پايگاه اطّلاع رساني مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين | qommpth.ir
     
 
فارسي | العربيه | اردو 
 
   
  •  
  • 2 آبان 1396
  • 2017 Oct 24
 
 
   ویژه ها




 
   اوقات شرعي
 
   آمار پایگاه
امروز: 208
دیروز: 1413
ماه جاری: 1620
امسال: 205524
کل: 777398
 
**به پایگاه اطّلاع رسانی مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين (پایگاه انعکاس و انتشار کامل اخبار و آثار حضرت آيت الله سيّد محمّد رضا مدرّسي طباطبايي يزدي دامت برکاته) خوش آمدید.**    بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ اِلهى عَظُمَ الْبَلاَّءُ وَبَرِحَ الْخَفاَّءُ وَانْکَشَفَ الْغِطاَّءُ وَانْقَطَعَ الرَّجاَّءُ وَضاقَتِ الاْرْضُ وَمُنِعَتِ السَّماَّءُ واَنْتَ الْمُسْتَعانُ وَاِلَیْکَ الْمُشْتَکى وَعَلَیْکَ الْمُعَوَّلُ فِى الشِّدَّةِ وَالرَّخاَّءِ اَللّهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ اُولِى الاْمْرِ الَّذینَ فَرَضْتَ عَلَیْنا طاعَتَهُمْ وَعَرَّفْتَنا بِذلِکَ مَنْزِلَتَهُمْ فَفَرِّجْ عَنا بِحَقِّهِمْ فَرَجاً عاجِلا قَریباً کَلَمْحِ الْبَصَرِ اَوْ هُوَ اَقْرَبُ یا مُحَمَّدُ یا عَلِىُّ یا عَلِىُّ یا مُحَمَّدُ اِکْفِیانى فَاِنَّکُما کافِیانِ وَانْصُرانى فَاِنَّکُما ناصِرانِ یا مَوْلانا یا صاحِبَ الزَّمانِ الْغَوْثَ الْغَوْثَ الْغَوْثَ اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى السّاعَةَ السّاعَةَ السّاعَةَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ یا اَرْحَمَ الرّاحِمینَ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَآلِهِ الطّاهِرینَ     
تاریخ انتشار: 5/11/1395 - 16:58
کد درس: 850 تعداد بازدید: 161 تعداد نظرات کاربران: 0  

تقریرات دروس خارج فقه
حضرت آیت الله سیّد محمّد رضا مدرّسی طباطبایی یزدی (دامت برکاته)
سال تحصیلی 96-1395
جلسه‌ی سی و یکم؛ ‌‌شنبه 20/9/1395

ضابطه‌ی کشف حکمی در نظر شیخ قدس سره

مرحوم شیخ قدس سره می‌فرمایند: ضابطه‌ی کشف حکمی آن است که بعد از اجازه‌ی مالک، حکم به ترتّب آثار ملکیت مشتری از حین عقد شود. [پس اگر شیئی از آثار ملکیت مشتری قبل از اجازه مترتب شده باشد که منافات با اجازه نداشته باشد ـ‌ مانند اتلاف نماء یا نقل آن ـ جمع می‌شود بین این تصرّف و بین اجازه‌ی عقد فضولی، به رجوع به بدل.] به تعبیر دیگر تصرفاتی که اثر مالکیت مالک است [اگر با مقتضای اجازه منافات نداشته باشد]، جایز و نافذ است؛ مثلاً اگر قبل از اجازه‌ی عقد فضولی، مالک نماء عین را بفروشد یا تلف کند، مانعی ندارد که بعداً عقد مربوط به خود عین را اجازه کند؛ فرضاً اگر مبیع، مرغی باشد که در این مدت چندین تخم گذاشته است و مالک قبل از این‌که عقد فضولی را امضاء کند بعض این تخم‌مرغها را فروخته باشد، بیع نماء منافاتی با اجاز‌ی بیع فضولی ندارد؛ چراکه قبل از اجازه تخم‌مرغها در ملک مالک است. منتها چون طبق کشف حکمی از الان حکم می‌شود که مرغ از ابتدا داخل در ملک مشتری شده، لامحاله نمائش هم برای مشتری است، لذا مالک بعد از این‌که عقد را اجازه کرد باید قیمت آن تخم‌مرغها را به مشتری برگرداند. البته عبارت شیخ قدس سره به گونه‌ای است که از آن استفاده می‌شود کأنّ می‌خواهند بفرمایند فروش نماء ممکن است در بعض مواقع منافات با مقتضای اجازه داشته باشد، امّا نمی‌دانیم می‌شود چنین چیزی را تصوّر کرد که شرعیت هم داشته باشد یا نه؟

اما اگر مالک بعض تصرفات مالکانه‌ای را انجام دهد که منافات با اجاز‌ی بیع فضولی داشته باشد، مثل این‌که مبیع را تلف کند ـ چه تلف عقلی و چه تلف شرعی ‌ـ مرحوم شیخ در این‌جا ابتدا می‌فرمایند «فات محلها»؛ محل اجازه فوت می‌شود و عقد دیگر قابلیت صحّت به لحوق اجازه را ندارد؛ مثلاً اگر مالک، مرغی را که به عنوان مبیع است ذبح کند (تلف عقلی) یا آن را بفروشد (تلف شرعی) و یا اگر مبیع عبد است آن را آزاد کند، دیگر محل اجازه فوت می‌شود. سپس شیخ قدس سره احتمال می‌دهند که شاید بشود در این صورت نیز عقد را اجازه کرد و بدل مبیع را پرداخت.

نقد و بررسی کلام شیخ قدس سره

[قبل از این‌که به اصل مطلب مرحوم شیخ بپردازیم، نکته‌ای در مورد اختلاف نسخ مکاسب در این‌جا عرض ‌کنیم و آن این‌که: اگر یادتان باشد گفتیم نسخ مکاسب در این‌جا متفاوت است. در بعض نسخ عبارت به صورت «لو نقل المالک ام الولد»است و بعض دیگر به صورت «لو نقل المالک الولد» است.] بنابر این‌که عبارت به صورت «أم الولد» باشد، مرحوم شیخ در قبل فرمودند اگر مالک «أم ولد» را بفروشد ـ که شرعاً در حکم تالف است ـ عقد صحیح است و باید عوض آن را به مشتری بدهد، امّا در این‌جا که ضابطه‌ی کشف حکمی را بیان می‌کنند می‌فرمایند که محل اجازه فوت می‌شود [و دیگر عقد قابلیت صحت با لحوق اجازه را ندارد]، و این دو کلام با هم سازگاری ندارد. البته در ادامه یک احتمال می‌دهند که بشود عقد را اجازه کرد، ولی در آن‌جا با ضرس قاطع گفتند عقد با اجازه صحیح می‌شود. و از آن‌جا که نمی‌شود ملتزم شد مرحوم شیخ با این عظمت، چنین تذبذبی در سه یا چهار سطر داشته باشد، لذا بعید نیست کسی بگوید در آن‌جا نسخه‌ی صحیح «ولد» است که دیگر این تذبذب پیش نیاید و کلام قبلی شیخ با ضابطه‌ای که در این‌جا دادند سازگاری داشته باشد. البته باید مساله را به گونه‌ای تصویر کرد که ولد قابلیت بیع را داشته باشد؛ مثلاً فرض کنیم مشتری با علم به این‌که بیع فضولی است، أمه را مستولده کرده که در این صورت دیگر ولد ملحق به او نمی‌شود؛ یا این‌که مثلاً مشتری خودش عبدی باشد که با اذن مولایش أمه را مستولده کرده باشد که این فرض راحت‌تر است و ولد، عبد می‌باشد. اگر عبارت صدر به صورت «ولد» باشد، معنا چنین می‌شود:

اگر مالک «ولد» را بفروشد، این بیع صحیح نیست؛ چراکه طبق کشف حقیقی معلوم می‌شود عقد از ابتدا صحیح بوده و ولد هرچند قابلیت ملک را داشته، ولی ملک مالک نبوده است، امّا بنابر کشف حکمی چون این ولد قبل از اجازه واقعاً در ملک مالک است، بیع آن جایز است و منافاتی با این ندارد که مالک بعداً بیع أمة را اجازه کند. بله بعد از این‌که مالک بیع أمة را امضاء کرد، بنابر کشف حکمی حکم می‌‌شود که ولد از ابتدا در ملک مشتری است، و چون مالک، ولد را فروخته و در حکم تالف است، لذا باید قیمت آن را به مشتری بپردازد. در نتیجه این مثال با مثال تخم‌مرغها طبق ضابطی که مرحوم شیخ قدس سره دادند یکی می‌شود ...
 

براي دريافت متن کامل جلسه سی و یکم  اينـجا را کليک کنيد.

Share
   لطفا دیدگاه خود را بنویسید!
*نام:
ایمیل:
*نظر:
 
   نظرات کاربران
رنگ زمینه:
         
سایز قلم: سرعت:
جهت حرکت: تنظیم حرکت:    
   حدیث هفته
بهترينِ مردمان
امام سجّاد علیه السّلام: مردمان زمان غيبت كه به امامت او (مهدى) معتقد و منتظر ظهورش باشند، بهترينِ مردمان هستند ؛ زيرا خداوند به اندازه‌اى به آنان فهم و خِرد و شناخت داده كه غيبت در نزد آنها به منزله مشاهده است و مردم آن زمان را مانند كسانى كه در مقابل پيامبر صلى‌الله‌عليه‌و‌آله به جهاد پرداخته باشند، قرار داده است.
الاحتجاج : ج ۲ ص ۱۵۴ ح ۱۸۸
 
ورود کاربران

 

نام کاربري:
رمز عبور:
مرا به خاطر بسپار!

موجودی سبد:
 
   نظر سنجی
دیدگاه شما درباره کیفیّت تدوین و تنظیم تقریرات دروس خارج حضرت آیت الله مدرّسی یزدی دامت برکاته

عالی
خوب
متوسّط

 
   پیوندها
پایگاه‌های خبری 
وزارتخانه‌ها و سازمان‌ها 
علمی، پژوهشی 
فرهنگی و اطّلاع رسانی 
برخی سایت‌های مذهبی 
روزنامه‌ها 
حوزوی 
مراکز تحقیقاتی 
مراکز و مؤسّسات 
فروشگاه‌های اینترنتی کتاب 
بازرگاني، بانک و بيمه 
موتورهای جستجوگر 
نشریّات و مجلّات 
وبلاگ‌ها 
شبکه‌های اشتراک لینک 
 
   سایر پیوندها










 
 
 
 
 
 
کليّه حقوق مادّي و معنوي اين پايگاه متعلّق به مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين بوده و در جهت ترويج معارف اسلامي هيچ گونه محدوديّتي
نسبت به برداشت مطالب با ذکر منبع وجود ندارد. با معرّفي اين پايگاه به ديگران در اجر معنوي آن سهيم شويد.
® Copyright © 1396 Qommpth.ir All Rights Reserved