پايگاه اطّلاع رساني مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين | qommpth.ir
     
 
فارسي | العربيه | اردو 
 
   
  •  
  • 2 آبان 1396
  • 2017 Oct 24
 
 
   ویژه ها




 
   اوقات شرعي
 
   آمار پایگاه
امروز: 1044
دیروز: 1413
ماه جاری: 2456
امسال: 206360
کل: 778234
 
**به پایگاه اطّلاع رسانی مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين (پایگاه انعکاس و انتشار کامل اخبار و آثار حضرت آيت الله سيّد محمّد رضا مدرّسي طباطبايي يزدي دامت برکاته) خوش آمدید.**    بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ اِلهى عَظُمَ الْبَلاَّءُ وَبَرِحَ الْخَفاَّءُ وَانْکَشَفَ الْغِطاَّءُ وَانْقَطَعَ الرَّجاَّءُ وَضاقَتِ الاْرْضُ وَمُنِعَتِ السَّماَّءُ واَنْتَ الْمُسْتَعانُ وَاِلَیْکَ الْمُشْتَکى وَعَلَیْکَ الْمُعَوَّلُ فِى الشِّدَّةِ وَالرَّخاَّءِ اَللّهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ اُولِى الاْمْرِ الَّذینَ فَرَضْتَ عَلَیْنا طاعَتَهُمْ وَعَرَّفْتَنا بِذلِکَ مَنْزِلَتَهُمْ فَفَرِّجْ عَنا بِحَقِّهِمْ فَرَجاً عاجِلا قَریباً کَلَمْحِ الْبَصَرِ اَوْ هُوَ اَقْرَبُ یا مُحَمَّدُ یا عَلِىُّ یا عَلِىُّ یا مُحَمَّدُ اِکْفِیانى فَاِنَّکُما کافِیانِ وَانْصُرانى فَاِنَّکُما ناصِرانِ یا مَوْلانا یا صاحِبَ الزَّمانِ الْغَوْثَ الْغَوْثَ الْغَوْثَ اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى السّاعَةَ السّاعَةَ السّاعَةَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ یا اَرْحَمَ الرّاحِمینَ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَآلِهِ الطّاهِرینَ     
تاریخ انتشار: 1/4/1394 - 00:25
کد درس: 672 تعداد بازدید: 768 تعداد نظرات کاربران: 0  

تقریرات درس خارج اصول
حضرت آیت اللّه سیّد محمّدرضا مدرّسی طباطبایی یزدی دامت برکاته
دوره‌ی دوم ـ سال یازدهم ـ سال تحصیلی 94ـ93
جلسه 100 ـ سه‌شنبه 5/3/94

 بررسی جریان استصحاب در احکام وضعیه و تکلیفیه

در نظر بدوی روشن است که اطلاق ادله‌ی استصحاب هم شامل احکام وضعیه می‌شود و هم احکام تکلیفیه را در برمی‌گیرد و بلکه مورد صحیحه‌ی زراره حکم وضعی طهارت بود، با این حال باید بررسی نمود که آیا جریان استصحاب در احکام وضعیه یا تکلیفیه مبتلای به مانع است یا خیر؟ این تفصیل باعث شده است اصولیون بحث‌های جالبی پیرامون حقیقت حکم و همچنین حکم تکلیفی و وضعی مطرح نمایند.

اینکه حقیقت حکم، امری اعتباری است تردیدی در آن نیست و تقریباً همگان آن را قبول دارند، ولی باید دید چه تفاوتی میان حکم وضعی و تکلیفی وجود دارد.

حکم تکلیفی یعنی حکمی که در آن اقتضاء فعل یا عدم فعل و یا تخییر وجود دارد. به تعبیری یعنی: ما فیه الاقتضاء او التخییر، مانند حکم «وجوب» که در آن اقتضاء فعل با منع از ترک وجود دارد، یا «حرمت» که دارای اقتضاء عدم فعل با منع از فعل است، «استحباب» نیز اقتضاء فعل همراه ترخیص در ترک است و «کراهت» اقتضاء عدم فعل با ترخیص در فعل، «اباحه» نیز به معنای عدم اقتضاء فعل و عدم فعل یعنی «تخییر» است.

هر آنچه غیر از حکم تکلیفی باشد و اعتباری باشد حکم وضعی نامیده می‌شود؛ اعم از سبیت، شرطیت، مانعیت، رافعیت، حجّیت، ملکیت، قضاوت و...، سایر تقسیمات حکم وضعی نیز اهمیت چندانی ندارد و اگر مواردی دارای اهمیت باشد در مبحث مربوط به آن ذکر می‌شود.

فلاسفه و به تبع آنها بسیاری از اصولیون محقق، مفاهیم را به سه نوع تقسیم نموده‌اند:

1. مفاهیم ماهوی یا به تعبیر دیگر، مفاهیم متأصل یا ذاتی

این مفاهیم حقیقت اشیاء را به انسان نشان می‌دهد و قالبی است که ذات اشیاء را حکایت می‌کند که اگر  آن مفهوم منطبق بر خارج گردد و لباس خارج را بپوشد تمام حقیقت آن شیء را خواهد داشت. مثلاً مفهوم «آب» یا «انسان»، ماهیت و حقیقت آب و انسان را نشان می‌دهد و به تعبیر دیگر صورت آب یا انسان در ذهن می‌تواند تمام حقیقت ممکن خود را به عنوان امری مجزای از سایر حقایق بیان کند. این مفاهیم به این دلیل «مفاهیم ماهوی و ذاتی» یا «متأصل» نامیده می‌شوند.

2. مفاهیم انتزاعی

این مفاهیم حکایت کننده‌ی حقیقت و هویت اشیاء نیستند، بلکه تنها از احکام و حیثیات اشیاء حکایت دارند که آن حیثیت می‌تواند در اشیاء دیگر نیز باشد. مثلاً با برخورد به آتشی که چیزی را می‌سوزاند، صورتی از آتش و صورتی از شیء سوخته شده در ذهن به وجود می‌آید، ولی علاوه بر آتش عنوان دیگری مثل علت و سبب سوختن از آن انتزاع می‌شود؛ کما اینکه از شیء سوخته شده نیز عنوان معلول و مسبب انتزاع می‌شود.

علت و سبب، عنوانی است که ما بحذائی جدای از آتش ندارد، بلکه عقل از خصوصیت و ویژگی نار که موجب سوختن می‌شود عنوان سبب و علت را انتزاع می‌کند؛ به خلاف مفهوم متأصل که ما بحذاء دارد. لذا به مفاهیم انتزاعی «محمولات بالصمیمة» گفته می‌شود؛ زیرا از صمیم ذات شیء بدون اضافه‌ی چیزی انتزاع می‌شوند و بالتحلیل و تعمّل عقلی به دست می‌آیند و این‌گونه نیست که به صورت خودکار در ذهن ایجاد گردند بلکه نیاز به کارکرد و کند و کاو ذهنی دارند.

محمولات بالصمیمة در مقابل «محمولات بالضمیمة» قرار دارند. عنوانی مانند «علت» و «سبب» با ضمیمه کردن چیزی به آتش حاصل نمی‌شود، ولی وقتی گفته می‌شود «زیدٌ عادلٌ» وصف عدالت باید به زید ضمیمه شود تا عنوان «عادلٌ» یا «عالمٌ» صادق باشد. لهذا این اوصاف، اوصاف بالضمیمه شمرده می‌شوند؛ به خلاف اوصافی مانند «ممکن»، «زوجٌ»، «علةٌ» و ... که اوصاف بالضمیمة هستند.

بنابر مشهور تمام مقولات دهگانه‌ی ارسطویی مفاهیم ماهوی و متأصل هستند که از محمولات بالضمیمة محسوب می‌شوند، هرچند برخی در این نظر اشکال کرده‌اند و به نظر، همه‌ی این مقولات چنین نیستند.

گاهی در فلسفه از مفاهیم انتزاعی به مفاهیم اعتباری نیز تعبیر می‌شود؛ زیرا واژه‌ی اعتباری اصطلاحات مختلفی دارد و در یک اصطلاح، مرادف با انتزاعی است ...
 

براي دريافت متن کامل جلسه صدم  اينـجا را کليک کنيد.

Share
   لطفا دیدگاه خود را بنویسید!
*نام:
ایمیل:
*نظر:
 
   نظرات کاربران
رنگ زمینه:
         
سایز قلم: سرعت:
جهت حرکت: تنظیم حرکت:    
   حدیث هفته
بهترينِ مردمان
امام سجّاد علیه السّلام: مردمان زمان غيبت كه به امامت او (مهدى) معتقد و منتظر ظهورش باشند، بهترينِ مردمان هستند ؛ زيرا خداوند به اندازه‌اى به آنان فهم و خِرد و شناخت داده كه غيبت در نزد آنها به منزله مشاهده است و مردم آن زمان را مانند كسانى كه در مقابل پيامبر صلى‌الله‌عليه‌و‌آله به جهاد پرداخته باشند، قرار داده است.
الاحتجاج : ج ۲ ص ۱۵۴ ح ۱۸۸
 
ورود کاربران

 

نام کاربري:
رمز عبور:
مرا به خاطر بسپار!

موجودی سبد:
 
   نظر سنجی
دیدگاه شما درباره کیفیّت تدوین و تنظیم تقریرات دروس خارج حضرت آیت الله مدرّسی یزدی دامت برکاته

عالی
خوب
متوسّط

 
   پیوندها
پایگاه‌های خبری 
وزارتخانه‌ها و سازمان‌ها 
علمی، پژوهشی 
فرهنگی و اطّلاع رسانی 
برخی سایت‌های مذهبی 
روزنامه‌ها 
حوزوی 
مراکز تحقیقاتی 
مراکز و مؤسّسات 
فروشگاه‌های اینترنتی کتاب 
بازرگاني، بانک و بيمه 
موتورهای جستجوگر 
نشریّات و مجلّات 
وبلاگ‌ها 
شبکه‌های اشتراک لینک 
 
   سایر پیوندها










 
 
 
 
 
 
کليّه حقوق مادّي و معنوي اين پايگاه متعلّق به مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين بوده و در جهت ترويج معارف اسلامي هيچ گونه محدوديّتي
نسبت به برداشت مطالب با ذکر منبع وجود ندارد. با معرّفي اين پايگاه به ديگران در اجر معنوي آن سهيم شويد.
® Copyright © 1396 Qommpth.ir All Rights Reserved