پايگاه اطّلاع رساني مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين | qommpth.ir
     
 
فارسي | العربيه | اردو 
 
   
  •  
  • 30 شهريور 1396
  • 2017 Sep 21
 
 
   ویژه ها




 
   اوقات شرعي
 
   آمار پایگاه
امروز: 256
دیروز: 1499
ماه جاری: 29338
امسال: 162652
کل: 734526
 
**به پایگاه اطّلاع رسانی مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين (پایگاه انعکاس و انتشار کامل اخبار و آثار حضرت آيت الله سيّد محمّد رضا مدرّسي طباطبايي يزدي دامت برکاته) خوش آمدید.**    بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ اِلهى عَظُمَ الْبَلاَّءُ وَبَرِحَ الْخَفاَّءُ وَانْکَشَفَ الْغِطاَّءُ وَانْقَطَعَ الرَّجاَّءُ وَضاقَتِ الاْرْضُ وَمُنِعَتِ السَّماَّءُ واَنْتَ الْمُسْتَعانُ وَاِلَیْکَ الْمُشْتَکى وَعَلَیْکَ الْمُعَوَّلُ فِى الشِّدَّةِ وَالرَّخاَّءِ اَللّهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ اُولِى الاْمْرِ الَّذینَ فَرَضْتَ عَلَیْنا طاعَتَهُمْ وَعَرَّفْتَنا بِذلِکَ مَنْزِلَتَهُمْ فَفَرِّجْ عَنا بِحَقِّهِمْ فَرَجاً عاجِلا قَریباً کَلَمْحِ الْبَصَرِ اَوْ هُوَ اَقْرَبُ یا مُحَمَّدُ یا عَلِىُّ یا عَلِىُّ یا مُحَمَّدُ اِکْفِیانى فَاِنَّکُما کافِیانِ وَانْصُرانى فَاِنَّکُما ناصِرانِ یا مَوْلانا یا صاحِبَ الزَّمانِ الْغَوْثَ الْغَوْثَ الْغَوْثَ اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى السّاعَةَ السّاعَةَ السّاعَةَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ یا اَرْحَمَ الرّاحِمینَ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَآلِهِ الطّاهِرینَ     
تاریخ انتشار: 1/2/1395 - 18:47
کد درس: 719 تعداد بازدید: 731 تعداد نظرات کاربران: 0  

تقریرات دروس خارج فقه
حضرت آیت الله سیّد محمّد رضا مدرّسی طباطبایی یزدی (دامت برکاته)
سال تحصیلی 95-1394
جلسه‌ی بیستم؛ ‌شنبه 23/8/1394

همان‌طور که ایجاب مبهم صحیح است، آیا قبول مبهم نیز صحیح است؟

همان‌طور که بیان کردیم، ایجاب مبهم مانعی ندارد و اگر بایع به دو یا چند نفر بگوید «بعت احدکما أو احدکم کتابی»، و یک نفر معیّن قبول کند، بیع صحیح است و محذوری ندارد. امّا اگر در جایی که ایجاب مبهم است، قبول هم مبهم باشد مثلاً ولیّ یا وکیل از جانب دو نفر در اشتراء بگوید «قبلت لاحد موکّلیّ» آیا چنین عقدی صحیح است و ابهامِ قبول، ضربه‌ای به صحت عقد نمی‌زند؟

عرض می‌کنیم گرچه محقق تستری قدس سره این فرض را خیلی توضیح نداده‌اند، امّا ما در این‌جا قائل به تفصیل می‌شویم، به این‌که: «احد» را می‌توان به دو نحو تصوّر کرد؛ احد مفهومی و احدِ مصداقیِ مردد.

اگر بایع احد مفهومی را اراده کرده باشد؛ یعنی مبیع را تملیک به «عنوان احدکما» کرده و مشتری هم «احد مفهومی» را اراده کرده و برای عنوان «احدهما» قبول کرده باشد، چنین بیعی صحیح است و عنوان «احدهما» مالک مبیع می‌شود، کما این‌که سایر عناوین نیز چنین می‌باشد، مثل این‌که کسی چیزی را به عنوان فقراء بفروشد و کسی که ولایت بر آن‌ها دارد بپذیرد یا چیزی را به عنوان مسجد بفروشند و قابلی که ولایت دارد نیز برای عنوان مسجد قبول کند.

توضیح مطلب

ما در اوائل بحث مکاسب عرض کردیم که بنابر أصح، اطلاقاتی وجود دارد که بیان می‌کند در صورتی که [عناوین] عرفیت داشته باشد و ولایت افراد هم بر آن عرفی باشد، بیع و سایر معاملات با آن عناوین صحیح است. بدین جهت ما مؤسسات حقوقی، شرکت‌های سهامی، بانک‌ها و امثال آن را به عنوان یک شخصیت حقوقی تصحیح کردیم و وفاقاً للسید الیزدی قدس سره قائل شدیم که با این اطلاقات و عمومات می‌توان چنین بیع‌ها و لوازم آن را تصحیح کرد. پس در نظر ما عناوینی مانند شرکت، مؤسسه، مسجد، حسینه و ...به طور مطلق قابل تملیک و تملّک هستند، بر خلاف غیر واحد من الاعلام که ملتزم به این اطلاق نیستند.

بنابراین در ما نحن فیه اگر بایع بگوید «بعت احدکما کتابی» و وکیل یا ولیّ از دو نفر هم به واسطه‌ی این‌که ولایت یا وکالتش عرفاً توسعه دارد و می‌تواند برای عنوان «احدهما» چیزی بخرد، بیع را قبول کند، چنین بیعی صحیح است و عنوان «احدهما» مالک می‌شود ولی عنوان یا حتی هر یک از دو نفر می‌توانند به عنوان مصداق «احدهما» در این ملک تصرّف کنند‌. امّا تعیین این‌که چنین بیعی چه آثاری دارد، فعلاً خارج از محل بحث ماست و باید از لحاظ عرفی و قراردادی که طرفین با هم بسته‌اند بررسی شود.

امّا اگر بایع «احدکما» مصداقی را اراده کرده باشد؛ یعنی وقتی می‌گوید «بعت احدکما کتابی»، مرادش فرد باشد که مردد بین دو نفر است، چنین بیعی باطل است؛ چراکه «احد مردد» عرفاً و عقلاً وجود ندارد «لا ماهیة له و لا هویة»؛ زیرا هر فردی خودش هست و غیر خودش نیست اما «احد مردد» یعنی چیزی خودش باشد و احتمالاً غیر خودش هم باشد که چنین چیزی عقلاً ‌محال و عرفاً غیر واقع است. بنابراین عرف، هر عقدی را که احدِ طرفینش فرد مردد باشد، نمی‌شناسد و امضاء نمی‌کند، لذا اطلاقات و عموماتی که بیع و عقود عرفیه را امضاء می‌کند، شامل چنین عقدی نمی‌شود.

امّا إن قلتی که مطرح شد که درست است الان عقد نیست، اما بعداً که مالکین تعیین شد عقد می‌شود، عرض می‌کنیم: هرچند چنین بیعی عقلاً ممکن است؛ چراکه محاذیری که محقق تستری قدس سره فرمودند لازم نمی‌آید، امّا عرف با چنین عقدِ مبهمی که بعد از تمام شدن إنشاء، مالک را تعیین کنند آشنایی ندارد و آن را بیع و عقد نمی‌داند، لامحاله عمومات و اطلاقات، شامل آن نمی‌شود. و حتّی اگر شک کنیم که عرف چنین معامله‌ای را بیع می‌داند یا نه، همین مقدار کافی است که نتوان به اطلاقات و عمومات تمسک کرد؛ چراکه تمسک به عام در شبهه‌ی مصداقیه می‌شود، و لا محاله استصحاب عدم تحقق جاری است.

بررسی شق دوم عقود (عقودی که عوضین، عین شخصیه باشد)

امّا شق دوم عقود که محقق تستری قدس سره ذکر کردند که اگر تعیین مالکین، متوقف بر تعیین حال العقد نباشد بلکه مالکین معیّن باشند، و این در جایی است که عوضین، جزئی و معیّن باشد ـ مثلاً زید مالک کتاب است و عمرو مالک قلم، وقتی وکیل از جانب هر دو می‌گوید «کتاب را به قلم فروختم»، این عقد علی وجه الصحیح واقع نمی‌شود مگر این‌که بایع، مالک کتاب و مشتری، مالک قلم باشد ـ در این صورت ایشان فرمودند وجوه و اقوالی وجود دارد که آیا «تعیین مالکین یا اطلاقی که منصرف به تعیین باشد شرط است، و یا این‌که تعیین مالک مطلقاً واجب نیست حتی اگر تصریح به خلاف شود، و یا این‌که تفصیل بدهیم بین جایی که تصریح به خلاف کنند و در نتیجه عقد باطل باشد و بین جایی که تصریح به خلاف نکنند که عقد صحیح است»، أحوط، قول اخیر است؛ یعنی در صورتی که تصریح به خلاف نکرده باشند، عقد صحیح است و تعیین مالکین شرط نیست، ولی اگر تصریح به خلاف کرده باشند عقد باطل است ...
 

براي دريافت متن کامل جلسه بیستم  اينـجا را کليک کنيد.

Share
   لطفا دیدگاه خود را بنویسید!
*نام:
ایمیل:
*نظر:
 
   نظرات کاربران
رنگ زمینه:
         
سایز قلم: سرعت:
جهت حرکت: تنظیم حرکت:    
   حدیث هفته
بهترین و بدترین مردم
بدترينِ مردم كسى است كه پی‌جوى عيبهاى مردم باشد و نابيناى عيبهاى خويش.
غرر الحكم، ح ۵۷۳۹
 
ورود کاربران

 

نام کاربري:
رمز عبور:
مرا به خاطر بسپار!

موجودی سبد:
 
   نظر سنجی
دیدگاه شما درباره کیفیّت تدوین و تنظیم تقریرات دروس خارج حضرت آیت الله مدرّسی یزدی دامت برکاته

عالی
خوب
متوسّط

 
   پیوندها
پایگاه‌های خبری 
وزارتخانه‌ها و سازمان‌ها 
علمی، پژوهشی 
فرهنگی و اطّلاع رسانی 
برخی سایت‌های مذهبی 
روزنامه‌ها 
حوزوی 
مراکز تحقیقاتی 
مراکز و مؤسّسات 
فروشگاه‌های اینترنتی کتاب 
بازرگاني، بانک و بيمه 
موتورهای جستجوگر 
نشریّات و مجلّات 
وبلاگ‌ها 
شبکه‌های اشتراک لینک 
 
   سایر پیوندها










 
 
 
 
 
 
کليّه حقوق مادّي و معنوي اين پايگاه متعلّق به مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين بوده و در جهت ترويج معارف اسلامي هيچ گونه محدوديّتي
نسبت به برداشت مطالب با ذکر منبع وجود ندارد. با معرّفي اين پايگاه به ديگران در اجر معنوي آن سهيم شويد.
® Copyright © 1396 Qommpth.ir All Rights Reserved