پايگاه اطّلاع رساني مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين | qommpth.ir
     
 
فارسي | العربيه | اردو 
 
   
  •  
  • 1 مهر 1398
  • 2019 Sep 23
 
 
   ویژه ها




 
   اوقات شرعي
 
   آمار پایگاه
امروز: 1412
دیروز: 2197
ماه جاری: 1411
امسال: 418619
کل: 2040031
 
**به پایگاه اطّلاع رسانی مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين (پایگاه انعکاس و انتشار کامل اخبار و آثار حضرت آيت الله سيّد محمّد رضا مدرّسي طباطبايي يزدي دامت برکاته) خوش آمدید.**    بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ اِلهى عَظُمَ الْبَلاَّءُ وَبَرِحَ الْخَفاَّءُ وَانْکَشَفَ الْغِطاَّءُ وَانْقَطَعَ الرَّجاَّءُ وَضاقَتِ الاْرْضُ وَمُنِعَتِ السَّماَّءُ واَنْتَ الْمُسْتَعانُ وَاِلَیْکَ الْمُشْتَکى وَعَلَیْکَ الْمُعَوَّلُ فِى الشِّدَّةِ وَالرَّخاَّءِ اَللّهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ اُولِى الاْمْرِ الَّذینَ فَرَضْتَ عَلَیْنا طاعَتَهُمْ وَعَرَّفْتَنا بِذلِکَ مَنْزِلَتَهُمْ فَفَرِّجْ عَنا بِحَقِّهِمْ فَرَجاً عاجِلا قَریباً کَلَمْحِ الْبَصَرِ اَوْ هُوَ اَقْرَبُ یا مُحَمَّدُ یا عَلِىُّ یا عَلِىُّ یا مُحَمَّدُ اِکْفِیانى فَاِنَّکُما کافِیانِ وَانْصُرانى فَاِنَّکُما ناصِرانِ یا مَوْلانا یا صاحِبَ الزَّمانِ الْغَوْثَ الْغَوْثَ الْغَوْثَ اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى السّاعَةَ السّاعَةَ السّاعَةَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ یا اَرْحَمَ الرّاحِمینَ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَآلِهِ الطّاهِرینَ     
تاریخ انتشار: 6/7/1394 - 21:54
کد درس: 689 تعداد بازدید: 1140 تعداد نظرات کاربران: 0  

تقریرات درس خارج اصول
حضرت آیت الله سیّد محمّدرضا مدرّسی طباطبایی یزدی دامت برکاته
دوره‌ی دوم ـ سال دوازدهم ـ سال تحصیلی 95ـ94
جلسه چهارم ـ شنبه 28/6/94

تنبیه دوم: بیان آثار اشتراط لزوم فعلیت یقین در استصحاب مؤدیات امارات

تنبیه اوّل مربوط به این بود که در جریان استصحاب، شک فعلی (طبق کلام آخوند و شیخ رحمهما الله) و یقین فعلی (طبق ظاهر کلام آخوند رحمه الله) شرط است. بنابراین اگر در جایی یقین و شک فعلی نبود، استصحاب جاری نیست.

بعضی از آثاری که بر لزوم شک فعلی مترتب است، به تبع آنچه مرحوم آخوند ذکر کرده بودند بیان کردیم، امّا مرحوم آخوند اثر اینکه یقین نیز باید فعلی باشد را بیان نکردند و در حقیقت این تنبیه دوم، بیان اثر لزوم یقین فعلی و بلکه شکّ فعلی در جریان استصحاب است.

روشن است اگر کسی یقین فعلی را لازم نداند، همه‌ی مباحث این تنبیه را لازم نخواهد داشت اما برای مثل مرحوم آخوند که ظاهر کلامشان این است که یقین فعلی شرط است، تنبیه دوم دارای اهمیت بسزایی است.

در تنبیه دوم بیان می‌شود اگر یقین فعلی را در جریان استصحاب شرط بدانید، جریان استصحاب در مواردی منحصر می‌شود که مکلف یقین به حکم یا موضوع حکم داشته باشد، یعنی اگر شیئی یقیناً نجس بود و‌ در زمان لاحق شک در بقاء نجاست کردیم، استصحاب جاری است؛ زیرا «لَا تَنْقُضِ الْيَقِينَ‏ أَبَداً بِالشَّكِّ» شامل آن می‌شود، اما اگر مثلاً بیّنه بر نجاست شیء در سابق قائم شد و از بیّنه قطع و یقین برای ما حاصل نشد و چه بسا حتی ظن هم بر نجاست شیء نداشته باشیم (هرچند بینه‌ی مذکور حجّیت دارد) پس هنگام شک در بقاء نجاست چگونه استصحاب را بدون داشتن یقین جاری نماییم؟ بلکه شکّ فعلی هم نداریم؛ زیرا شکّ موضوع استصحاب، شک در بقاء متیقن است نه هر شکّی.

یا فرض نمایید اماره‌ای بر حکمی قائم شود؛ مثلاً اماره قائم شود بر وجوب صلات جمعه در عصر حضور امام علیه السّلام و شک کنیم که آیا در زمان غیبت هم نماز جمعه واجب است یا خیر؟

اگر کسی بخواهد به استصحاب وجوب تمسک کند گرفتار مشکل می‌شود؛ زیرا اماره که یقین‌آور نیست. اماره یعنی چیزی که ظن می‌آورد، لذا گفته‌اند: «ملزوم الظن امارة»؛ آنچه که از اماره به دست می‌آید ظن است، و بلکه چه بسا ظن شخصی هم حاصل نشود و ظنّ نوعی به دست آید، در حالی که گفتیم در استصحاب، یقین فعلی لازم است (لَا تَنْقُضِ الْيَقِينَ‏ أَبَداً بِالشَّكِّ)، حال چگونه در این موارد استصحاب را جاری کنیم؟ اگر در این موارد استصحاب از دست ما گرفته شود، استصحاب منحصر می‌شود به اندک مواردی که قطع به موضوع یا حکم وجود دارد.

تبیین ورود اشکال بر مبنای مرحوم آخوند به نحو شدیدتر

این مشکل، بنابر مبنای مرحوم آقای آخوند در حجیت امارات، مضاعف می‌شود؛ زیرا آخوند رحمه الله در حجیت امارات قائل است که مجعول، منجزیت و معذریت است؛ یعنی اینکه اگر مثلاً اماره قائم ‌شود بر وجوب صلات جمعه، به این معناست که:

اگر فی‌الواقع صلات جمعه واجب باشد، مکلف عذری در ترک آن ندارد و وجوب واقعی بر او منجز و گردن‌گیر است و احیاناً اگر صلات جمعه حرام بود ولی اماره بر وجوبش قائم بود و مکلف آن را انجام داد، اماره برای او معذّر است؛ یعنی می‌تواند نزد مولا عذر بیاورد و عرض کند چون اماره قائم شده بود آن عمل را اتیان کردم، هرچند فی‌الواقع حرام بوده است.

بنابراین مرحوم آخوند قائل است مجعول در امارات یا به تعبیر دیگر حجیتی که در امارات است، به معنای جعل منجزیت و معذریت است و به تعبیر ایشان همان خاصیت تنجیز و تعذیری را که قطع ذاتاً دارد، اعتباراً برای امارات جعل می‌شود. با توجه به این مبنا، اشکالی که بیان کردیم واضح‌تر می‌شود؛ زیرا:

بر فرض اینکه اماره بر وجوب نماز جمعه در زمان حضور، قائم شده باشد تنها این استفاده می‌شود که اگر نماز جمعه در متن واقع واجب باشد، عبد عذری در ترک آن ندارد و وجوب واقعی محتمل آن، منجز و گردن‌گیر است. بنابراین با فرارسیدن عصر غیبت دلالت اماره تمام می‌شود و مفاد اماره بیش از زمان حضور نمی‌باشد. اکنون  که به عصر غیبت رسیدیم چه باید کرد؟ آیا می‌شود به استصحاب تمسک کرد در حالی که در استصحاب یقین فعلی به حالت سابق شرط است؟ ما یقین نداریم، اماره هم که کاری برای ما انجام نداده است و فقط بیان کرده است اگر فی‌الواقع وجوبی بوده است، منجز است و عذری در ترکش نیست. چگونه استصحاب کنیم، در حالی که یقینی نیست و مصداق «لَا تَنْقُضِ الْيَقِينَ‏ أَبَداً بِالشَّكِّ» نمی‌شود؟!

آری، اگر کسی قائل شود که ثبوت واقعی ولو متعلق علم نباشد، در استصحاب کافی است، می‌توان چنین گفت: اگر فی‌الواقع ثابت بود، هنوز هم هست، بنابراین الآن که شک وجود دارد می‌توان به نوعی استصحاب جاری کرد؛ زیرا یقین موضوعیت ندارد و طریقی محض است ...
 

براي دريافت متن کامل جلسه نودم  اينـجا را کليک کنيد.

Share
   لطفا دیدگاه خود را بنویسید!
*نام:
ایمیل:
*نظر:
 
   نظرات کاربران
رنگ زمینه:
         
سایز قلم: سرعت:
جهت حرکت: تنظیم حرکت:    
   حدیث هفته
کسب فضایل و رفع حوائج
امام علی (ع) خطاب به كميل به زياد: اى كميل! به خانواده‌ات فرمان بده كه روزها در پى كسب خصلت‌هاى والاى انسانى بروند و شبانگاهان، در پى رفع نيازهاى خُفتگان.
نهج البلاغه، حكمت ۲۵۷
 
ورود کاربران

 

نام کاربري:
رمز عبور:
مرا به خاطر بسپار!

موجودی سبد:
 
   نظر سنجی
دیدگاه شما درباره کیفیّت تدوین و تنظیم تقریرات دروس خارج حضرت آیت الله مدرّسی یزدی دامت برکاته

عالی
خوب
متوسّط

 
   پیوندها
پایگاه‌های خبری 
وزارتخانه‌ها و سازمان‌ها 
علمی، پژوهشی 
فرهنگی و اطّلاع رسانی 
برخی سایت‌های مذهبی 
روزنامه‌ها 
حوزوی 
مراکز تحقیقاتی 
مراکز و مؤسّسات 
فروشگاه‌های اینترنتی کتاب 
بازرگاني، بانک و بيمه 
موتورهای جستجوگر 
نشریّات و مجلّات 
وبلاگ‌ها 
شبکه‌های اشتراک لینک 
 
   سایر پیوندها










 
 
 
 
 
 
کليّه حقوق مادّي و معنوي اين پايگاه متعلّق به مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين بوده و در جهت ترويج معارف اسلامي هيچ گونه محدوديّتي
نسبت به برداشت مطالب با ذکر منبع وجود ندارد. با معرّفي اين پايگاه به ديگران در اجر معنوي آن سهيم شويد.
® Copyright © 1397 Qommpth.ir All Rights Reserved