پايگاه اطّلاع رساني مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين | qommpth.ir
     
 
فارسي | العربيه | اردو 
 
   
  •  
  • 2 آبان 1396
  • 2017 Oct 24
 
 
   ویژه ها




 
   اوقات شرعي
 
   آمار پایگاه
امروز: 1023
دیروز: 1413
ماه جاری: 2435
امسال: 206339
کل: 778213
 
**به پایگاه اطّلاع رسانی مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين (پایگاه انعکاس و انتشار کامل اخبار و آثار حضرت آيت الله سيّد محمّد رضا مدرّسي طباطبايي يزدي دامت برکاته) خوش آمدید.**    بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ اِلهى عَظُمَ الْبَلاَّءُ وَبَرِحَ الْخَفاَّءُ وَانْکَشَفَ الْغِطاَّءُ وَانْقَطَعَ الرَّجاَّءُ وَضاقَتِ الاْرْضُ وَمُنِعَتِ السَّماَّءُ واَنْتَ الْمُسْتَعانُ وَاِلَیْکَ الْمُشْتَکى وَعَلَیْکَ الْمُعَوَّلُ فِى الشِّدَّةِ وَالرَّخاَّءِ اَللّهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ اُولِى الاْمْرِ الَّذینَ فَرَضْتَ عَلَیْنا طاعَتَهُمْ وَعَرَّفْتَنا بِذلِکَ مَنْزِلَتَهُمْ فَفَرِّجْ عَنا بِحَقِّهِمْ فَرَجاً عاجِلا قَریباً کَلَمْحِ الْبَصَرِ اَوْ هُوَ اَقْرَبُ یا مُحَمَّدُ یا عَلِىُّ یا عَلِىُّ یا مُحَمَّدُ اِکْفِیانى فَاِنَّکُما کافِیانِ وَانْصُرانى فَاِنَّکُما ناصِرانِ یا مَوْلانا یا صاحِبَ الزَّمانِ الْغَوْثَ الْغَوْثَ الْغَوْثَ اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى السّاعَةَ السّاعَةَ السّاعَةَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ یا اَرْحَمَ الرّاحِمینَ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَآلِهِ الطّاهِرینَ     
تاریخ انتشار: 21/1/1395 - 14:06
کد درس: 741 تعداد بازدید: 588 تعداد نظرات کاربران: 0  

تقریرات درس خارج اصول
حضرت آیت الله سیّد محمّدرضا مدرّسی طباطبایی یزدی دامت برکاته
دوره‌ی دوم ـ سال دوازدهم ـ سال تحصیلی 95ـ94
جلسه 34 ـ یکشنبه 6/10/94

نقد و بررسی کلام سید خویی رحمه الله در اشکال بر فرمایش شیخ و محقق نائینی رحمهما الله

واقع امر آن است که حکومتِ اصلی بر اصل دیگر، همیشه لازم نیست ناشی از سببیت و مسببیت باشد تا گفته شود میان این دو شک، سببیت و مسببیتی برقرار نیست. بلکه اگر مفاد اصلی، جعلی ظاهری باشد که در بطن آن به نوعی نظر به جعل ظاهریِ دیگری وجود دارد، در حکومت کافی است؛ زیرا بارزترین تعریفی که برای حکومت در ادله غیر از اصول شده است آن است که یک دلیل، ناظر بر مفاد دلیل دیگر باشد؛ مثلاً خداوند متعال فرموده: (أَحَلَّ اللهُ الْبَيْعَ وَ حَرَّمَ الرِّبا) و دلیل دیگر فرموده «لا ربا بین الوالد و الولد». دلیل «لا ربا» ناظر به موضوع (حَرَّمَ الرِّبا) است و می‌خواهد به نحو تفصیل، حدود آن را بیان کند.

اگر همین ملاک در مفاد دو اصل باشد، حکومت وجود دارد. فرض آن است که مفاد استصحابِ حرمت معلقه، یک قضیه‌ی شرعیه است هرچند یک قضیه‌ی جزئیه است؛ «لو غلی هذا الماء او هذا العصیر، لحَرُم» و چنین قضیه‌ای به جایی که حرمت موجود نبوده، نظر دارد و می‌فرماید اگر غلیان پیدا کرد، حرمتِ غیر موجود، موجود می‌شود. استصحاب حلیت، همان غیر حرمت را جرّ به زمان لاحق می‌کند. استصحاب حرمت معلقه می‌گوید اگر من بودم، آن حلیت نخواهد بود و لا نعنی بالحکومة الا هذا المعنی.

بنابراین سببیت و مسببیت، شرط حکومت اصلی بر اصل دیگر نیست بلکه اگر مفاد اصلی به گونه‌ای باشد که نظارتی بر مفاد اصل دیگر داشته باشد، در حکومت کافی است. پس اشکال اول مصباح الاصول منتفی است.

اما در اشکال دوم ایشان فرمودند در جایی با وجود اصل سببی، نوبت به اصل مسببی نمی‌رسد که مستصحبِ اصل مسببی، اثر شرعی مستصحب اصل سببی باشد، مثل غَسلی که اثر شرعی استصحاب طهارت کرّ است. و فرمودند در ما نحن فیه حرمت ماء الزبیب بالغلیان، اثر شرعی جعل حرمت برای ماء العنب بعد الغلیان مطلقاً نیست بلکه اثر عقلی آن است، پس نمی‌شود استصحاب یکی، حاکم بر استصحاب دیگری باشد.

چنان‌که فی‌الجمله از ما سبق روشن شد، اینجا نه سببیت عقلی موجود است و نه سببیت شرعی. جای توهم آنکه حرمت ماء الزبیب بالغلیان، مسبب جعل حرمت برای ماء العنب بعد الغلیان علی الاطلاق باشد نیست. اگر با استصحاب اثبات کنیم جعل حرمت برای ماء العنبِ بعد الغلیان، مطلق است، شامل ماء العنب و ماء الزبیب هر دو می‌شود. به این معنا که جعل حرمت برای ماء العنب بعد الغلیان مطلقاً، مشتمل بر جعل حرمت ماء الزبیب بعد الغلیان است، نه اینکه سببیت عقلی داشته باشد تا بگویید پس استصحاب جاری نیست. بلکه آن جعل چون مطلق است هم شامل ماء العنب می‌شود و هم شامل ماء الزبیب می‌شود، اینجا سببیتی توهم نمی‌شود تا اشکال کنید این سببیت شرعیه نیست و عقلیه است.

اگر بخواهید سببیت عقلیه را تقریر نمایید باید این‌چنین بگویید که وقتی با استصحاب، حرمت معلقه را مطلقاً ولو ظاهراً اثبات کردیم، لا محاله دیگر نمی‌توانیم حلیت داشته باشیم چون احکام متضادند، لذا عقل می‌گوید وقتی حرمت آمد، دیگر حلیت رخت برمی‌بندند و در این صورت می‌توانستید بگویید که زوال حلیت، اثر شرعی تحقق حرمت نیست، اما به نحوی که سید خویی رحمه الله فرمود که حرمت معلقه برای ماء الزبیب بعد الغلیان اثر عقلیِ جعل حرمت ماء العنب مطلقاً است، صحیح نیست مگر اینکه مراد همان حلیت باشد که ملازم حرمت است.

نتیجه آنکه: تعارض استصحاب حلیت به نحو تنجیزی با استصحاب حرمت به نحو تعلیقی صحیح نیست. در مرحله‌ی اول، جواب مرحوم آخوند درست است که اصلاً این دو با هم تعارض ندارد؛ چون حلیت مورد نظر، حلیت مغیاة است ولو به کمک اصول، و حلیت معلقه شرطش موجود است و شرط آن غایتِ حلیت است. و این دو با هم تنافی ندارد.

در مرحله دوم اگر بگوییم ما نمی‌توانیم از ادله، حلیت مغیاة را استفاده کنیم، می‌گوییم راه حل شیخ و مرحوم نائینی کافی است و مفاد اصل جاری در حرمت معلقه (به نحوی که تقریر کردیم) بر مفاد استصحاب حلیت حکومت دارد.

تذکر دو نکته

بحث استصحاب تعلیقی تمام شد و روشن شد که استصحاب تعلیقی جاری است و اشکالات مندفع شد، الا اینکه دو تذکر مفید است:

1. در ضمن کلمات اشاره شد که استصحاب تعلیقی اختصاص به احکام دارد، آن هم احکامی که به نحو تعلیق در لسان شارع موجود باشد؛ یعنی اصل جعل به نحو تعلیقی در لسان شارع موجود باشد مثل العصیر اذا غلی یحرم.

اما استصحاب تعلیقی نه در موضوعات جاری است و نه در احکام غیر تعلیقی؛ زیرا موضوع به حسب ذاته به ید شارع نیست، علاوه بر آن، تعلیقِ در آن هم به ید شارع نیست؛ یعنی شارع به نحو تعلیقی نفرموده است هرچند می‌تواند بیان کند. همچنین در احکامی که به غیر نحو تعلیق است نیز، قضیه‌ی تعلیقیه مجعول شارع نیست بلکه درک عقل است و در مدرکات عقلیه، استصحاب جاری نیست. ...
 

براي دريافت متن کامل جلسه سی و چهارم  اينـجا را کليک کنيد.

Share
   لطفا دیدگاه خود را بنویسید!
*نام:
ایمیل:
*نظر:
 
   نظرات کاربران
رنگ زمینه:
         
سایز قلم: سرعت:
جهت حرکت: تنظیم حرکت:    
   حدیث هفته
بهترينِ مردمان
امام سجّاد علیه السّلام: مردمان زمان غيبت كه به امامت او (مهدى) معتقد و منتظر ظهورش باشند، بهترينِ مردمان هستند ؛ زيرا خداوند به اندازه‌اى به آنان فهم و خِرد و شناخت داده كه غيبت در نزد آنها به منزله مشاهده است و مردم آن زمان را مانند كسانى كه در مقابل پيامبر صلى‌الله‌عليه‌و‌آله به جهاد پرداخته باشند، قرار داده است.
الاحتجاج : ج ۲ ص ۱۵۴ ح ۱۸۸
 
ورود کاربران

 

نام کاربري:
رمز عبور:
مرا به خاطر بسپار!

موجودی سبد:
 
   نظر سنجی
دیدگاه شما درباره کیفیّت تدوین و تنظیم تقریرات دروس خارج حضرت آیت الله مدرّسی یزدی دامت برکاته

عالی
خوب
متوسّط

 
   پیوندها
پایگاه‌های خبری 
وزارتخانه‌ها و سازمان‌ها 
علمی، پژوهشی 
فرهنگی و اطّلاع رسانی 
برخی سایت‌های مذهبی 
روزنامه‌ها 
حوزوی 
مراکز تحقیقاتی 
مراکز و مؤسّسات 
فروشگاه‌های اینترنتی کتاب 
بازرگاني، بانک و بيمه 
موتورهای جستجوگر 
نشریّات و مجلّات 
وبلاگ‌ها 
شبکه‌های اشتراک لینک 
 
   سایر پیوندها










 
 
 
 
 
 
کليّه حقوق مادّي و معنوي اين پايگاه متعلّق به مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين بوده و در جهت ترويج معارف اسلامي هيچ گونه محدوديّتي
نسبت به برداشت مطالب با ذکر منبع وجود ندارد. با معرّفي اين پايگاه به ديگران در اجر معنوي آن سهيم شويد.
® Copyright © 1396 Qommpth.ir All Rights Reserved