

بنابراین باید توجه داشت اطلاق بدلی گاهی از تنوین وحدت استفاده می‌شود و گاهی از غیر تنوین. همچنین باید توجه کرد نتیجه‌ای که می‌گیریم آیا در هر دو صادق است یا در هردو صادق نیست؟ این نکته را نیز باید توجه کنیم که بدلیت، مفاد طبیعت نیست و اکتفاء به واحد، از تنوین یا از چیزی در قوه‌ی تنوین استفاده می‌شود.

اکنون با دانستن این مقدمات می‌توان به اصل مسأله رسیدگی کرد که آن نکته‌ای که موجب شده عرف اطلاق شمولی را مقدم بر اطلاق بدلی بدارد چیست؟ البته اگر نکته‌ی این تقدم را پیدا نکنیم، باز هم بدان ملتزم می‌شویم؛ چون می‌دانیم عرف در این موارد چگونه رفتار می‌کند، اما می‌خواهیم به خاطر دقت بیشتر و مصونیت از خطا، مسأله را قاعده‌مند کنیم.

اگر در مثل «تجب زیارة الحسین علیه السّلام » دقت کنیم، خواهیم دانست اینکه یک‌بار زیارت کافی است، از یک قرینه‌ی لبّیه به دست آمده است و یقین داریم که شارع چنین دستوری نمی‌دهد که دائم در زیارت امام حسین علیه السّلام باشیم، پس معلوم است که صرف الوجود کافی است. اما صرف الوجودی که کافی است را در ضمن چه طبیعتی بیاوریم؟ به تعبیر دیگر آن ترخیص در تطبیق امتثال بر هر فردی، از کجا استفاده می‌شود؟ اینکه یک‌بار کافی است، از قرینه‌ی عقلی به دست می‌آید، اما ترخیص و اینکه این یک‌بار در هر طبیعتی محقق می‌شود را از کجا به دست می‌آوریم؟

این ترخیص را از اطلاق خود ماده‌ی «زیارت» به دست می‌آوریم؛ زیرا در روایت فرمودند «زیارت» و نفرمودند زیارت خاصی، و از تنوین یا دالّ دیگری به دست آوردیم این زیارت به نحو صرف الوجود و یک مرتبه کافی است. لهذا می‌گوییم اطلاقی داریم که افاده می‌کند آن یک طبیعت را می‌توانید بر هر فردی تطبیق کنید ...
 

براي دريافت متن کامل جلسه بیست و سوّم  اينـجا را کليک کنيد.

Share
   لطفا دیدگاه خود را بنویسید!
*نام:
ایمیل:
*نظر:
 
   نظرات کاربران
رنگ زمینه:
         
سایز قلم: سرعت:
جهت حرکت: تنظیم حرکت:    
   حدیث هفته
تاثیر عالمان و حاكمان
رسول اکرم (ص) فرمود: دو گروه از امّت من اگر صالح شوند، امّتم صالح مى ‏شوند و اگر فاسد شوند، امّتم فاسد مى‏ شوند: عالمان و حاكمان.
خصال، ص 37
 
ورود کاربران

 

نام کاربري:
رمز عبور:
مرا به خاطر بسپار!

موجودی سبد:
 
   نظر سنجی
دیدگاه شما درباره کیفیّت تدوین و تنظیم تقریرات دروس خارج حضرت آیت الله مدرّسی یزدی دامت برکاته

عالی
خوب
متوسّط

 
   پیوندها
پایگاه‌های خبری 
وزارتخانه‌ها و سازمان‌ها 
علمی، پژوهشی 
فرهنگی و اطّلاع رسانی 
برخی سایت‌های مذهبی 
روزنامه‌ها 
حوزوی 
مراکز تحقیقاتی 
مراکز و مؤسّسات 
فروشگاه‌های اینترنتی کتاب 
بازرگاني، بانک و بيمه 
موتورهای جستجوگر 
نشریّات و مجلّات 
وبلاگ‌ها 
شبکه‌های اشتراک لینک 
 
   سایر پیوندها










 
 
 
 
 
 
کليّه حقوق مادّي و معنوي اين پايگاه متعلّق به مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين بوده و در جهت ترويج معارف اسلامي هيچ گونه محدوديّتي
نسبت به برداشت مطالب با ذکر منبع وجود ندارد. با معرّفي اين پايگاه به ديگران در اجر معنوي آن سهيم شويد.
® Copyright © 1396 Qommpth.ir All Rights Reserved