پايگاه اطّلاع رساني مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين | qommpth.ir
     
 
فارسي | العربيه | اردو 
 
   
  •  
  • 30 مهر 1396
  • 2017 Oct 22
 
 
   ویژه ها




 
   اوقات شرعي
 
   آمار پایگاه
امروز: 637
دیروز: 2057
ماه جاری: 37099
امسال: 202924
کل: 774798
 
**به پایگاه اطّلاع رسانی مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين (پایگاه انعکاس و انتشار کامل اخبار و آثار حضرت آيت الله سيّد محمّد رضا مدرّسي طباطبايي يزدي دامت برکاته) خوش آمدید.**    بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ اِلهى عَظُمَ الْبَلاَّءُ وَبَرِحَ الْخَفاَّءُ وَانْکَشَفَ الْغِطاَّءُ وَانْقَطَعَ الرَّجاَّءُ وَضاقَتِ الاْرْضُ وَمُنِعَتِ السَّماَّءُ واَنْتَ الْمُسْتَعانُ وَاِلَیْکَ الْمُشْتَکى وَعَلَیْکَ الْمُعَوَّلُ فِى الشِّدَّةِ وَالرَّخاَّءِ اَللّهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ اُولِى الاْمْرِ الَّذینَ فَرَضْتَ عَلَیْنا طاعَتَهُمْ وَعَرَّفْتَنا بِذلِکَ مَنْزِلَتَهُمْ فَفَرِّجْ عَنا بِحَقِّهِمْ فَرَجاً عاجِلا قَریباً کَلَمْحِ الْبَصَرِ اَوْ هُوَ اَقْرَبُ یا مُحَمَّدُ یا عَلِىُّ یا عَلِىُّ یا مُحَمَّدُ اِکْفِیانى فَاِنَّکُما کافِیانِ وَانْصُرانى فَاِنَّکُما ناصِرانِ یا مَوْلانا یا صاحِبَ الزَّمانِ الْغَوْثَ الْغَوْثَ الْغَوْثَ اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى السّاعَةَ السّاعَةَ السّاعَةَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ یا اَرْحَمَ الرّاحِمینَ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَآلِهِ الطّاهِرینَ     
تاریخ انتشار: 20/3/1394 - 14:43
کد درس: 668 تعداد بازدید: 724 تعداد نظرات کاربران: 0  

تقریرات دروس خارج فقه
حضرت آیت الله سیّد محمّد رضا مدرّسی طباطبایی یزدی (دامت برکاته)
سال تحصیلی 94-1393
جلسه‌ی صد و ششم؛ ‌‌شنبه 2/3/94

بعض ثمرات بحث نوسانات قیمت پول اعتباری محض

طبق نظر مختار که در صورت افت شدید قیمت به گونه‌ای که پول بعد از تغییر هم‌صنف پول از قبل از تغییر نباشد، ضامن باید ما به التفاوت را جبران کند، ثمراتی بر این بحث مترتب می‌شود.

[یکی از ثمراتی که بر بحث نوسانات قیمت پول مترتب است، آن است] که حتّی اگر مقرض شرط کند که در صورت افت شدید ارزش پول به گونه‌ای که دیگر عرفاً همان پول سابق نباشد مستقرض باید ما به التفاوت را بپردازد، در این فرض پرداخت ما به التفاوت ربا نبوده و جایز است؛ چرکه ربا یعنی زیادت خاص [ولی عرف پرداخت ما به التفاوت را در فرض مذکور اصلاً زیادت نمی‌داند].

یکی دیگر از ثمرات این بحث، در باب خمس ظاهر می‌شود؛ مثلاً اگر کسی ده میلیون به عنوان سرمایه داشته باشد که خمس آن را پرداخت کرده باشد و سر سال خمسی بعد از کسر مؤونه، دو میلیون تومان سود کسب کرده باشد، بعضی گفته‌اند حتّی اگر ارزش دوازده میلیون امروز به اندازه‌ی همان ده میلیون سابق ـ و چه بسا کمتر ـ باشد، باید چهارصد هزار تومان به عنوان خمس آن دو میلیون بپردازد، امّا طبق نظر مختار، پرداخت خمس در این صورت واجب نیست؛ زیرا:

اولاً: موضوع وجوب خمس، فایده و «غنیمت» است (وَ اعْلَمُوا أَنَّمَا غَنِمْتُمْ مِنْ شَيْ‌ءٍ فَأَنَّ لِلَّهِ خُمُسَهُ) که به حسب لغت و روایات شریفه، مراد از «غنیمت» مطلق فایده است که مکلّف آن را به دست می‌آورد، در حالی که در ما نحن فیه مکلّف عرفاً چیزی به دست نیاورده است و اگر سرمایه‌اش را تبدیل به کالا کند بیش از همان سرمایه‌ی سال قبل نیست، لذا در چنین تورم‌هایی که به طور متوسط همه چیز گران شده و غیر از اسم چیزی به سرمایه‌ی مکلف اضافه نشده، نمی‌توان ملتزم به وجوب خمس شد. بله، اگر تورم بخشی باشد و فقط بعض بخش‌ها مثل مسکن گران شده باشد امّا قیمت سایر کالاها نسبتاً ثابت باشد، در این صورت می‌توان گفت مکلّف عرفاً سود کرده است، لذا باید خمس زیادت حاصله را بپردازد.

ثانیاً: محاسبه‌ی خمس بعد از کسر مؤونه است؛ هم مؤونه‌ی تحصیل ربح و هم مؤونه‌ی اهل و عیال در طول سال، و چون ضررِ رأس المال را می‌توان جزء مؤونه حساب کرد و از سود کم کرد، لذا اگر سودی که مکلّف به دست آورده کمتر از ضرری باشد که عند العرف به واسطه‌ی نوسانات اقتصادی بر سرمایه‌اش وارد شده، در این صورت نمی‌توان ملتزم به وجوب خمس شد، در ما نحن فیه هم علی الفرض دو میلیون از ارزش سرمایه‌ی مکلّف به واسطه‌ی نوسانات اقتصادی کاسته شده و ضرر بر او وارد شده است، پس این ضرر از رأس المال او کم می‌شود و در نتیجه زیاده‌ای در سرمایه‌ی مکلف ایجاد نشده تا خمس بر او واجب باشد.

ثمره‌ی دیگر این بحث در باب مضاربه است. بنابر نظر مشهور معاصرین که با پول اعتباری محض هم می‌توان مضاربه کرد، اگر زید مثلاً ده میلیون تومان به دیگری به عنوان مضاربه بدهد و قرارداد ببندند که سود حاصل از تجارت در این مدت را نصف کنند، اگر عامل بعد از یک سال دو میلیون سود کسب کرد اما تورم در جامعه پنجاه یا شصت درصد بود، التزام به این‌که سود حاصله بین عامل و مالک تقسیم شود مشکل است؛ چراکه ارزش سرمایه‌ی عامل بعد از یک سال فرضاً به پنج یا چهار میلیون کاهش پیدا کرده، پس در واقع سودی حاصل نشده بلکه مالک متضرر هم شده است. البته این مطلب نیاز به رسیدگی بیشتر و بررسی ادله‌ی مضاربه دارد، ولی نظر بدوی این است که اگر عرفاً بگویند سودی حاصل نشده و فقط اسماً چیزی بر سرمایه‌ی مالک اضافه شده، در این صورت نمی‌توان ملتزم به تقسیم آن سود اسمی بین عامل و مالک شد.

عکس این مطلب هم صادق است یعنی اگر بعد از یک سال و به واسطه‌ی تجارتی که عامل انجام می‌دهد، سرمایه‌ی مالک اسماً همان ده میلیون باشد امّا قدرت خرید آن افزایش پیدا کرده باشد به گونه‌ای که عرفاً بگویند ربح حاصل شده است، در این صورت بعید نیست بگوییم سود حاصله بین طرفین تقسیم می‌شود. به هر حال مسأله نیاز به تأمل بیشتر و رسیدگی به ادله دارد.

آیا احکام معامله‌ی نقدین (بیع صرف) در معامله‌ی پول اعتباری محض هم جاری است؟

همان‌طور که می‌دانید مبادله‌ی نقدین یعنی پول طلا و نقره، در فقه احکام خاصی دارد؛ مثلاً گفته‌اند اگر متبایعین می‌خواهند پول طلا را به پول نقره و یا پول نقره را به پول طلا بفروشند، تقابض در مجلس حتماً شرط است و الا معامله باطل است. هم‌چنین بیع نقدی دینار به دینار و درهم به درهم مع الزیادة، بیع ربوی بوده و کلاً عقد باطل است، امّا آیا این احکام در بیع پول اعتباری محض نیز وجود دارد؟

در جواب عرض می‌کنیم: این احکام مربوط به معامله‌ی طلا و نقره‌ی مسکوک است ولی در پول‌های اعتباری محض نه تقابض در مجلس شرط است و نه بیع مع الزیادة منجر به ربای معاوضی می‌شود ...
 

براي دريافت متن کامل جلسه صد و ششم  اينـجا را کليک کنيد.

Share
   لطفا دیدگاه خود را بنویسید!
*نام:
ایمیل:
*نظر:
 
   نظرات کاربران
رنگ زمینه:
         
سایز قلم: سرعت:
جهت حرکت: تنظیم حرکت:    
   حدیث هفته
بهترينِ مردمان
امام سجّاد علیه السّلام: مردمان زمان غيبت كه به امامت او (مهدى) معتقد و منتظر ظهورش باشند، بهترينِ مردمان هستند ؛ زيرا خداوند به اندازه‌اى به آنان فهم و خِرد و شناخت داده كه غيبت در نزد آنها به منزله مشاهده است و مردم آن زمان را مانند كسانى كه در مقابل پيامبر صلى‌الله‌عليه‌و‌آله به جهاد پرداخته باشند، قرار داده است.
الاحتجاج : ج ۲ ص ۱۵۴ ح ۱۸۸
 
ورود کاربران

 

نام کاربري:
رمز عبور:
مرا به خاطر بسپار!

موجودی سبد:
 
   نظر سنجی
دیدگاه شما درباره کیفیّت تدوین و تنظیم تقریرات دروس خارج حضرت آیت الله مدرّسی یزدی دامت برکاته

عالی
خوب
متوسّط

 
   پیوندها
پایگاه‌های خبری 
وزارتخانه‌ها و سازمان‌ها 
علمی، پژوهشی 
فرهنگی و اطّلاع رسانی 
برخی سایت‌های مذهبی 
روزنامه‌ها 
حوزوی 
مراکز تحقیقاتی 
مراکز و مؤسّسات 
فروشگاه‌های اینترنتی کتاب 
بازرگاني، بانک و بيمه 
موتورهای جستجوگر 
نشریّات و مجلّات 
وبلاگ‌ها 
شبکه‌های اشتراک لینک 
 
   سایر پیوندها










 
 
 
 
 
 
کليّه حقوق مادّي و معنوي اين پايگاه متعلّق به مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين بوده و در جهت ترويج معارف اسلامي هيچ گونه محدوديّتي
نسبت به برداشت مطالب با ذکر منبع وجود ندارد. با معرّفي اين پايگاه به ديگران در اجر معنوي آن سهيم شويد.
® Copyright © 1396 Qommpth.ir All Rights Reserved