پايگاه اطّلاع رساني مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين | qommpth.ir
     
 
فارسي | العربيه | اردو 
 
   
  •  
  • 1 مهر 1398
  • 2019 Sep 23
 
 
   ویژه ها




 
   اوقات شرعي
 
   آمار پایگاه
امروز: 456
دیروز: 2197
ماه جاری: 455
امسال: 417663
کل: 2039075
 
**به پایگاه اطّلاع رسانی مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين (پایگاه انعکاس و انتشار کامل اخبار و آثار حضرت آيت الله سيّد محمّد رضا مدرّسي طباطبايي يزدي دامت برکاته) خوش آمدید.**    بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ اِلهى عَظُمَ الْبَلاَّءُ وَبَرِحَ الْخَفاَّءُ وَانْکَشَفَ الْغِطاَّءُ وَانْقَطَعَ الرَّجاَّءُ وَضاقَتِ الاْرْضُ وَمُنِعَتِ السَّماَّءُ واَنْتَ الْمُسْتَعانُ وَاِلَیْکَ الْمُشْتَکى وَعَلَیْکَ الْمُعَوَّلُ فِى الشِّدَّةِ وَالرَّخاَّءِ اَللّهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ اُولِى الاْمْرِ الَّذینَ فَرَضْتَ عَلَیْنا طاعَتَهُمْ وَعَرَّفْتَنا بِذلِکَ مَنْزِلَتَهُمْ فَفَرِّجْ عَنا بِحَقِّهِمْ فَرَجاً عاجِلا قَریباً کَلَمْحِ الْبَصَرِ اَوْ هُوَ اَقْرَبُ یا مُحَمَّدُ یا عَلِىُّ یا عَلِىُّ یا مُحَمَّدُ اِکْفِیانى فَاِنَّکُما کافِیانِ وَانْصُرانى فَاِنَّکُما ناصِرانِ یا مَوْلانا یا صاحِبَ الزَّمانِ الْغَوْثَ الْغَوْثَ الْغَوْثَ اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى السّاعَةَ السّاعَةَ السّاعَةَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ یا اَرْحَمَ الرّاحِمینَ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَآلِهِ الطّاهِرینَ     
تاریخ انتشار: 6/7/1394 - 23:19
کد درس: 684 تعداد بازدید: 1341 تعداد نظرات کاربران: 0  

تقریرات درس خارج اصول
حضرت آیت الله سیّد محمّدرضا مدرّسی طباطبایی یزدی دامت برکاته
دوره‌ی دوم ـ سال دوازدهم ـ سال تحصیلی 95ـ94
جلسه دوم ـ یکشنبه 22/6/94

بررسی اصل مسأله در تنبیه اوّل

آیا واقعاً در استصحاب، یقین و شکّ فعلی شرط است یا خیر؟

اشاره کردیم طبق استظهاری که از ادله‌ی استصحاب می‌شود، ‌باید یقین و شک بالفعل موجود باشد؛ زیرا هر حکمی که مترتب بر عنوانی می‌شود، ظهور در آن دارد که خودِ عنوان موضوعیت دارد و وقتی که استصحاب و جرّ یقین سابق به زمان لاحق، مترتب بر یقین شد یعنی باید یقین فعلی باشد، چنانکه شک هم باید چنین باشد و این قاعده‌ی کلی است.

کلام بعض معاصرین در عدم فعلیت یقین و شک در استصحاب

از مجموع کلام بعض معاصرین استفاده می‌شود که هیچ لزومی ندارد که در استصحاب، یقین و شک فعلی باشد. اصلاً‌ شک و یقین به عنوان موضوعیت نقشی ندارند و طریق محض هستند؛ بنابراین نه‌تنها کلام آقای آخوند رحمه الله مطابق واقع نیست، بلکه کلام مرحوم شیخ هم مطابق واقع نیست و حتی شک هم می‌تواند فعلی نباشد. اساساً شک نیز موضوعیت ندارد؛ چه تقدیری باشد چه فعلی، بلکه طریقی محض است؛ یعنی استصحاب می‌خواهد بیان کند که اگر چیزی در متن واقع ثابت بود (حال چه بدانیم یا ندانیم) به حسب ظاهر حکم می‌شود که ادامه دارد و بنابراین شک و یقین هم موضوعیت ندارند.

لامحاله این‌ سخن که اگر غفلت عارض شود استصحاب جریان ندارد، درست نیست بلکه غفلت هم عارض شود استصحاب جاری است؛ زیرا استصحاب می‌گوید ما ثَبتَ یدوم، حتّی در فرع اوّل که أحدث ثم غفل ثم صلّی؛ زیرا یقین و شک موضوعیت ندارد و به عنوان حکم ظاهری، شخص غافل، به عدم وضو محکوم است و اینجا قاعده‌ی فراغ هم جاری نیست؛ زیرا قاعده‌ی فراغ مربوط به جایی است که کسی حین عمل، با اصل نتواند اثبات عدم صحت عملش کند و چون استصحاب محدثیت در چنین جایی جاری است، قاعده‌ی فراغ جاری نمی‌باشد.

إن قلت: استصحاب مربوط به کسی است که حیرت دارد و با اجرای استصحاب می‌خواهد وظیفه‌ی عملی خودش را بداند و شخص غافل اصلاً التفاتی ندارد تا حیرت داشته باشد تا استصحاب را جاری کند، پس اصلاً معقول نیست که بگوییم استصحاب در حقّ غافل جاری است.

قلت: این کلام در احکام تکلیفیه درست است؛ زیرا احکام تکلیفیه منجز می‌شود و در نتیجه باید محرّک عبد نحو المطلوب باشد و لهذا نمی‌توانیم بگوییم استصحاب در هنگام غفلت در احکام تکلیفیه جاری است، اما احکام وضعیه تنجیز و محرکیت و باعثیت ندارد، مانند حدث و خبث، لهذا مشکلی وجود ندارد که بگوییم استصحاب حتی هنگام غفلت، در احکام وضعیه جاری است و از جمله احکام وضعیه حدث است. کسی که یقیناً محدث بوده است یعنی مانعیتی که همان حکم وضعی است برای صلاة داشته است، بعد از اینکه غافل شد می‌گوییم آن مانعیت ادامه دارد.

پس در این موارد حتی با غفلت، استصحاب جاری است و چه بسا کسی بگوید استصحاب بر قاعده‌ی فراغ هم مقدم است؛ زیرا قاعده‌ی فراغ آنجایی جاری است که در حین عمل ولو به اصل، عدم صحت عمل اثبات نشود و با بیانی که ارائه شد حین صلات ولو غفلةً از حدث، استصحاب جاری است.

نتیجه‌ی کلام ایشان آن است که نه از طریق استظهار لفظی می‌توانیم برای یقین و شک موضوعیت قائل شویم و نه از طریق اعتباری و عقلی. نتیجه‌ی عملی نیز حداقل بر طبق بعض مبانی وجود دارد.

نقد و بررسی کلام بعض معاصرین در عدم لزوم فعلیت شک و یقین در استصحاب

در مورد این بیان باید گفت از لحاظ استظهار، از ما سبق روشن شد که ظاهر ادله آن است که یقین و شک در استصحاب، دخیل در موضوع است و صرف ثبوت واقعی بدون یقین، کافی در استصحاب نیست و شک تقدیری نیز کافی نیست؛ زیرا وقتی که روایت می‌فرماید «لَيْسَ يَنْبَغِي لَكَ أَنْ تَنْقُضَ الْيَقِينَ بِالشَّكِّ أَبَداً» همه این‌گونه می‌فهمند که آن یقین خصوصیتی دارد و می‌فهمند که این حکم، حکم ظاهری است؛ زیرا شک را در آن اخذ کرده است و هیچ مانعی ندارد که در حکم ظاهری، یقین و شک به نحو موضوعیت دخیل باشند.

بلی، در احکام واقعیه، ظاهر یقین این است که طریقی محض است، اما وقتی شک در موضوع اخذ می‌شود، چون حداقل شکی که پنجاه پنجاه باشد هیچ‌گونه کاشفیتی از واقع ندارد، پس چگونه آن را طریق بدانیم؟! طریق برای چه چیزی است؟! پس لامحاله موضوعی است و وقتی موضوعی شد به راحتی می‌توان فهم کرد که یقین هم مثل شک موضوعیت دارد؛ لاسیما با توجه به «لَيْسَ يَنْبَغِي لَكَ أَنْ تَنْقُضَ الْيَقِينَ بِالشَّكِّ أَبَداً» و عنایتی که در روایات بر روی یقین شده است، که در ابتدای بحث استصحاب آنها را ذکر کردیم و تنها از یک روایت، خلاف این استظهار شده است که بعداً به آن می‌پردازیم.

نتیجه آنکه در مقام استظهار، کلام مرحوم آخوند تمام است.

امّا وجه اعتباری و عقلی که بعض معاصرین فرمودند «مانعی ندارد که استصحاب در حین غفلت جریان پیدا کند حتی اگر شک هم نباشد» به چه معناست؟! ایشان می‌گوید اگر حکم وضعی بود، چون تنجیز ندارد استصحاب در آن جاری می‌شود ...
 

براي دريافت متن کامل جلسه دوّم  اينـجا را کليک کنيد.

Share
   لطفا دیدگاه خود را بنویسید!
*نام:
ایمیل:
*نظر:
 
   نظرات کاربران
رنگ زمینه:
         
سایز قلم: سرعت:
جهت حرکت: تنظیم حرکت:    
   حدیث هفته
کسب فضایل و رفع حوائج
امام علی (ع) خطاب به كميل به زياد: اى كميل! به خانواده‌ات فرمان بده كه روزها در پى كسب خصلت‌هاى والاى انسانى بروند و شبانگاهان، در پى رفع نيازهاى خُفتگان.
نهج البلاغه، حكمت ۲۵۷
 
ورود کاربران

 

نام کاربري:
رمز عبور:
مرا به خاطر بسپار!

موجودی سبد:
 
   نظر سنجی
دیدگاه شما درباره کیفیّت تدوین و تنظیم تقریرات دروس خارج حضرت آیت الله مدرّسی یزدی دامت برکاته

عالی
خوب
متوسّط

 
   پیوندها
پایگاه‌های خبری 
وزارتخانه‌ها و سازمان‌ها 
علمی، پژوهشی 
فرهنگی و اطّلاع رسانی 
برخی سایت‌های مذهبی 
روزنامه‌ها 
حوزوی 
مراکز تحقیقاتی 
مراکز و مؤسّسات 
فروشگاه‌های اینترنتی کتاب 
بازرگاني، بانک و بيمه 
موتورهای جستجوگر 
نشریّات و مجلّات 
وبلاگ‌ها 
شبکه‌های اشتراک لینک 
 
   سایر پیوندها










 
 
 
 
 
 
کليّه حقوق مادّي و معنوي اين پايگاه متعلّق به مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين بوده و در جهت ترويج معارف اسلامي هيچ گونه محدوديّتي
نسبت به برداشت مطالب با ذکر منبع وجود ندارد. با معرّفي اين پايگاه به ديگران در اجر معنوي آن سهيم شويد.
® Copyright © 1397 Qommpth.ir All Rights Reserved