پايگاه اطّلاع رساني مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين | qommpth.ir
     
 
فارسي | العربيه | اردو 
 
   
  •  
  • 22 آذر 1396
  • 2017 Dec 13
 
 
   ویژه ها




 
   اوقات شرعي
 
   آمار پایگاه
امروز: 1485
دیروز: 1864
ماه جاری: 25715
امسال: 262928
کل: 834802
 
**به پایگاه اطّلاع رسانی مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين (پایگاه انعکاس و انتشار کامل اخبار و آثار حضرت آيت الله سيّد محمّد رضا مدرّسي طباطبايي يزدي دامت برکاته) خوش آمدید.**    بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ اِلهى عَظُمَ الْبَلاَّءُ وَبَرِحَ الْخَفاَّءُ وَانْکَشَفَ الْغِطاَّءُ وَانْقَطَعَ الرَّجاَّءُ وَضاقَتِ الاْرْضُ وَمُنِعَتِ السَّماَّءُ واَنْتَ الْمُسْتَعانُ وَاِلَیْکَ الْمُشْتَکى وَعَلَیْکَ الْمُعَوَّلُ فِى الشِّدَّةِ وَالرَّخاَّءِ اَللّهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ اُولِى الاْمْرِ الَّذینَ فَرَضْتَ عَلَیْنا طاعَتَهُمْ وَعَرَّفْتَنا بِذلِکَ مَنْزِلَتَهُمْ فَفَرِّجْ عَنا بِحَقِّهِمْ فَرَجاً عاجِلا قَریباً کَلَمْحِ الْبَصَرِ اَوْ هُوَ اَقْرَبُ یا مُحَمَّدُ یا عَلِىُّ یا عَلِىُّ یا مُحَمَّدُ اِکْفِیانى فَاِنَّکُما کافِیانِ وَانْصُرانى فَاِنَّکُما ناصِرانِ یا مَوْلانا یا صاحِبَ الزَّمانِ الْغَوْثَ الْغَوْثَ الْغَوْثَ اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى السّاعَةَ السّاعَةَ السّاعَةَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ یا اَرْحَمَ الرّاحِمینَ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَآلِهِ الطّاهِرینَ     
تاریخ انتشار: 22/1/1395 - 15:40
کد درس: 742 تعداد بازدید: 592 تعداد نظرات کاربران: 0  

تقریرات درس خارج اصول
حضرت آیت الله سیّد محمّدرضا مدرّسی طباطبایی یزدی دامت برکاته
دوره‌ی دوم ـ سال دوازدهم ـ سال تحصیلی 95ـ94
جلسه 35 ـ دوشنبه 7/10/94

بررسی جریان استصحاب در عقود یا ایقاعات تعلیقیه

گفتیم شک در عقود تعلیقیه، ممکن است به انحائی صورت گیرد؛ گاهی شک در زوال عقد یا ایقاع است و گاهی شک در أمد مجعول است.

جایی که شک در زوال است نیز گاهی به نحو شبهه‌ی حکمیه است و گاهی به نحو شبهه‌ی موضوعیه می باشد. در جایی که شک در أمد مجعول است، گاهی ‌شک در این است که آیا اصلاً أمدی قرار داده یا قرار نداده است و گاهی شک در این است که أمدی که قطعاً وجود دارد، قصیر است یا طویل. همه‌ی این صور را باید بررسی نماییم.

 ابتدا جایی که شک در زوال عقد به نحو شبهه حکمیه می‌باشد را بررسی می‌کنیم؛ بدین صورت که  شک می‌کنیم آیا شارع فسخ را در جعاله، وصیت و امثال این‌ها مشروع قرار داده است یا خیر؟ اصلاً نمی‌دانیم قابل فسخ است یا خیر و شکّ ما ناشی از نرسیدن بیان شارع است و لذا شبهه‌ی حکمیه است. در اینجا بعد از آنکه عقد محقق شد، (مثلاً جعاله محقق شد) و فرضاً جاعل فسخ کرد، شک می‌کنیم که جعاله‌ی انشاء شده، زائل شده است یا خیر؟

استصحاب در این صورت مانعی ندارد و می‌توانیم بگوییم جعاله‌ای که خارجاً واقع شد هنوز باقی است و با استصحاب، حکم به بقاء آن می‌کنیم و این استصحاب، معارض به استصحاب عدم مجعول یا عدم جعل (که هر دو ذاتا‌ً یکی است و اعتباراً فرق دارند) در زمان بعد از فسخ نیست؛ زیرا:

عدم، تحصیص نمی‌شود و عدم‌های متعدد نداریم تا بگوییم یک حصه‌ی آن قطعاً تبدیل به وجود شده و بقیه‌ی حصص آن همچنان باقی است، بلکه عدم، یک مفهوم بود که با جعاله شکسته شد و دیگر این عدم منتفی شد، اگر بخواهیم عدم جعاله را بعد از فسخ استصحاب کنیم، حالت سابقه ندارد چون ما چند عدم نداشتیم، پس هیچ چیزی جز استصحاب جعاله باقی نمی‌ماند.

 امّا در صورتی که به نحو شبهه‌ی موضوعیه باشد؛ یعنی می‌دانیم وصیت را می‌توان الغاء کرد یا جعاله را فسخ کرد ولی شک می‌کنیم که آیا جاعل یا موصی این کار را انجام داده است یا خیر؟ به تعبیر دیگر می‌دانیم شخصی قطعاً وصیت کرده است اما شک می‌کنیم آیا از وصیت خود برگشته است یا خیر؟ در اینجا بسیار روشن است که می‌توانیم عدم فسخ را استصحاب کنیم. وقتی فسخ با اصل منتفی ‌شود، آثار بر وصیت و امثال آن مترتب است.

اما صورت سوم که فردی وصیت کرده است یا جعاله‌ای انشاء کرده است اما نمی‌دانیم علی الاطلاق است؛ مثلاً گفته است: «من ردّ دابتی فله کذا» هرچند تا صد سال دیگر و زمان ندارد، یا گفته است: «من ردّ دابتی در مدت دو سال، فله کذا».

بازگشت این صورت در حقیقت به این است که از اول چگونه جعل شده است؛ آیا جاعل، جعل را دو ساله قرار داده یا اوسع قرار داده است؟ جعل به اندازه‌ی دو سال متیقن بود اما در جعل بیشتر از دو سال، استصحاب عدم جاریست. لا محاله بعد از انقضاء دو سال، اگر عامل کاری را انجام داد، خارج از محدوده‌ی جعاله است. ممکن است کسی مدعی شود که استصحاب عدم جعل اوسع، معارَض با استصحاب عدم جعل قصیر است، ولی می‌توان در پاسخ گفت:

اولاً: استصحاب عدم جعاله قصیراً اثر ندارد؛ زیرا تا مدت دوسال قطعاً آثار مترتب است پس استصحاب عدم جعاله تا دو سال، اثری نمی‌تواند داشته باشد. لا محاله استصحاب عدم جعاله‌ی أوسع، بلا معارض جاری است.

ثانیاً: فرضاً هم هر دو استصحاب جاری باشد و به تعارض ساقط شود، باز تا دو سال که قطعاً جعاله آثارش را دارد، بعد از دو سال، دیگر مثبِت نداریم و جاعل می‌تواند رجوع به اصول طولیه‌ی دیگر کند و نتیجه با فرض قبلی یکی می‌شود.

از ما ذکرنا معلوم شد که به اندازه‌ی زمان کوتاه، قطعاً جعاله محقق است و استصحاب عدم جعاله به نحو کوتاه مدت، اثری ندارد. اثر مربوط به احتمال طویل المدت است که با استصحاب عدم جعاله به نحو طویل المدت، آثار را منتفی می‌کنیم و اگر کسی بعد از دو سال عمل را انجام داد، مستحق جُعل نیست.

استصحاب عدم نسخ

استصحاب عدم نسخ دو گونه مطرح می‌شود؛ یکی استصحاب عدم نسخ نسبت به احکام شریعت اسلام و دیگری استصحاب عدم نسخ احکام شرایع سابقه.

البته بحث دیگری نیز وجود دارد که با این بحث فرق دارد که استصحاب خود شرایع سابقه است و ربطی به احکام ندارد. اینجا بحث عدم نسخ احکام شریعت اسلام و احکام شرایع سابقه است، ولو خودش به نحو کلی نسخ شده باشد ...
 

براي دريافت متن کامل جلسه سی و پنجم  اينـجا را کليک کنيد.

Share
   لطفا دیدگاه خود را بنویسید!
*نام:
ایمیل:
*نظر:
 
   نظرات کاربران
رنگ زمینه:
         
سایز قلم: سرعت:
جهت حرکت: تنظیم حرکت:    
   حدیث هفته
تاثیر عالمان و حاكمان
رسول اکرم (ص) فرمود: دو گروه از امّت من اگر صالح شوند، امّتم صالح مى ‏شوند و اگر فاسد شوند، امّتم فاسد مى‏ شوند: عالمان و حاكمان.
خصال، ص 37
 
ورود کاربران

 

نام کاربري:
رمز عبور:
مرا به خاطر بسپار!

موجودی سبد:
 
   نظر سنجی
دیدگاه شما درباره کیفیّت تدوین و تنظیم تقریرات دروس خارج حضرت آیت الله مدرّسی یزدی دامت برکاته

عالی
خوب
متوسّط

 
   پیوندها
پایگاه‌های خبری 
وزارتخانه‌ها و سازمان‌ها 
علمی، پژوهشی 
فرهنگی و اطّلاع رسانی 
برخی سایت‌های مذهبی 
روزنامه‌ها 
حوزوی 
مراکز تحقیقاتی 
مراکز و مؤسّسات 
فروشگاه‌های اینترنتی کتاب 
بازرگاني، بانک و بيمه 
موتورهای جستجوگر 
نشریّات و مجلّات 
وبلاگ‌ها 
شبکه‌های اشتراک لینک 
 
   سایر پیوندها










 
 
 
 
 
 
کليّه حقوق مادّي و معنوي اين پايگاه متعلّق به مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين بوده و در جهت ترويج معارف اسلامي هيچ گونه محدوديّتي
نسبت به برداشت مطالب با ذکر منبع وجود ندارد. با معرّفي اين پايگاه به ديگران در اجر معنوي آن سهيم شويد.
® Copyright © 1396 Qommpth.ir All Rights Reserved