پايگاه اطّلاع رساني مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين | qommpth.ir
     
 
فارسي | العربيه | اردو 
 
   
  •  
  • 30 آبان 1397
  • 2018 Nov 21
 
 
   ویژه ها




 
   اوقات شرعي
 
   آمار پایگاه
امروز: 1405
دیروز: 2171
ماه جاری: 48128
امسال: 409149
کل: 1380130
 
**به پایگاه اطّلاع رسانی مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين (پایگاه انعکاس و انتشار کامل اخبار و آثار حضرت آيت الله سيّد محمّد رضا مدرّسي طباطبايي يزدي دامت برکاته) خوش آمدید.**    بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ اِلهى عَظُمَ الْبَلاَّءُ وَبَرِحَ الْخَفاَّءُ وَانْکَشَفَ الْغِطاَّءُ وَانْقَطَعَ الرَّجاَّءُ وَضاقَتِ الاْرْضُ وَمُنِعَتِ السَّماَّءُ واَنْتَ الْمُسْتَعانُ وَاِلَیْکَ الْمُشْتَکى وَعَلَیْکَ الْمُعَوَّلُ فِى الشِّدَّةِ وَالرَّخاَّءِ اَللّهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ اُولِى الاْمْرِ الَّذینَ فَرَضْتَ عَلَیْنا طاعَتَهُمْ وَعَرَّفْتَنا بِذلِکَ مَنْزِلَتَهُمْ فَفَرِّجْ عَنا بِحَقِّهِمْ فَرَجاً عاجِلا قَریباً کَلَمْحِ الْبَصَرِ اَوْ هُوَ اَقْرَبُ یا مُحَمَّدُ یا عَلِىُّ یا عَلِىُّ یا مُحَمَّدُ اِکْفِیانى فَاِنَّکُما کافِیانِ وَانْصُرانى فَاِنَّکُما ناصِرانِ یا مَوْلانا یا صاحِبَ الزَّمانِ الْغَوْثَ الْغَوْثَ الْغَوْثَ اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى السّاعَةَ السّاعَةَ السّاعَةَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ یا اَرْحَمَ الرّاحِمینَ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَآلِهِ الطّاهِرینَ     
تاریخ انتشار: 17/8/1394 - 20:01
کد درس: 708 تعداد بازدید: 1422 تعداد نظرات کاربران: 0  

تقریرات دروس خارج فقه
حضرت آیت الله سیّد محمّد رضا مدرّسی طباطبایی یزدی (دامت برکاته)
سال تحصیلی 95-1394
جلسه‌ی شانزدهم؛ سه‌‌‌شنبه 12/8/1394

2. اشتراط قصد در متعاقدین

دومین شرطی را که مرحوم شیخ قدس سره جزء شروط متعاقدین ذکر می‌فرماید، «قصدهما لمدلول العقد الذی یتلفظان به» است؛ یعنی متعاقدین وقتی إنشاء عقد می‌کنند ـ چه عقد بیع، اجاره، هبه، مضاربه، نکاح و... ـ‌ باید آن الفاظی را که تلفظ می‌کنند بما لها من المعانی مقصودشان باشد.

مرحوم شیخ انصاری قدس سره می‌فرماید: اشتراط قصد به این معنا در صحّت عقد و بلکه در تحقق مفهوم عقد، امری نیست که کسی در آن اختلاف داشته باشد؛ زیرا اگر فرد اصلاً لفظ را قصد نکند ـ مثل نائم و غالط ـ در این صورت دیگر اصلاً عقد صادق نیست؛ مثلاً کسی که در خواب حرف می‌زند اگر بگوید «بعت قلمی» یا فردی که غالط است و اشتباهاً به جای «قمتُ» بگوید «بعتُ»، در این صورت با إنتفاء چنین قصدی اصلاً مفهوم عقد محقق نمی‌شود.

هم‌چنین اگر فرد، معنای لفظ را اراده نکرده باشد؛ یعنی لفظ را قصد کرده و آن را در معنای خود نیز استعمال کرده امّا اراده‌ی جدّی آن را نداشته بلکه به داعی هزل، تعجیز، تمسخر و ... لفظ را به کار برده باشد ـ [مثل این‌که مشتری به داعی تمسخر به بایعی که جنس دون و پستی دارد بگوید این کالای نفیس شما را به هزار دینار خریدم] ـ در این صورت نیز با انتفاء چنین قصدی دیگر مفهوم عقد صدق نمی‌کند.

مرحوم شیخ قدس سره می‌فرماید: إنشائی که قصد جدّی معنا در آن منتفی باشد، نظیر امر صوری است که شبیه کذب در إخبار است؛ مثلاً مولایی به داعی تعجیز، تهدید، تمسخر یا امثال آن، به عبد خود امر کند که سنگ چند تنی را بلند کند در حالی که می‌داند عبد او توانایی این کار را ندارد. [پس همان‌طور که در کذب، قصد لفظ و معنا وجود دارد امّا مطابق واقع نیست،] در امر صوری هم که متکلم امری را که برای بعث است در هزل، تمسخر و امثال آن به کار برده، کأنّ مرتکب کذب شده است.

[هم‌چنین اگر عاقد معنایی را قصد کند که مغایر مدلول عقد است به این‌که قصد إخبار یا استفهام داشته باشد؛ نه إنشاء و ایجاد، یا این‌که مجازاً یا غلطاً، معنای غیر بیع را إنشاء کند، در این صورت عقد بیع واقع نمی‌شود؛ زیرا آن را قصد نکرده است، کما این‌که مقصود هم واقع نمی‌شود؛ چراکه در إنشاء آن، لفظ خاصی شرط می‌باشد.]

کلام محقق نائینی قدس سره در اشتراط قصد

محقق نائینی قدس سره در این‌جا ـ به حسب آن‌چه در منیة الطالب آمده است ـ مطالب مفیدی دارند که مناسب است خلاصه‌ی آن را ذکر کنیم. ایشان می‌فرمایند:

هر یک از إنشاء و إخبار، دارای سه مرحله است.

مرتبه‌ی اوّل این است که در إنشاء و إخبار، قصد به لفظ شرط می‌باشد و اگر متکلّم قصد به لفظ نداشته باشد، دیگر آن لفظ متّصف به إنشاء یا إخبار نمی‌شود، کما این‌که لفظ صادر از غالط و نائم این‌گونه است؛ یعنی اگر لفظی از غالط یا نائم صادر شود، اثری ندارد و متّصف به إنشاء یا إخبار نمی‌شود.

مرتبه‌ی دوم این است که متکلّم علاوه بر قصد لفظ، قاصد معنا به همان لفظ هم باشد. مراد از مرتبه‌ی دوم این نیست که متکلم، لفظ را در معنا استعمال کرده باشد؛ چراکه این مقدار مفروغ‌منه است و هر کسی که می‌داند فلان لفظ برای فلان معنا وضع شده و با اختیار و هوشیاری آن را استعمال می‌کند، معنای آن لفظ را قصد کرده است، بلکه مراد این است که متکلّم با استعمال لفظ، در إخباریات قصد حکایت و در انشائیات قصد ایجاد را داشته باشد.

به تعبیر دیگر ظاهراً مراد ایشان این است که داعی جدی متکلّم از استعمال لفظ در إخبار، حکایت از وقوع مدلول آن در موطن خودش باشد؛ اعم از این‌که موطن آن ذهن باشد یا خارج، و نیز داعی جدی او در إنشاء، ایجاد مُنشأ باشد. و اگر متکلم قصد حکایت یا ایجاد را نداشته باشد، هازل، لاعب و امثال آن خواهد بود و دیگر بر کلام او، اثری که مترتب بر إنشاء یا إخبار است مترتب نمی‌شود. 

انتفاء هر یک از مرتبه‌ی اولی یا ثانی ـ یعنی چه لفظ مقصود نباشد و چه معنا مقصود نباشد ـ همان‌طور که اشاره کردیم اگر در إخباریات باشد، موجب عدم صدق حکایت می‌شود و دیگر نمی‌توان گفت متکلم، حکایت از وقوع مدلول لفظ می‌کند ...
 

براي دريافت متن کامل جلسه شانزدهم  اينـجا را کليک کنيد.

Share
   لطفا دیدگاه خود را بنویسید!
*نام:
ایمیل:
*نظر:
 
   نظرات کاربران
رنگ زمینه:
         
سایز قلم: سرعت:
جهت حرکت: تنظیم حرکت:    
   حدیث هفته
پایه و استواری دین
پيامبر خدا (ص): پايه و بنيان دين، معرفت به خدا، يقين و عقل سودمند، يعنى عقلِ بازدارنده از گناهان است.
كنز العمّال، ج3 ص381 ح7047
 
ورود کاربران

 

نام کاربري:
رمز عبور:
مرا به خاطر بسپار!

موجودی سبد:
 
   نظر سنجی
دیدگاه شما درباره کیفیّت تدوین و تنظیم تقریرات دروس خارج حضرت آیت الله مدرّسی یزدی دامت برکاته

عالی
خوب
متوسّط

 
   پیوندها
پایگاه‌های خبری 
وزارتخانه‌ها و سازمان‌ها 
علمی، پژوهشی 
فرهنگی و اطّلاع رسانی 
برخی سایت‌های مذهبی 
روزنامه‌ها 
حوزوی 
مراکز تحقیقاتی 
مراکز و مؤسّسات 
فروشگاه‌های اینترنتی کتاب 
بازرگاني، بانک و بيمه 
موتورهای جستجوگر 
نشریّات و مجلّات 
وبلاگ‌ها 
شبکه‌های اشتراک لینک 
 
   سایر پیوندها










 
 
 
 
 
 
کليّه حقوق مادّي و معنوي اين پايگاه متعلّق به مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين بوده و در جهت ترويج معارف اسلامي هيچ گونه محدوديّتي
نسبت به برداشت مطالب با ذکر منبع وجود ندارد. با معرّفي اين پايگاه به ديگران در اجر معنوي آن سهيم شويد.
® Copyright © 1397 Qommpth.ir All Rights Reserved