پايگاه اطّلاع رساني مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين | qommpth.ir
     
 
فارسي | العربيه | اردو 
 
   
  •  
  • 3 مهر 1396
  • 2017 Sep 25
 
 
   ویژه ها




 
   اوقات شرعي
 
   آمار پایگاه
امروز: 667
دیروز: 1001
ماه جاری: 2849
امسال: 168674
کل: 740548
 
**به پایگاه اطّلاع رسانی مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين (پایگاه انعکاس و انتشار کامل اخبار و آثار حضرت آيت الله سيّد محمّد رضا مدرّسي طباطبايي يزدي دامت برکاته) خوش آمدید.**    بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ اِلهى عَظُمَ الْبَلاَّءُ وَبَرِحَ الْخَفاَّءُ وَانْکَشَفَ الْغِطاَّءُ وَانْقَطَعَ الرَّجاَّءُ وَضاقَتِ الاْرْضُ وَمُنِعَتِ السَّماَّءُ واَنْتَ الْمُسْتَعانُ وَاِلَیْکَ الْمُشْتَکى وَعَلَیْکَ الْمُعَوَّلُ فِى الشِّدَّةِ وَالرَّخاَّءِ اَللّهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ اُولِى الاْمْرِ الَّذینَ فَرَضْتَ عَلَیْنا طاعَتَهُمْ وَعَرَّفْتَنا بِذلِکَ مَنْزِلَتَهُمْ فَفَرِّجْ عَنا بِحَقِّهِمْ فَرَجاً عاجِلا قَریباً کَلَمْحِ الْبَصَرِ اَوْ هُوَ اَقْرَبُ یا مُحَمَّدُ یا عَلِىُّ یا عَلِىُّ یا مُحَمَّدُ اِکْفِیانى فَاِنَّکُما کافِیانِ وَانْصُرانى فَاِنَّکُما ناصِرانِ یا مَوْلانا یا صاحِبَ الزَّمانِ الْغَوْثَ الْغَوْثَ الْغَوْثَ اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى السّاعَةَ السّاعَةَ السّاعَةَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ یا اَرْحَمَ الرّاحِمینَ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَآلِهِ الطّاهِرینَ     
تاریخ انتشار: 30/6/1395 - 15:40
کد درس: 777 تعداد بازدید: 3650 تعداد نظرات کاربران: 0  

تقریرات دروس خارج فقه
حضرت آیت الله سیّد محمّد رضا مدرّسی طباطبایی یزدی (دامت برکاته)
سال تحصیلی 95-1394
جلسه‌ی پنجاه و نهم؛ ‌‌‌دوشنبه 10/12/1394

وجه سوم حضرت امام قدس سره برای اثبات صحت عقد فضولیِ مقارن با رضایت باطنی مالک

وجه دیگری که مرحوم امام قدس سره ذکر می‌کنند، مطلبی است که ایشان قبلاً در بحث بیع مکرَه متعرض آن شده بودند و آن این‌که: از آیه‌ی شریفه‌ی «لا تأکلوا أموالکم بینکم بالباطل» استفاده می‌شود که آن‌چه علیّت برای حرمت أکل دارد، باطل بودن است. و چون در مقابل آن «تجارةً عن تراضٍ» ذکر شده، پس معلوم می‌شود که «تجارةً عن تراض» حق است؛ یعنی أکل از طریق آن حق است‌. به تعبیر دیگر تقابل بین مستثنی و مستثنی منه، تقابل بین حق و باطل است؛ به این معنا که مستثنی منه یعنی «لا تأکلوا اموالکم بینکم بالباطل» بیان می‌کند که باطل، علّت برای حرمت است و مستثنی یعنی «إلا أن تکون تجارةً عن تراضٍ» می‌فرماید هر چیزی که حق باشد، أکل در مقابل آن مانعی ندارد از جمله «تجارةً عن تراض منکم».

بنابراین ملاک در حلّیّت أکل، حق بودن است و «تجارةً عن تراضٍ منکم» خصوصیت ندارد بلکه مصداقی از مصادیق حق و بلکه فرد شایع آن است. و ملاک در تشخیص حق و باطل هم موکول به عرف است و بلاشبهه عرفاً بیعِ مرضی به، داخل در حق می‌باشد نه باطل؛ یعنی اگر بیعی مورد رضایت مالک باشد ولو این‌که إنشاء آن توسط اجنبی و بدون إذن و اجازه‌ی او باشد، چون أکل مال به واسطه این عقد، أکل به حق است، عقد صحیح می‌باشد.

نقد و بررسی وجه سوم حضرت امام قدس سره

با صرف از نظر بیانی که ایشان در مورد کریمه داشتند که تقابل در کریمه بین حق و باطل است، خدمت ایشان عرض می‌کنیم: این‌که فرمودید تشخیص أکل به حق یا باطل بودن، دست عرف است و عرف در جایی که مالک رضایت باطنی داشته باشد می‌گوید أکل به حق است، عرض می‌کنیم این‌طور نیست که عرف چنین معامله‌ای را حق بداند. آیت آن هم این است که اگر مالک عقد را قبول نکرد و مبیع را تحویل نداد، عرف نمی‌گوید امساک به باطل کرده است، یا اگر خود مالک مبیع را استفاده کند، نمی‌گوید أکل به باطل کرده است. بنابراین این وجه هم با صرف نظر از این‌که چنین مطلبی از کریمه استفاده می‌شود یا نه، ناتمام است.

وجه چهارم مرحوم امام قدس سره برای اثبات صحت بیع

عرض کردیم مرحوم امام قدس سره اصرار دارند بفرمایند بیع در جایی که مالک رضایت باطنی دارد، صحیح است و سه وجه را تا این‌جا اقامه کردند. سپس یک مطلب بالاتری را می‌فرمایند که نوعاً بیع غیر فضولی وجود ندارد و تمام بیوع حتّی مواردی که شمول ادله نسبت به آن‌ها قطعی است، بیع فضولی می‌باشد مگر موارد نادره.

توضیح مطلب این‌که طبق این مبنا که قبول، رکن معامله نیست و تمام ماهیت معامله، إنشاء ایجاب است، بایع در إنشاء عقد فقط نسبت به مال خودش اصیل می‌باشد امّا نسبت به مال مشتری فضولی است؛ مثلاً وقتی بایعِ اصیل می‌گوید «بعتک کتابی بقلمک»، در این‌جا نهایت این است که بایع حق تصرف اعتباری در کتاب خود را دارد امّا حق نداشته در قلم مشتری حتّی تصرّف اعتباری کرده و آن را تملّک کند، پس بایع در تملیک متاع اصیل می‌باشد امّا در تملّک عوض فضولی است و مشتری که عقد را قبول می‌کند، در حقیقت آن تملّک فضولی بایع را اجازه می‌دهد. پس قبول به منزله‌ی اجازه‌ در بیع فضولی است و بلکه خود اجازه‌ی بیع فضولی است. البته این در صورتی است که بیع را به «تملیک عینٍ بعوضٍ»، «مبادلة مالٍ بمالٍ» و امثال آن تعریف کنیم؛ به این معنا که قبول را رکن بیع ندانیم ...
 

براي دريافت متن کامل جلسه پنجاه و نهم  اينـجا را کليک کنيد.

Share
   لطفا دیدگاه خود را بنویسید!
*نام:
ایمیل:
*نظر:
 
   نظرات کاربران
رنگ زمینه:
         
سایز قلم: سرعت:
جهت حرکت: تنظیم حرکت:    
   حدیث هفته
بهترین و بدترین مردم
بدترينِ مردم كسى است كه پی‌جوى عيبهاى مردم باشد و نابيناى عيبهاى خويش.
غرر الحكم، ح ۵۷۳۹
 
ورود کاربران

 

نام کاربري:
رمز عبور:
مرا به خاطر بسپار!

موجودی سبد:
 
   نظر سنجی
دیدگاه شما درباره کیفیّت تدوین و تنظیم تقریرات دروس خارج حضرت آیت الله مدرّسی یزدی دامت برکاته

عالی
خوب
متوسّط

 
   پیوندها
پایگاه‌های خبری 
وزارتخانه‌ها و سازمان‌ها 
علمی، پژوهشی 
فرهنگی و اطّلاع رسانی 
برخی سایت‌های مذهبی 
روزنامه‌ها 
حوزوی 
مراکز تحقیقاتی 
مراکز و مؤسّسات 
فروشگاه‌های اینترنتی کتاب 
بازرگاني، بانک و بيمه 
موتورهای جستجوگر 
نشریّات و مجلّات 
وبلاگ‌ها 
شبکه‌های اشتراک لینک 
 
   سایر پیوندها










 
 
 
 
 
 
کليّه حقوق مادّي و معنوي اين پايگاه متعلّق به مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين بوده و در جهت ترويج معارف اسلامي هيچ گونه محدوديّتي
نسبت به برداشت مطالب با ذکر منبع وجود ندارد. با معرّفي اين پايگاه به ديگران در اجر معنوي آن سهيم شويد.
® Copyright © 1396 Qommpth.ir All Rights Reserved