پايگاه اطّلاع رساني مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين | qommpth.ir
     
 
فارسي | العربيه | اردو 
 
   
  •  
  • 2 آبان 1396
  • 2017 Oct 24
 
 
   ویژه ها




 
   اوقات شرعي
 
   آمار پایگاه
امروز: 235
دیروز: 1413
ماه جاری: 1647
امسال: 205551
کل: 777425
 
**به پایگاه اطّلاع رسانی مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين (پایگاه انعکاس و انتشار کامل اخبار و آثار حضرت آيت الله سيّد محمّد رضا مدرّسي طباطبايي يزدي دامت برکاته) خوش آمدید.**    بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ اِلهى عَظُمَ الْبَلاَّءُ وَبَرِحَ الْخَفاَّءُ وَانْکَشَفَ الْغِطاَّءُ وَانْقَطَعَ الرَّجاَّءُ وَضاقَتِ الاْرْضُ وَمُنِعَتِ السَّماَّءُ واَنْتَ الْمُسْتَعانُ وَاِلَیْکَ الْمُشْتَکى وَعَلَیْکَ الْمُعَوَّلُ فِى الشِّدَّةِ وَالرَّخاَّءِ اَللّهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ اُولِى الاْمْرِ الَّذینَ فَرَضْتَ عَلَیْنا طاعَتَهُمْ وَعَرَّفْتَنا بِذلِکَ مَنْزِلَتَهُمْ فَفَرِّجْ عَنا بِحَقِّهِمْ فَرَجاً عاجِلا قَریباً کَلَمْحِ الْبَصَرِ اَوْ هُوَ اَقْرَبُ یا مُحَمَّدُ یا عَلِىُّ یا عَلِىُّ یا مُحَمَّدُ اِکْفِیانى فَاِنَّکُما کافِیانِ وَانْصُرانى فَاِنَّکُما ناصِرانِ یا مَوْلانا یا صاحِبَ الزَّمانِ الْغَوْثَ الْغَوْثَ الْغَوْثَ اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى السّاعَةَ السّاعَةَ السّاعَةَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ یا اَرْحَمَ الرّاحِمینَ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَآلِهِ الطّاهِرینَ     
تاریخ انتشار: 8/4/1394 - 00:38
کد درس: 674 تعداد بازدید: 735 تعداد نظرات کاربران: 0  

تقریرات درس خارج اصول
حضرت آیت اللّه سیّد محمّدرضا مدرّسی طباطبایی یزدی دامت برکاته
دوره‌ی دوم ـ سال یازدهم ـ سال تحصیلی 94ـ93
جلسه 102 ـ یک‌شنبه 10/3/94

 نقد و بررسی برهان و بیان دوم آخوند رحمه الله

به نظر می‌رسد مرحوم آخوند عالم مفاسد و مصالح را با عالم اعتبار خلط کرده است؛ زیرا آنها که مدعی شده‌اند سببیت دلوک برای وجوب نماز ظهر، یک حکم اعتباری تشریعی است، نظر به عالم مصالح و مفاسد نداشته‌اند بلکه نظر به عالم تشریع و جعل وجوب داشته‌اند. آنچه ید شارع بما هو شارع بدان نمی‌رسد و نمی‌تواند مجعول شرعی داشته باشند مفاسد و مصالح کامنه‌ی در اشیاء است که یک امر عقلی است و روشن است که امر عقلیِ تکوینی با فرض و اعتبار عوض نمی‌شود، ولی این مسأله ربطی به أخذ بلوغ و دلوک و ... در لسان دلیل ندارد. ما نمی‌دانیم دلوک، موجد مصلحت ملزمه‌ای جهت وجوب نماز باشد؛ چه‌بسا دلوک تنها یک علامت برای چیزی باشد که پدید آمدن آن باعث فعلیت مصلحت انجام نماز می‌شود، ولی معمولاً این امور نه مورد درک ما واقع می‌شوند و نه شارع ما را موظف به کشف آنها نموده است و نه اخذ شارع در لسان دلیل (أَقِمِ الصَّلاةَ لِدُلُوكِ الشَّمْسِ) علامت آن است که حتماً مصلحت توسط نفس دلوک محقق می‌شود.

توضیح بیشتر در قالب مثال؛

ممکن است کسی طالب آن باشد که مهمان که وارد خانه‌ی او شد در زمان خاصی میوه برای او آورده شود و فرضاً ملاک واقعی این امر را هیچ‌کدام از افراد تحت امرش نمی‌دانند، ولی ممکن است دستور دهد که رأس ساعت 10 میوه را بیاورید. رسیدن ساعت 10 دخالتی در مصلحت ندارد و تنها علامتی برای تحقق آن مصلحت است.

یا مثلاً ممکن است مولایی بگوید وقتی من دست به محاسنم کشیدم میوه را بیاورید، در این صورت نیز نمی‌دانیم مصلحت و علت آن چیست و کشیدن دست به محاسن، یک علامتِ قراردادی میان مولا و افراد تحت امرش می‌باشد و لذا نمی‌توان گفت این علامت، علت میوه آوردن است و یک امر عقلی است که لاتناله ید الجعل!! زیرا چنین چیزی دلیل ندارد. آری، این کار مولا در عالم اعتبار علامتی برای آوردن میوه است و امری قابل جعل است و مانعی ندارد که جعل آن انتزاعی باشد و مثلاً بگوید زمانی که دستم را بر محاسنم کشیدم بر شما واجب است میوه را بیاورید و نیز می‌تواند جعل آن استقلالی باشد؛ یعنی بگوید دست کشیدنِ من بر محاسنم سبب وجوب آوردن میوه است.

بنابراین برهان دوم مرحوم آخوند که برهان اصلی ایشان است و هرگونه جعلی را نفی می‌کند، ناتمام است.

نقد برهان اوّل مرحوم آخوند

در بیان اوّل فرمودند اگر سببیت از ترتب تکلیف منتزع شود لازمه‌اش تأخر ما هو المتقدم است، در حالی که باید گفت:

سببیت از تکلیف منتزع نمی‌شود بلکه از جعل انتزاع می‌شود؛ یعنی وقتی مولا فرمود «احضر الفاکهة عند وضع یدی علی لحیتی» عقل از ترتب وجوب احضار فاکهه بر وضع ید بر لحیه، عنوان سببیت برای وضع لحیه بالنسبة به وجوب احضار فاکهه را انتزاع می‌کند و این عنوان از خودِ وجوب انتزاع نمی‌شود، بلکه از کلّ جعل و ترتب وجوب بر وضع ید استنباط می‌شود و اگر سببیت از این جعل متأخر باشد مانعی ندارد؛ زیرا آنچه که مقدم است مصلحت کامنه‌ای است که موجب جعل مولا شده است و ما اساساً کاری به آن مصلحت که در نفس الامر است نداریم؛ آنچه انتزاع می‌شود سببیت اثباتی است که متأخر از جعل است و لزومی ندارد متقدم باشد.

بنابراین قسم اول از احکام وضعیه قابل جعل استقلالی و تبعی هردو می‌باشد و سخن آخوند ناتمام است. آری، مصالح و مفاسد کامنه‌ای که باعث حکم و جعل مولا می‌شود قابل جعل نیستند و کسی در آن نزاعی ندارد.

هرچند بزرگان در این کلام آخوند رحمه الله سخنان زیادی مطرح کرده‌اند و ظاهراً در دوره‌ی سابق بیشتر در این باره سخن گفته‌ایم، اما از آنجا که خیلی حائز اهمیت نیست به همین مقدار اکتفا می‌کنیم.

توجه به یک نکته

برخی چنین گفته‌اند: آنچه که مؤثر در تکلیف است از آن به «شرط» تعبیر می‌شود؛ مثلاً گفته می‌شود بلوغ یا دلوک، شرط وجوب نماز است، و آنچه که در وضع مؤثر است از آن به «سبب» تعبیر می‌شود؛ مثلاً حیازت، سبب ملکیت است یا اتلاف، سبب ضمان است ...
 

براي دريافت متن کامل جلسه صد و دوّم  اينـجا را کليک کنيد.

Share
   لطفا دیدگاه خود را بنویسید!
*نام:
ایمیل:
*نظر:
 
   نظرات کاربران
رنگ زمینه:
         
سایز قلم: سرعت:
جهت حرکت: تنظیم حرکت:    
   حدیث هفته
بهترينِ مردمان
امام سجّاد علیه السّلام: مردمان زمان غيبت كه به امامت او (مهدى) معتقد و منتظر ظهورش باشند، بهترينِ مردمان هستند ؛ زيرا خداوند به اندازه‌اى به آنان فهم و خِرد و شناخت داده كه غيبت در نزد آنها به منزله مشاهده است و مردم آن زمان را مانند كسانى كه در مقابل پيامبر صلى‌الله‌عليه‌و‌آله به جهاد پرداخته باشند، قرار داده است.
الاحتجاج : ج ۲ ص ۱۵۴ ح ۱۸۸
 
ورود کاربران

 

نام کاربري:
رمز عبور:
مرا به خاطر بسپار!

موجودی سبد:
 
   نظر سنجی
دیدگاه شما درباره کیفیّت تدوین و تنظیم تقریرات دروس خارج حضرت آیت الله مدرّسی یزدی دامت برکاته

عالی
خوب
متوسّط

 
   پیوندها
پایگاه‌های خبری 
وزارتخانه‌ها و سازمان‌ها 
علمی، پژوهشی 
فرهنگی و اطّلاع رسانی 
برخی سایت‌های مذهبی 
روزنامه‌ها 
حوزوی 
مراکز تحقیقاتی 
مراکز و مؤسّسات 
فروشگاه‌های اینترنتی کتاب 
بازرگاني، بانک و بيمه 
موتورهای جستجوگر 
نشریّات و مجلّات 
وبلاگ‌ها 
شبکه‌های اشتراک لینک 
 
   سایر پیوندها










 
 
 
 
 
 
کليّه حقوق مادّي و معنوي اين پايگاه متعلّق به مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين بوده و در جهت ترويج معارف اسلامي هيچ گونه محدوديّتي
نسبت به برداشت مطالب با ذکر منبع وجود ندارد. با معرّفي اين پايگاه به ديگران در اجر معنوي آن سهيم شويد.
® Copyright © 1396 Qommpth.ir All Rights Reserved