پايگاه اطّلاع رساني مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين | qommpth.ir
     
 
فارسي | العربيه | اردو 
 
   
  •  
  • 1 آذر 1396
  • 2017 Nov 22
 
 
   ویژه ها




 
   اوقات شرعي
 
   آمار پایگاه
امروز: 126
دیروز: 1633
ماه جاری: 125
امسال: 237338
کل: 809212
 
**به پایگاه اطّلاع رسانی مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين (پایگاه انعکاس و انتشار کامل اخبار و آثار حضرت آيت الله سيّد محمّد رضا مدرّسي طباطبايي يزدي دامت برکاته) خوش آمدید.**    بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ اِلهى عَظُمَ الْبَلاَّءُ وَبَرِحَ الْخَفاَّءُ وَانْکَشَفَ الْغِطاَّءُ وَانْقَطَعَ الرَّجاَّءُ وَضاقَتِ الاْرْضُ وَمُنِعَتِ السَّماَّءُ واَنْتَ الْمُسْتَعانُ وَاِلَیْکَ الْمُشْتَکى وَعَلَیْکَ الْمُعَوَّلُ فِى الشِّدَّةِ وَالرَّخاَّءِ اَللّهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ اُولِى الاْمْرِ الَّذینَ فَرَضْتَ عَلَیْنا طاعَتَهُمْ وَعَرَّفْتَنا بِذلِکَ مَنْزِلَتَهُمْ فَفَرِّجْ عَنا بِحَقِّهِمْ فَرَجاً عاجِلا قَریباً کَلَمْحِ الْبَصَرِ اَوْ هُوَ اَقْرَبُ یا مُحَمَّدُ یا عَلِىُّ یا عَلِىُّ یا مُحَمَّدُ اِکْفِیانى فَاِنَّکُما کافِیانِ وَانْصُرانى فَاِنَّکُما ناصِرانِ یا مَوْلانا یا صاحِبَ الزَّمانِ الْغَوْثَ الْغَوْثَ الْغَوْثَ اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى السّاعَةَ السّاعَةَ السّاعَةَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ یا اَرْحَمَ الرّاحِمینَ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَآلِهِ الطّاهِرینَ     
تاریخ انتشار: 2/9/1395 - 14:37
کد درس: 832 تعداد بازدید: 268 تعداد نظرات کاربران: 0  

تقریرات درس خارج اصول
حضرت آیت الله سیّد محمّدرضا مدرّسی طباطبایی یزدی دامت برکاته
دوره‌ی دوم ـ سال سیزدهم ـ سال تحصیلی 96ـ 1395
جلسه 15 ـ یکشنبه 2/8/95

گرچه در بیان مرحوم آخوند تصریح نشده است که مدلول التزامی دو خبر متعارض، نفی ثالث است ولی لازمه‌ی بیان ایشان است و لهذا معمولاً این‌گونه معنا کرده‌اند. همچنین ایشان تاکید کردند که نفی ثالث با احدهمای لامعین می‌شود، نه با هردو؛ زیرا بیش از یکی حجت نیست.

نقد و بررسی بیان مرحوم آخوند

بیان مرحوم آخوند به همین شکل، قابل مناقشه است؛ زیرا اینکه ایشان فرمود به احدهمای لامعین نفی ثالث می‌کنیم باید پرسید مقصود از احدهما چیست؟ آیا مفهوم احدهماست؟ یعنی جامع انتزاعی «احدهما»؟ آیا به این معناست که شارع گفته است احد هذین الخبرین حجت است؟ اگر این معنا مراد باشد اشتباه است؛ زیرا مصبّ ادله‌ی حجیت، این عناوین انتزاعیه نیستنند، بلکه مصادیق آنها هستند. پس اگر مقصود مفهوم احدهما باشد اصلاً دلیلی بر حجیت ندارد و مشمول ادله‌ی حجیت نیست.

و اگر مقصود فرد باشد، فرد دوگونه است؛ یا فرد معین مراد است یا فرد مردّد. ایشان فرمود احدهمای لامعین، لذا معنا ندارد بگوییم فرد معین مراد است. بنابراین اگر فرد، مراد باشد فرد مردد خواهد بود. در این صورت نیز می‌گوییم هر فردی در خارج معین و مشخص است؛ زیرا «الوجود یساوق التشخص» هیچ چیز نمی‌تواند یا خودش باشد یا غیر خودش. در حقیقت فرد مردّد در خارج وجود ندارد، هرچه هست معین است. لهذا نمی‌توانیم بگوییم که فرد مردد حجت است؛ چون فرد مردد به تعبیر محقق اصفهانی; لا ماهیة له و لا هویة.

این احتمال نیز وجود دارد که بگوییم مراد از فرد مردّد، مردد نزد ماست که معیّن فی الواقع است. اگر این معنا مراد باشد می‌گوییم آیا فی‌الواقع همیشه این‌گونه است که یکی فی علم الله دروغ باشد و حجت نباشد و دیگری حجت باشد؟ خیر، چون احتمال می‌دهیم هردو دروغ باشد و اصلاً هیچ‌کدام نباشد؛ مثلاً دعای عند رؤیة الهلال نه واجب و نه حرام باشد و هردو خطا و کذب باشد. پس نمی‌توانیم بگوییم که آنچه فی علم الله دروغ است غیر حجت است و آنچه فی علم الله غیر دروغ است حجت است؛ چون ممکن است هردو دروغ باشد، پس تعین واقعی ندارد و قابل احراز نیست. بنابراین ظاهراً استدلال مرحوم آخوند انصافاً ناتمام است.

خلاصه‌ی اشکال بر کلام آخوند رحمه الله این بود که اینکه فرمودید علم داریم احدهمای لامعین کاذب است پس احدهمای لامعین تحت دلیل حجیت باقی می‌ماند و حجت است، آن احدهمای حجت، احدهمای عنوانی است یا مصداقی؟ اگر احدهمای عنوانی باشد، ادله احدهما را حجت نکرده است، لذا دلیل و مثبت ندارید. اگر احدهمای مصداقی است، یا مرادتان مردد واقعی است یا مرادتان مردد عندنا و معین فی‌الواقع است. اگر مقصودتان مردد واقعی است، چنین چیزی لاهویة له و لا ماهیة و معنا ندارد. اگر مرادتان مردّد عندنا و معلوم عندالله است، یعنی آنچه عندالله غیر کاذب است حجت باشد، می‌گوییم نمی‌شود آن را احراز کرد؛ زیرا ممکن است فی علم الله هردو دروغ باشند.

پس کلام آخوند رحمه الله آنچنان که در کفایه بیان شده است کافی نیست، مگر اینکه به همان روشی که شهید صدر رحمه الله توجیه کرد، کسی این‌گونه توجیه کند که هرکدام از این دو خبر به شرط کذب دیگری، حجت است و اطلاق دلیل حجیت با این قید مانعی ندارد و هردو را شامل می‌شود. ما می‌دانیم یکی از آن دو کاذب است، فرد مشخص دیگرش چون قید دارد شرط شمول دلیل حجیت نسبت به آن موجود است و حجت است، پس نفی ثالث می‌شود.

بیان مرحوم نائینی در نفی ثالث

از جمله کسانی که قائل به نفی ثالث شده‌اند و در عین حال بیان مرحوم آخوند را هم قبول ندارند مرحوم نائینی است.

محقق نائینی رحمه الله بیان می‌کند که متعارضین گرچه در دلالت مطابقی خود ساقط می‌شوند و نمی‌توانند حجت باشند؛ چون تعبد به متناقضین یا متضادین معنا ندارد، اما سقوط به اندازه‌ای است که تناقض یا تضاد دو روایت اقتضا می‌کند. ولی اگر دلالتی داشته باشیم که تناقض و تضاد اقتضای سقوط آن نمی‌کند، آنها به جای خودشان باقی می‌مانند. در متعارضین یک مفاد مطابقی برای هر یک از دو خبر وجود دارد و یک مفاد التزامی وجود دارد. مفاد مطابقی در همان مثال وجوب دعا عند رؤیة الهلال، وجوب دعا است و در خبر دیگر حرمت دعا عند رؤیة الهلال است. این دو مفاد و دلالت‌های مطابقی نمی‌توانند هردو حجت باشند؛ چون تعبد به اجتماع ضدین است و شارع تعبد به اجتماع ضدین نمی‌کند؛ زیرا معقول نیست، پس ساقط می‌شوند. ولی هر کدام از این‌ها یک دلالت التزامی دارند و آن اینکه آن روایتی که می‌گوید دعای عند رؤیة الهلال واجب است، دلالت التزامی دارد بر اینکه غیر وجوب، حکم دعای عند رؤیة الهلال نیست؛ زیرا یک موضوع نمی‌تواند بیش از یک حکم داشته باشد، پس لازمه‌ی این روایت این است که غیر وجوب از احکام دیگر برای دعای عند رؤیة الهلال ثابت نیست؛ یعنی استحباب نیست، کراهت نیست، اباحه نیست، حرمت نیست، کما اینکه دلالت روایت دیگر که بیان می‌کند دعای عند رؤیة الهلال حرام است، از حیث دلالت التزامی می‌گوید غیر حرام نیست؛ یعنی وجوب نیست، استحباب و کراهت و اباحه هم نیست. این دو دلالت التزامی در سه چیز با هم مشترک هستند در اینکه حکم دعای عند رؤیة الهلال استحباب نیست، کراهت و اباحه هم نیست، پس به چه دلیل در این سه امر مورد توافق ساقط شوند؟ در دلالت مطابقی و یک بخشی از دلالت التزامی با هم تعارض دارند، اما در بخشی از دلالت التزامی که نفی استحباب، کراهت و اباحه باشد با همدیگر تعارضی ندارند، بلکه توافق دارند ...
 

براي دريافت متن کامل جلسه پانزدهم  اينـجا را کليک کنيد.

Share
   لطفا دیدگاه خود را بنویسید!
*نام:
ایمیل:
*نظر:
 
   نظرات کاربران
رنگ زمینه:
         
سایز قلم: سرعت:
جهت حرکت: تنظیم حرکت:    
   حدیث هفته
پاداش كسي كه گره از كار مؤمني بگشايد چيست؟
امام رضا (ع): هر كه گره از كار مؤمنى بگشايد، خداوند در روز قيامت گره غم از دل او بگشايد.
منتخب ميزان الحكمة،270
 
ورود کاربران

 

نام کاربري:
رمز عبور:
مرا به خاطر بسپار!

موجودی سبد:
 
   نظر سنجی
دیدگاه شما درباره کیفیّت تدوین و تنظیم تقریرات دروس خارج حضرت آیت الله مدرّسی یزدی دامت برکاته

عالی
خوب
متوسّط

 
   پیوندها
پایگاه‌های خبری 
وزارتخانه‌ها و سازمان‌ها 
علمی، پژوهشی 
فرهنگی و اطّلاع رسانی 
برخی سایت‌های مذهبی 
روزنامه‌ها 
حوزوی 
مراکز تحقیقاتی 
مراکز و مؤسّسات 
فروشگاه‌های اینترنتی کتاب 
بازرگاني، بانک و بيمه 
موتورهای جستجوگر 
نشریّات و مجلّات 
وبلاگ‌ها 
شبکه‌های اشتراک لینک 
 
   سایر پیوندها










 
 
 
 
 
 
کليّه حقوق مادّي و معنوي اين پايگاه متعلّق به مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين بوده و در جهت ترويج معارف اسلامي هيچ گونه محدوديّتي
نسبت به برداشت مطالب با ذکر منبع وجود ندارد. با معرّفي اين پايگاه به ديگران در اجر معنوي آن سهيم شويد.
® Copyright © 1396 Qommpth.ir All Rights Reserved