پايگاه اطّلاع رساني مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين | qommpth.ir
     
 
فارسي | العربيه | اردو 
 
   
  •  
  • 26 آذر 1396
  • 2017 Dec 17
 
 
   ویژه ها




 
   اوقات شرعي
 
   آمار پایگاه
امروز: 1145
دیروز: 1498
ماه جاری: 31720
امسال: 268933
کل: 840807
 
**به پایگاه اطّلاع رسانی مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين (پایگاه انعکاس و انتشار کامل اخبار و آثار حضرت آيت الله سيّد محمّد رضا مدرّسي طباطبايي يزدي دامت برکاته) خوش آمدید.**    بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ اِلهى عَظُمَ الْبَلاَّءُ وَبَرِحَ الْخَفاَّءُ وَانْکَشَفَ الْغِطاَّءُ وَانْقَطَعَ الرَّجاَّءُ وَضاقَتِ الاْرْضُ وَمُنِعَتِ السَّماَّءُ واَنْتَ الْمُسْتَعانُ وَاِلَیْکَ الْمُشْتَکى وَعَلَیْکَ الْمُعَوَّلُ فِى الشِّدَّةِ وَالرَّخاَّءِ اَللّهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ اُولِى الاْمْرِ الَّذینَ فَرَضْتَ عَلَیْنا طاعَتَهُمْ وَعَرَّفْتَنا بِذلِکَ مَنْزِلَتَهُمْ فَفَرِّجْ عَنا بِحَقِّهِمْ فَرَجاً عاجِلا قَریباً کَلَمْحِ الْبَصَرِ اَوْ هُوَ اَقْرَبُ یا مُحَمَّدُ یا عَلِىُّ یا عَلِىُّ یا مُحَمَّدُ اِکْفِیانى فَاِنَّکُما کافِیانِ وَانْصُرانى فَاِنَّکُما ناصِرانِ یا مَوْلانا یا صاحِبَ الزَّمانِ الْغَوْثَ الْغَوْثَ الْغَوْثَ اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى السّاعَةَ السّاعَةَ السّاعَةَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ یا اَرْحَمَ الرّاحِمینَ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَآلِهِ الطّاهِرینَ     
تاریخ انتشار: 18/1/1395 - 14:46
کد درس: 735 تعداد بازدید: 901 تعداد نظرات کاربران: 0  

تقریرات درس خارج اصول
حضرت آیت الله سیّد محمّدرضا مدرّسی طباطبایی یزدی دامت برکاته
دوره‌ی دوم ـ سال دوازدهم ـ سال تحصیلی 95ـ94
جلسه 28 ـ دوشنبه 23/9/94

تنبیه سوم:  استصحاب تعلیقی

مقصود از استصحاب تعلیقی

گاهی حکمی به نحو مشروط بر موضوعی مترتب می‌شود و سپس در بقاء آن حکم شک می‌کنیم.

در چنین مواردی اگر آن موضوع به همراه شرطش هر دو محقق شده و سپس تغییر اندکی در آن رخ داده باشد، شکی نیست که استصحاب در آن جاری است و از آن به «استصحاب تنجیزی» تعبیر می‌شود. اما گاهی موضوع محقق می‌شود ولی شرط محقق نیست و در نتیجه حکم منجزی وجود ندارد و حکم معلقاً موجود است؛ به این معنا که اگر شرط محقق شد حکم فعلی می‌شود. در چنین حالتی اگر تغییر اندکی در موضوع پدید آمد، این بحث وجود دارد که آیا در صورت تحقق شرط، با جریان استصحاب، حکم مترتب می‌شود یا نه؟ که از آن تعبیر به «استصحاب تعلیقی» می‌شود.

کسانی که قائل به استصحاب تعلیقی هستند، حکم را هنگام تحقق شرط مترتب می‌دانند و کسانی که آن را منکر باشند، لامحاله حکم را مترتب نمی‌دانند بلکه استصحاب عدم حکم، جاری می‌کنند؛ زیرا حالت سابقه‌ی متیقنه، عدم حکم بود و آن عدم را جرّ به زمان حال می‌کنند.

در این زمینه میان اعاظم علم اصول، اختلاف سنگینی وجود دارد. مثلاً مرحوم آقای آخوند استصحاب تعلیقی را اثبات می‌کنند، مرحوم نائینی نفی می‌کند، محقق عراقی رحمه الله اثبات می‌کند، سید خویی رحمه الله نفی می‌کند و شهید صدر رحمه الله اثبات می‌کند.

بنابراین مسأله‌ای است کاملاً نظری و در دو طرف مسأله هم اعاظمی از قدیم و جدید قرار دارند و در فقه در موارد متعدد، اثر دارد. پس شایسته‌ی بررسی به نحو کامل است.

برای توضیح استصحاب تعلیقی معمولاً به «العصیر العنبی اذا غلی یحرم» مثال می‌زنند که:

اگر عصیری در خارج باشد و غلیان پیدا کند و شرطش حاصل شود حکم فعلی می‌شود و احیاناً اگر در بقاء حکم شک کردیم، استصحاب جاری است و از آن به «استصحاب تنجیزی» تعبیر می‌شود. این مطلب قابل مناقشه نیست و هر کسی که قائل به استصحاب در احکام است، بدان قائل است. به نحو موضوع هم می‌توان استصحاب کرد که آن هم معلوم است. ولی اگر آب انگور هرچند در ضمن انگور، محقق شد ـ زیرا به حسب فهم عرفی عصیر خصوصیتی ندارد؛ چه داخل انگور باشد و چه فشرده شده و خارج شده باشد ـ اما غلیان که شرط حرمت است محقق نشد، اگر این انگور تبدّل حالت پیدا کرد و مبدّل به کشمش شد و سپس آبی به آن اضافه شد به نحوی که به آب کشمش مبدل شد، آیا در این حالت اگر بجوشد و غلیان پیدا کند باز هم حرام است؟

تعدادی از محققین فرموده‌اند که آری، حرام است؛ زیرا شک می‌کنیم که آیا هنوز این قضیه صادق است که «اذا غلی یحرم» یا خیر؟ «لاتنقض الیقین ابداً بالشک» بیان می‌کند که: «اذا غلی یحرم حتی الآن»، بنابراین اگر یقین کنند که آب داخل آن کشمش جوش آمده حرام می‌شود، مگر آنکه آنقدر جوشانده شود که تثلیث شود و دو سوم آن برود و ثلث آن باقی باشد.

ولی اگر کسی به واسطه‌ی آن اشکالاتی که ذکر کرده‌اند، به استصحاب تعلیقی قائل نبود می‌گوید خیر، بلکه استصحاب حلّیت جاری است؛ زیرا این ماء قبل از غلیان حلال بود، بعد از غلیان نیز همچنان حلال است.

این مثال، مثال دارج و رایجی است.

اشکال بر مثال رایج در استصحاب تعلیقی

در اینجا شبهه‌ای وجود دارد که از قدیم بوده و در رسائل نیز ذکر شده است و مرحوم آقا ضیاء عراقی نیز متعرض آن شده است که:

این مثال برای استصحاب تعلیقی درست نیست؛ زیرا استصحاب، جایی جاری است که موضوع باقی باشد و فقط تغییر اندکی در آن حاصل شود و شک کنیم هنوز حکمش باقی است یا خیر، سپس استصحاب جاری کنیم و حکم به بقاء نماییم. ولی در مثال مذکور اصلاً موضوع باقی نیست؛‌ زیرا آنچه در روایات آمده «عصیر» است؛ یعنی چیزی که با فشار از انگور بیرون می‌آید، یا نهایتاً بگوییم «ماء العنب» موضوع است (عصیر بودن خصوصیت ندارد)، ولی وقتی که عنب خشک و زبیب شد اصلاً ماء ندارد تا «ماء العنب» صادق باشد. آبی که به آن اضافه می‌شود، هرچند ذرّات کشمش در آن معلّق شود ولی دیگر آب انگور نیست، لذا چه چیزی را می‌خواهید استصحاب کنید؟! موضوع حکم، «ماء العنب» یا «العصیر العنبی» بود، ولی آنچه محقق است «ماء الزبیب» است و ماء الزبیب غیر از ماء العنب است ...
 

براي دريافت متن کامل جلسه بیست و هشتم  اينـجا را کليک کنيد.

Share
   لطفا دیدگاه خود را بنویسید!
*نام:
ایمیل:
*نظر:
 
   نظرات کاربران
رنگ زمینه:
         
سایز قلم: سرعت:
جهت حرکت: تنظیم حرکت:    
   حدیث هفته
تاثیر عالمان و حاكمان
رسول اکرم (ص) فرمود: دو گروه از امّت من اگر صالح شوند، امّتم صالح مى ‏شوند و اگر فاسد شوند، امّتم فاسد مى‏ شوند: عالمان و حاكمان.
خصال، ص 37
 
ورود کاربران

 

نام کاربري:
رمز عبور:
مرا به خاطر بسپار!

موجودی سبد:
 
   نظر سنجی
دیدگاه شما درباره کیفیّت تدوین و تنظیم تقریرات دروس خارج حضرت آیت الله مدرّسی یزدی دامت برکاته

عالی
خوب
متوسّط

 
   پیوندها
پایگاه‌های خبری 
وزارتخانه‌ها و سازمان‌ها 
علمی، پژوهشی 
فرهنگی و اطّلاع رسانی 
برخی سایت‌های مذهبی 
روزنامه‌ها 
حوزوی 
مراکز تحقیقاتی 
مراکز و مؤسّسات 
فروشگاه‌های اینترنتی کتاب 
بازرگاني، بانک و بيمه 
موتورهای جستجوگر 
نشریّات و مجلّات 
وبلاگ‌ها 
شبکه‌های اشتراک لینک 
 
   سایر پیوندها










 
 
 
 
 
 
کليّه حقوق مادّي و معنوي اين پايگاه متعلّق به مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين بوده و در جهت ترويج معارف اسلامي هيچ گونه محدوديّتي
نسبت به برداشت مطالب با ذکر منبع وجود ندارد. با معرّفي اين پايگاه به ديگران در اجر معنوي آن سهيم شويد.
® Copyright © 1396 Qommpth.ir All Rights Reserved