پايگاه اطّلاع رساني مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين | qommpth.ir
     
 
فارسي | العربيه | اردو 
 
   
  •  
  • 30 شهريور 1396
  • 2017 Sep 21
 
 
   ویژه ها




 
   اوقات شرعي
 
   آمار پایگاه
امروز: 228
دیروز: 1499
ماه جاری: 29310
امسال: 162624
کل: 734498
 
**به پایگاه اطّلاع رسانی مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين (پایگاه انعکاس و انتشار کامل اخبار و آثار حضرت آيت الله سيّد محمّد رضا مدرّسي طباطبايي يزدي دامت برکاته) خوش آمدید.**    بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ اِلهى عَظُمَ الْبَلاَّءُ وَبَرِحَ الْخَفاَّءُ وَانْکَشَفَ الْغِطاَّءُ وَانْقَطَعَ الرَّجاَّءُ وَضاقَتِ الاْرْضُ وَمُنِعَتِ السَّماَّءُ واَنْتَ الْمُسْتَعانُ وَاِلَیْکَ الْمُشْتَکى وَعَلَیْکَ الْمُعَوَّلُ فِى الشِّدَّةِ وَالرَّخاَّءِ اَللّهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ اُولِى الاْمْرِ الَّذینَ فَرَضْتَ عَلَیْنا طاعَتَهُمْ وَعَرَّفْتَنا بِذلِکَ مَنْزِلَتَهُمْ فَفَرِّجْ عَنا بِحَقِّهِمْ فَرَجاً عاجِلا قَریباً کَلَمْحِ الْبَصَرِ اَوْ هُوَ اَقْرَبُ یا مُحَمَّدُ یا عَلِىُّ یا عَلِىُّ یا مُحَمَّدُ اِکْفِیانى فَاِنَّکُما کافِیانِ وَانْصُرانى فَاِنَّکُما ناصِرانِ یا مَوْلانا یا صاحِبَ الزَّمانِ الْغَوْثَ الْغَوْثَ الْغَوْثَ اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى السّاعَةَ السّاعَةَ السّاعَةَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ یا اَرْحَمَ الرّاحِمینَ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَآلِهِ الطّاهِرینَ     
تاریخ انتشار: 5/8/1395 - 14:42
کد درس: 807 تعداد بازدید: 232 تعداد نظرات کاربران: 0  

تقریرات درس خارج اصول
حضرت آیت الله سیّد محمّدرضا مدرّسی طباطبایی یزدی دامت برکاته
دوره‌ی دوم ـ سال سیزدهم ـ سال تحصیلی 96 ـ 1395
جلسه سوم ـ سه‌شنبه 23/6/95

ادامه‌ی فرمایش سید خویی رحمه الله

سید خویی رحمه الله در مورد حکومت نیز می‌فرماید از حیث مدلول، بین حاکم و محکوم تنافی نیست.

توضیح بیشتر: لباب حکومت آن است که متکلم کلام خود را به نوعی، مفسر و شارح و تعیین کننده‌ی مراد از کلام دیگر خود قرار بدهد، که این گاهی به صورت «اعنی»، «افسّر» و «ارید کذا» است؛ یعنی صریح در تبیین مراد است، مثلاً گفته است: «اکرِم کلّ عالم» و در جای دیگر می‌گوید: «أرید من العالم، العالم الذی یعمل بعلمه لا کلّ عالم»، این دو کلام در عرف با هم تنافی ندارند. گاهی نیز دلیل حاکم، فرد تعبدی برای دلیل محکوم درست می‌کند یا فردی را تعبداً خارج می‌کند، مانند قوله تعالی: (أَحَلَّ اللهُ الْبَيْعَ وَ حَرَّمَ الرِّبا) سپس شارع بفرماید: «لا ربا بین الوالد و الولد» که تعبداً فردی را از تحت ربا خارج می‌کند، و مانند «الطَّوَافُ بِالْبَيْتِ صَلَاةٌ» که فردی را داخل در افراد ادله‌ی صلات می‌کند. گاهی هم دلیل حاکم ضمناً محمول‌های موضوعات را توضیح می‌دهد؛ مثلاً شارع فرموده است: (إِذا قُمْتُمْ إِلَى الصَّلاةِ فَاغْسِلُوا وُجُوهَكُمْ ...) یا فرموده است: (كُتِبَ عَلَيْكُمُ الصِّيامُ كَما كُتِبَ عَلَى الَّذينَ مِنْ قَبْلِكُمْ) یا (وَ أَتِمُّوا الْحَجَّ وَ الْعُمْرَةَ لِله‏) ولی در جای دیگر فرموده است: (مَا جَعَلَ عَلَيْكُمْ فِي الدِّينِ مِنْ حَرَج‏) یا فرموده: «لَا ضَرَرَ وَ لَا ضِرَارَ». معلوم است که مقصود از «لا حرج» و «لا ضرر» حرج و ضرر تکوینی نیست، بلکه حرج و ضرری است که از ناحیه‌ی قوانین و تکالیف است، حکمی هم که حرجی یا ضرری محض باشد یا اصلاً نیست یا مراد نیست به گونه‌ای که نمی‌شود گفت «لاضرر» و «لاحرج» مخصوص آنجاست، پس معلوم می‌شود که شارع با این کلمات خود، نظر به همه‌ی قوانین و احکامی که جعل شده است یا می‌شود، دارد و می‌گوید آنجایی که به مرحله‌ی حرج یا ضرر رسید دیگر حکمی وجود ندارد، که در واقع احکام مترتب بر موضوعات را تفسیر می‌کند؛ مثلاً مقصود آن است که «لا حکم ضرری فی الاسلام».

 سید خویی رحمه الله می‌فرماید در این موارد نیز تضاد و تناقضی وجود ندارد؛ زیرا دلیل حاکم بیان کننده‌ی مقدار مفاد حقیقی دلیل دیگر است و هر متکلمی در عرف، حق دارد که کلام خودش را به نحوی تفسیر کند. آری در جاهایی ممکن است مستهجن باشد اما در جاهای معمولی به نحوی که گفتیم، در عرف تحاور پذیرفته شده است. بنابراین دلیل محکوم می‌گوید اگر توضیحی خلاف من نبود مراد این است، دلیل حاکم می‌گوید من چنین توضیحی هستم، پس این‌ها با هم تدافعی ندارند، لهذا از حیث مدلول هم بین حاکم و محکوم تنافی نیست. مثلاً دلیل محکوم بیان می‌کند «ربا همه جا حرام است» و اگر شارع یک فرد را تعبداً خارج کرد و دلیل گفت «لاربا بین الوالد و الولد» این‌ها با هم درگیری ندارند و مشکلی وجود نخواهد داشت.

حکومت و تخصیص لباباً یکی است، کما اینکه شیخ رحمه الله و دیگران تصریح فرموده‌اند، اما نحوه‌ی القاء کلام و مراد به مخاطب در تخصیص و حکومت متفاوت است. پس بین حاکم و محکوم نیز در مقام مدلول تنافی وجود ندارد.

در جمع بین عام و خاص نیز سید خویی رحمه الله می‌فرماید در مقام مدلول، تضادی برقرار نیست؛ مثلاً مولا فرموده است: «اکرم کلّ عالمٍ» و در دلیل دیگر فرموده: «لا تکرم زیداً العالم» یا فرموده: «لا تکرم الفساق من العلماء». در ملاحظه‌ی عام با خاص دو رابطه وجود دارد؛ یک رابطه بین خود خاص و عام است که جمع به تخصیص می‌شود، یک رابطه نیز بین خاص (لا تکرم زیداً العالم) و دلیل حجیت عام وجود دارد. دلیل حجیت عام از حیث عمومش، سیره‌ی عقلاء بر حجیت ظهورات است.

سید خویی رحمه الله می‌فرماید اگر خاص را با خود عام در نظر بگیریم جمعشان به تخصیص است و نکته‌‌اش نیز آن است که خاص همیشه قرینه بر مراد از عام است. اصلاً صرف اینکه مفاد لفظی عموم باشد و مفاد لفظ دیگری خاص باشد، نفس همین خاص بودن در مقابل عموم، یک قرینه بر مراد واقعی از عموم است و حجّیت اصالة الظهور که پشتوانه‌ی عموم است مقید به عدم چنین قرینه‌ای است و این اختصاص به بحث عام و خاص ندارد، بلکه در تمام جاهایی که قرینه و ذوالقرینه داریم این قانون وجود دارد که باید مراد جدی از ذوالقرینه را با قرینه به دست بیاوریم. لذا گرچه عام دلالت بر استیعاب وجوب اکرام همه‌ی افراد می‌کند (اکرم کلّ عالم)، اما این عام را بدون قرینه نمی‌توانیم مورد عمل قرار بدهیم و کاشف از اراده‌ی جدی بدانیم، بلکه قرینه می‌گوید که تمام این افراد مراد نیست و غیر زید عالم یا غیر فساق از علما مراد است. بنابراین وجه تقدم خاص بر عام همان تقدم قرینه بر ذوالقرینه است و اختصاصی به اینجا ندارد، هر جا چیزی قرینه بود مقدم بر ذوالقرینه است ...
 

براي دريافت متن کامل جلسه سوّم  اينـجا را کليک کنيد.

Share
   لطفا دیدگاه خود را بنویسید!
*نام:
ایمیل:
*نظر:
 
   نظرات کاربران
رنگ زمینه:
         
سایز قلم: سرعت:
جهت حرکت: تنظیم حرکت:    
   حدیث هفته
بهترین و بدترین مردم
بدترينِ مردم كسى است كه پی‌جوى عيبهاى مردم باشد و نابيناى عيبهاى خويش.
غرر الحكم، ح ۵۷۳۹
 
ورود کاربران

 

نام کاربري:
رمز عبور:
مرا به خاطر بسپار!

موجودی سبد:
 
   نظر سنجی
دیدگاه شما درباره کیفیّت تدوین و تنظیم تقریرات دروس خارج حضرت آیت الله مدرّسی یزدی دامت برکاته

عالی
خوب
متوسّط

 
   پیوندها
پایگاه‌های خبری 
وزارتخانه‌ها و سازمان‌ها 
علمی، پژوهشی 
فرهنگی و اطّلاع رسانی 
برخی سایت‌های مذهبی 
روزنامه‌ها 
حوزوی 
مراکز تحقیقاتی 
مراکز و مؤسّسات 
فروشگاه‌های اینترنتی کتاب 
بازرگاني، بانک و بيمه 
موتورهای جستجوگر 
نشریّات و مجلّات 
وبلاگ‌ها 
شبکه‌های اشتراک لینک 
 
   سایر پیوندها










 
 
 
 
 
 
کليّه حقوق مادّي و معنوي اين پايگاه متعلّق به مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين بوده و در جهت ترويج معارف اسلامي هيچ گونه محدوديّتي
نسبت به برداشت مطالب با ذکر منبع وجود ندارد. با معرّفي اين پايگاه به ديگران در اجر معنوي آن سهيم شويد.
® Copyright © 1396 Qommpth.ir All Rights Reserved