پايگاه اطّلاع رساني مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين | qommpth.ir
     
 
فارسي | العربيه | اردو 
 
   
  •  
  • 27 آبان 1396
  • 2017 Nov 18
 
 
   ویژه ها




 
   اوقات شرعي
 
   آمار پایگاه
امروز: 564
دیروز: 1050
ماه جاری: 28133
امسال: 232037
کل: 803911
 
**به پایگاه اطّلاع رسانی مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين (پایگاه انعکاس و انتشار کامل اخبار و آثار حضرت آيت الله سيّد محمّد رضا مدرّسي طباطبايي يزدي دامت برکاته) خوش آمدید.**    بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ اِلهى عَظُمَ الْبَلاَّءُ وَبَرِحَ الْخَفاَّءُ وَانْکَشَفَ الْغِطاَّءُ وَانْقَطَعَ الرَّجاَّءُ وَضاقَتِ الاْرْضُ وَمُنِعَتِ السَّماَّءُ واَنْتَ الْمُسْتَعانُ وَاِلَیْکَ الْمُشْتَکى وَعَلَیْکَ الْمُعَوَّلُ فِى الشِّدَّةِ وَالرَّخاَّءِ اَللّهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ اُولِى الاْمْرِ الَّذینَ فَرَضْتَ عَلَیْنا طاعَتَهُمْ وَعَرَّفْتَنا بِذلِکَ مَنْزِلَتَهُمْ فَفَرِّجْ عَنا بِحَقِّهِمْ فَرَجاً عاجِلا قَریباً کَلَمْحِ الْبَصَرِ اَوْ هُوَ اَقْرَبُ یا مُحَمَّدُ یا عَلِىُّ یا عَلِىُّ یا مُحَمَّدُ اِکْفِیانى فَاِنَّکُما کافِیانِ وَانْصُرانى فَاِنَّکُما ناصِرانِ یا مَوْلانا یا صاحِبَ الزَّمانِ الْغَوْثَ الْغَوْثَ الْغَوْثَ اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى السّاعَةَ السّاعَةَ السّاعَةَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ یا اَرْحَمَ الرّاحِمینَ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَآلِهِ الطّاهِرینَ     
تاریخ انتشار: 18/1/1395 - 14:45
کد درس: 730 تعداد بازدید: 697 تعداد نظرات کاربران: 0  

تقریرات درس خارج اصول
حضرت آیت الله سیّد محمّدرضا مدرّسی طباطبایی یزدی دامت برکاته
دوره‌ی دوم ـ سال دوازدهم ـ سال تحصیلی 95ـ94
جلسه 27 ـ سه‌شنبه 3/9/94

مسأله‌ی آخر در استصحاب تدریجیات

تا کنون بحث مربوط به جایی بود که موضوع حکمی زمان یا زمانی باشد یا متعلق حکم به گونه‌ای باشد که زمان یا زمانی در آن مأخوذ باشد و در همه‌ی این‌ موارد فرض در جایی بود که موضوع، کبرویاً مشخص است و شک به نحو شبهه‌ی موضوعیه و خارجیه وجود دارد؛ مثلاً می‌دانیم مولا فرموده است «تا نهار موجود است فلان ذکر را بگویید»، می‌دانیم (کبرویاً) هرگاه نهار تمام شد دیگر ذکر گفتن واجب نیست، تنها شکی که وجود دارد به این خاطر است که نمی‌دانیم آن نهاری که موضوع است هنوز باقیست یا منتفی شده است. همچنین در متعلق حکم؛ مثلاً می‌دانیم نماز باید در نهار باشد، شک داریم آیا نهار هنوز باقی است یا نه.

مرحوم آخوند رحمه الله سنخ دیگری از شک را مطرح می‌کند که عکس صورت سابق است:

می‌دانیم آن زمان و زمانیِ مأخوذ قطعاً زائل شده است و شبهه‌ای در آن نداریم، ولی احتمال می‌دهیم علی‌رغم زوال موضوع، همچنان حکم باشد؛ یا از این باب که حکم در هنگام تحقق آن موضوع معلوم، به نحو تمامِ مطلوب بوده است به این معنا که وقتی که آن زمان خاص بود، نهایت مطلوبیت وجود داشت ولی اگر آن زمان خاص برود، نه اینکه مطلوبیت نباشد بلکه همچنان مطلوبیت باقی است و در حدّ وجوب است؛ پس حکم هنوز باقی است. یا از این باب که آن موضوع در حدوث حکم دخالت داشت اما در بقاء، علت و ملاک دیگری می‌تواند جایگزین باشد. یا اینکه اصلاً همین که این حکم حادث شد، این کافی است در استمرارش و به تعبیر دیگر آن علتی که موجب پدید آمدن حکم بود علتی بود که نیاز به آن فقط در مرحله‌ی حدوث بود و همان حدوث، برای استمرار حکم در طول زمان کافی است.

پس سه وجه وجود دارد:

  1. یا حکم در هنگام وجود آن موضوع، تمام مطلوب بوده و بعد از زوال هم مطلوب است و در عین حال همان حکم است.
  2. یا اینکه ملاکی که برای حکم بود گرچه رفته، ولی ملاک دیگری آمده است، به شرط آنکه صادق باشد عرفاً همان حکم باقیست؛
  3. یا اینکه آن موضوع فقط دخیل در حدوث بود، همین که آمد کافیست تا حکم مستمراً بعد از زوال موضوع هم باشد؛

آیا در این موارد می‌توان استصحاب جاری کرد؟

مرحوم آخوند می‌فرماید اگر زمان یا زمانی که اخذ شده است، به گونه‌ای باشد که عرف آن را مقوّم حکم بداند و تلقّی عرف آن باشد که حکم وجوداً و عدماً دائر مدار آن قید است ـ اعم از زمان یا زمانی ـ طبیعی است که استصحاب حکم در زمان شک جاری نمی‌شود؛ زیرا علی الفرض آن قید، مقوّم است؛ یعنی حکم وجوداً و عدماً دائر مدار آن است، پس هنگام فقد آن قید اگر حکم را استصحاب کنیم یعنی حکم جدیدی را جعل کرده‌ایم و حال آنکه استصحاب، ابقاء حکم است نه احداث حکم. به لسان دیگر وحدت قضیه‌ی متیقنه و مشکوکه که شرط جریان استصحاب است، با رفتن قید مقوم، مفقود می‌شود، پس استصحاب جاری نیست.

امّا اگر زمان، برای آن حکم ظرف باشد و زمانی نیز در حکمِ ظرف باشد؛ یعنی مقومیتی نداشته باشند، چون عرفاً وحدت قضیه‌ی متیقنه و مشکوکه وجود دارد، می‌توانیم استصحاب را جاری کنیم.

مثلاً مولا فرمود: «اجلس فی المسجد الی الزوال» و شک کردیم آیا این زوال به گونه‌ای است که بعد از تحققش دیگر وجوبی نیست و فرد آزاد و رها می‌شود یا اینکه باید تا پایان زوال در مسجد بنشیند. بیان شد اینکه چنین شکی به وجود می‌آید یا به خاطر این است که نشستن تا زوال تمام مطلوب است و بعد زوال نیز باز مطلوب است، یا به خاطر این است که ملاک دیگری جانشین ملاک اول می‌شود. در اینجا آیا می‌توان استصحاب وجوب نشستن جاری کرد با اینکه قطعاً زوال محقق شده است؟

به تعبیر دیگر مرحوم آخوند می‌فرماید در اینجا باید نگاه به عرف کرد. اگر عرف مثلاً اول صبح تا زوال را قید برای متعلق حکم می‌داند، با تحقق زوال و پایان وقت، استصحاب وجوب جلوس جاری نمی‌شود؛ زیرا اگر وجوب جلوسی وجود داشته باشد حکم جدیدی است و استصحاب، حکم جدید را اثبات نمی‌کند بلکه ابقاء ما کان است. ولی اگر زمان ظرف باشد؛ یعنی از صبح تا زوال، ظرف نشستن است، حال که این ظرف تمام شد آیا حکم باقی است یا خیر؟ می‌توانیم استصحاب حکم را جاری کنیم؛ زیرا اگر وجوبی باشد همان وجوب است نه وجوبی جدید.

سپس مرحوم آخوند اشکالی بر خودشان وارد می‌کنند که: اگر زمان ظرف هم باشد، در حقیقت قید است؛ زیرا یا دخالت در حکم داشته که اخذ شده یا دخالت نداشته است، اگر دخالت نداشته پس چرا اخذ شده و اگر دخالت داشته پس با انتفائش دیگر حکم منتفی است ...
 

براي دريافت متن کامل جلسه بیست و هفتم  اينـجا را کليک کنيد. 

Share
   لطفا دیدگاه خود را بنویسید!
*نام:
ایمیل:
*نظر:
 
   نظرات کاربران
رنگ زمینه:
         
سایز قلم: سرعت:
جهت حرکت: تنظیم حرکت:    
   حدیث هفته
عدل الهی (1)
خداوند از چيزى نهى نكرد، جز اين كه مى‏داند بنده توان ترك آن را دارد و به چيزىامر نكرد، جز اين كه مى‏داند بنده توان انجام آن را دارد، زيرا جُور و سرگرمى و ستم وتكليف كردن بندگان به آنچه توانش را ندارند، از صفات خداوند نيستند.
الاحتجاج،ج ۲،ص ۲۲۳
 
ورود کاربران

 

نام کاربري:
رمز عبور:
مرا به خاطر بسپار!

موجودی سبد:
 
   نظر سنجی
دیدگاه شما درباره کیفیّت تدوین و تنظیم تقریرات دروس خارج حضرت آیت الله مدرّسی یزدی دامت برکاته

عالی
خوب
متوسّط

 
   پیوندها
پایگاه‌های خبری 
وزارتخانه‌ها و سازمان‌ها 
علمی، پژوهشی 
فرهنگی و اطّلاع رسانی 
برخی سایت‌های مذهبی 
روزنامه‌ها 
حوزوی 
مراکز تحقیقاتی 
مراکز و مؤسّسات 
فروشگاه‌های اینترنتی کتاب 
بازرگاني، بانک و بيمه 
موتورهای جستجوگر 
نشریّات و مجلّات 
وبلاگ‌ها 
شبکه‌های اشتراک لینک 
 
   سایر پیوندها










 
 
 
 
 
 
کليّه حقوق مادّي و معنوي اين پايگاه متعلّق به مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين بوده و در جهت ترويج معارف اسلامي هيچ گونه محدوديّتي
نسبت به برداشت مطالب با ذکر منبع وجود ندارد. با معرّفي اين پايگاه به ديگران در اجر معنوي آن سهيم شويد.
® Copyright © 1396 Qommpth.ir All Rights Reserved