پايگاه اطّلاع رساني مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين | qommpth.ir
     
 
فارسي | العربيه | اردو 
 
   
  •  
  • 29 شهريور 1396
  • 2017 Sep 20
 
 
   ویژه ها




 
   اوقات شرعي
 
   آمار پایگاه
امروز: 571
دیروز: 783
ماه جاری: 28154
امسال: 161468
کل: 733342
 
**به پایگاه اطّلاع رسانی مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين (پایگاه انعکاس و انتشار کامل اخبار و آثار حضرت آيت الله سيّد محمّد رضا مدرّسي طباطبايي يزدي دامت برکاته) خوش آمدید.**    بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ اِلهى عَظُمَ الْبَلاَّءُ وَبَرِحَ الْخَفاَّءُ وَانْکَشَفَ الْغِطاَّءُ وَانْقَطَعَ الرَّجاَّءُ وَضاقَتِ الاْرْضُ وَمُنِعَتِ السَّماَّءُ واَنْتَ الْمُسْتَعانُ وَاِلَیْکَ الْمُشْتَکى وَعَلَیْکَ الْمُعَوَّلُ فِى الشِّدَّةِ وَالرَّخاَّءِ اَللّهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ اُولِى الاْمْرِ الَّذینَ فَرَضْتَ عَلَیْنا طاعَتَهُمْ وَعَرَّفْتَنا بِذلِکَ مَنْزِلَتَهُمْ فَفَرِّجْ عَنا بِحَقِّهِمْ فَرَجاً عاجِلا قَریباً کَلَمْحِ الْبَصَرِ اَوْ هُوَ اَقْرَبُ یا مُحَمَّدُ یا عَلِىُّ یا عَلِىُّ یا مُحَمَّدُ اِکْفِیانى فَاِنَّکُما کافِیانِ وَانْصُرانى فَاِنَّکُما ناصِرانِ یا مَوْلانا یا صاحِبَ الزَّمانِ الْغَوْثَ الْغَوْثَ الْغَوْثَ اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى السّاعَةَ السّاعَةَ السّاعَةَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ یا اَرْحَمَ الرّاحِمینَ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَآلِهِ الطّاهِرینَ     
تاریخ انتشار: 1/9/1395 - 14:12
کد درس: 825 تعداد بازدید: 185 تعداد نظرات کاربران: 0  

تقریرات دروس خارج فقه
حضرت آیت الله سیّد محمّد رضا مدرّسی طباطبایی یزدی (دامت برکاته)
سال تحصیلی 96-1395
جلسه‌ی هجدهم؛ یک‌شنبه 9/8/1395

اشکال سوم: اشکال محقق نائینی قدس سره

بحث ما در این مسأله بود که آیا عقد فضولی، به معاطاة هم محقق می‌شود یا نه؟ مرحوم شیخ قدس سره فرمودند که معاطاة فضولی، در قوه‌ی عقد قولی فضولی است و تصحیح آن به اجازه مانعی ندارد، الا این‌که بعض اشکالاتی مطرح شده است. مرحوم شیخ دو اشکال را نقل کردند و به آن پاسخ دادند، ما نیز این دو اشکال را نسبتاً مفصل بررسی کردیم و معلوم شد اشکالات قابل اعتنایی نیستند. اشکال سومی که مطرح می‌شود، اشکال محقق نائینی قدس سره است‌.

مرحوم نائینی قدس سره ابتدا در معاطاة تفصیل داده و می‌فرمایند: معاطات یا مفید اباحه است و یا مفید ملک. اگر مفید اباحه باشد، از آن‌جا که این اباحه ناشی از تسلیط مالکی است ـ نه تسلیط غیر مالکی و اجازه‌ی آن توسط مالک ـ لذا نفس اجازه‌‌ی مالک مؤثر و مبیح است؛ نه این‌که اباحه‌ای را که قبلاً فضولی انجام داده، مالک اجازه کند؛ چراکه فضولی، بیگانه‌ی از مال بوده و تسلیط او فایده‌ای ندارد، بلکه تسلیط مالک مؤثر است و تسلیط مالک هم با اجازه حاصل می‌شود. پس اجازه نفس تسلیط است؛ نه کاشف از تسلیط غیر و رضایت مالک به آن تسلیط.

این در صورتی است که بگوییم معاطات مفید اباحه است. امّا اگر بگوییم معاطات مفید ملک است ـ کما هو المختار ـ محقق نائینی می‌فرمایند: اجازه در این صورت مؤثر نیست و نمی‌تواند معاطات فضولی را تبدیل به معاطات صحیحی کند که آثار بر آن مترتب باشد؛ زیرا در فضولی قولی که گفتیم اجازه متمم عقد است، اجازه متعلق می‌شود به چیزی که قابلیت بقاء را دارد ـ و باقی هم هست ـ برخلاف معاطات فضولی که اصلاً چیزی که قابلیت بقاء را داشته باشد حاصل نشده تا اجازه به آن تعلّق بگیرد.

توضیح مطلب این‌که در فضولی قولی، آن‌چه بالذات وجود دارد، عنوان بیع است؛ یعنی بیع مصدری، و این بیع مصدری یک حاصل مصدر دارد که از آن تعبیر به اسم مصدر می‌شود [و چون امکان تفکیک بین مصدر و اسم مصدر در انشاء قولی وجود دارد، لذا] وقتی بیع مصدری تمام می‌شود، اسم مصدر آن می‌تواند باقی باشد و اجازه متعلق به این اسم مصدر می‌شود. امّا معاطات فضولی چون بالذات فعل خارجی است و با عنوان ثانوی بیع می‌شود، لذا چیزی که قابلیت بقاء را داشته باشد نداریم تا اجازه به آن ملحق شود. به تعبیر دیگر معاطات، إعطاء است و إعطاء، تبدیل مکانی است و اسم مصدر آن چیزی جز «عطاء» نیست، و این اسم مصدر قابل انفکاک از مصدرش نیست، لذا وقتی اعطاء تمام می‌شود، اسم مصدر آن یعنی عطاء هم تمام می‌شود، مانند کسر و انکسار که وقتی کسر تمام شد، انکسار هم تمام می‌شود و بقاء آن معقول نیست. پس با تمام شدن إعطاء که فعل خارجی است، چیزی باقی نمی‌ماند که مالک آن را اجازه کند. لذا معاطات فضولی معنا ندارد.

مناقشه در کلام مرحوم نائینی قدس سره

علی رغم تلاشی که هر دو مقرر محقق نائینی مخصوصاً مرحوم میرزا محمد تقی آملی قدس سره کردند تا به استدلال استاد صورتی بدهند، امّا واقعیت این است که کلام محقق نائینی ناتمام است؛ زیرا همان‌طور که قبلاً اشاره کردیم، إنشاء و إخبار، گاهی به لفظ محقق می‌شود و گاهی به فعل؛ مثلاً وقتی کسی اجازه‌ی دخول در دار می‌خواهد، گاهی به او می‌گوییم «بفرمایید» که مفاد لفظ است و گاهی به او اشاره می‌کنیم که داخل شود و او هم می‌فهمد، در این‌جا هر دو ـ یعنی لفظ و اشاره ـ از حیث مدلول واحد هستند. لذا خدمت محقق نائینی قدس سره عرض می‌کنیم: فرقی نمی‌کند که بایع با لفظ بگوید «بعت» و یا این‌که با اعطاء خارجی همان مطلب را بیان کند؛ زیرا همان‌طور که «بعتُ» آلت انشاء بیع است ـ حال حقیقت إنشاء علی اختلاف المبانی هر چه می‌خواهد باشد ـ «إعطاء خارجی» هم آلت إنشاء بیع است. طبق مبنای مشهور که فی‌الجمله منصور هم هست، حقیقت إنشاء این است که مثلاً با «بعتُ» در عالم اعتبار بیع ایجاد می‌شود؛ یعنی «بعت» وسیله‌ی ایجاد است، «إعطاء» هم این‌چنین می‌باشد یعنی وسیله‌ی ایجاد است و از این جهت فرقی بین بیع قولی و فعلی وجود ندارد ...
 

براي دريافت متن کامل جلسه هجدهم  اينـجا را کليک کنيد.

Share
   لطفا دیدگاه خود را بنویسید!
*نام:
ایمیل:
*نظر:
 
   نظرات کاربران
رنگ زمینه:
         
سایز قلم: سرعت:
جهت حرکت: تنظیم حرکت:    
   حدیث هفته
بهترین و بدترین مردم
بدترينِ مردم كسى است كه پی‌جوى عيبهاى مردم باشد و نابيناى عيبهاى خويش.
غرر الحكم، ح ۵۷۳۹
 
ورود کاربران

 

نام کاربري:
رمز عبور:
مرا به خاطر بسپار!

موجودی سبد:
 
   نظر سنجی
دیدگاه شما درباره کیفیّت تدوین و تنظیم تقریرات دروس خارج حضرت آیت الله مدرّسی یزدی دامت برکاته

عالی
خوب
متوسّط

 
   پیوندها
پایگاه‌های خبری 
وزارتخانه‌ها و سازمان‌ها 
علمی، پژوهشی 
فرهنگی و اطّلاع رسانی 
برخی سایت‌های مذهبی 
روزنامه‌ها 
حوزوی 
مراکز تحقیقاتی 
مراکز و مؤسّسات 
فروشگاه‌های اینترنتی کتاب 
بازرگاني، بانک و بيمه 
موتورهای جستجوگر 
نشریّات و مجلّات 
وبلاگ‌ها 
شبکه‌های اشتراک لینک 
 
   سایر پیوندها










 
 
 
 
 
 
کليّه حقوق مادّي و معنوي اين پايگاه متعلّق به مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين بوده و در جهت ترويج معارف اسلامي هيچ گونه محدوديّتي
نسبت به برداشت مطالب با ذکر منبع وجود ندارد. با معرّفي اين پايگاه به ديگران در اجر معنوي آن سهيم شويد.
® Copyright © 1396 Qommpth.ir All Rights Reserved