پايگاه اطّلاع رساني مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين | qommpth.ir
     
 
فارسي | العربيه | اردو 
 
   
  •  
  • 29 مهر 1396
  • 2017 Oct 21
 
 
   ویژه ها




 
   اوقات شرعي
 
   آمار پایگاه
امروز: 1637
دیروز: 1641
ماه جاری: 36042
امسال: 201867
کل: 773741
 
**به پایگاه اطّلاع رسانی مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين (پایگاه انعکاس و انتشار کامل اخبار و آثار حضرت آيت الله سيّد محمّد رضا مدرّسي طباطبايي يزدي دامت برکاته) خوش آمدید.**    بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ اِلهى عَظُمَ الْبَلاَّءُ وَبَرِحَ الْخَفاَّءُ وَانْکَشَفَ الْغِطاَّءُ وَانْقَطَعَ الرَّجاَّءُ وَضاقَتِ الاْرْضُ وَمُنِعَتِ السَّماَّءُ واَنْتَ الْمُسْتَعانُ وَاِلَیْکَ الْمُشْتَکى وَعَلَیْکَ الْمُعَوَّلُ فِى الشِّدَّةِ وَالرَّخاَّءِ اَللّهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ اُولِى الاْمْرِ الَّذینَ فَرَضْتَ عَلَیْنا طاعَتَهُمْ وَعَرَّفْتَنا بِذلِکَ مَنْزِلَتَهُمْ فَفَرِّجْ عَنا بِحَقِّهِمْ فَرَجاً عاجِلا قَریباً کَلَمْحِ الْبَصَرِ اَوْ هُوَ اَقْرَبُ یا مُحَمَّدُ یا عَلِىُّ یا عَلِىُّ یا مُحَمَّدُ اِکْفِیانى فَاِنَّکُما کافِیانِ وَانْصُرانى فَاِنَّکُما ناصِرانِ یا مَوْلانا یا صاحِبَ الزَّمانِ الْغَوْثَ الْغَوْثَ الْغَوْثَ اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى السّاعَةَ السّاعَةَ السّاعَةَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ یا اَرْحَمَ الرّاحِمینَ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَآلِهِ الطّاهِرینَ     
تاریخ انتشار: 16/3/1394 - 16:56
کد درس: 666 تعداد بازدید: 659 تعداد نظرات کاربران: 0  

تقریرات درس خارج اصول
حضرت آیت اللّه سیّد محمّدرضا مدرّسی طباطبایی یزدی دامت برکاته
دوره‌ی دوم ـ سال یازدهم ـ سال تحصیلی 94ـ93
جلسه 99 ـ دوشنبه 4/3/94

 اشکال سوم بر فرمایش سید خویی در نقد کلام نائینی رحمهما الله

ثالثاً: مشهور علی ما نُقل، قائل شده‌اند که وادی حُسن و قبح عقلی غیر از وادی مدرکات عقل نظری و کمال و نقص است؛ یعنی این‌چنین نیست که هر چیزی مصلحت ملزمه داشته باشد حَسَن است و هر چه حَسن است مصلحت ملزمه دارد؛ کما اینکه لازم نیست هر چه مفسده‌ی ملزمه دارد قبیح باشد و یا هر قبیحی مفسده‌ی ملزمه داشته باشد.

ظاهر کلام سید خویی رحمه الله که از تقسیم‌بندی عقل نظری و عملی توسط ایشان بر می‌آید آن است که ایشان نیز موافق با مشهور هستند و این مبنا را از استاد محقق خویش مرحوم اصفهانی اخذ کرده‌اند. مرحوم اصفهانی در موارد متعدد بالخصوص در مبحث قطع در حاشیه بر کفایه به تفصیل وارد این مقوله شده است و تبعاً للفلاسفه معتقد شده است که وادی حُسن و قبح مربوط به اموری است که عقلاء برای حفظ نظام خود اعتبار می‌کنند و این نظریه در دستگاه فلسفی مرحوم علامه طباطبائی قدس سره رشد داده شده است و پذیرفته شده است و مرحوم مظفر نیز از آن متأثر شده است.

اما همان‌گونه که در کتاب فلسفه‌ی اخلاق بیان نموده‌ایم این سخن تامّ نیست. با بررسی عمیق‌ترین ریشه‌های این مبنا و نیز تطوراتی که در اندیشه‌ها نسبت به این مبنا پیدا شده است به این نتیجه رسیدیم که حُسن و قبح عقلی چیزی جز همان مصالح و مفاسد نمی‌باشد و اینکه در جایی گفته می‌شود فعلی حَسن است، یعنی مصلحتی دارد که با سعادت انسان سازگاری دارد و منجر به سعادت انسان می‌شود و اگر امری مفسده‌ دارد یعنی منجر به شقاوت انسان می‌شود. بنابراین دو نظام عقلی وجود ندارد که یکی مربوط به مصالح و مفاسد و سعادت انسان باشد و دیگری مربوط به حُسن و قبح باشد و در نقد فرمایشات شهید صدر رحمه الله که ایشان نیز مانند سید خویی رحمه الله این دو را دو نظام می‌داند به بیان مطلب پرداخته‌ایم.

نظیر این اندیشه نیز در گفتار و نوشتار فلاسفه‌ی غربی به ویژه کانت نیز دیده می‌شود که نقل و نقد آنها نیز به تفصیل در کتاب فلسفه‌ی اخلاق صورت گرفته است.

از آنجا که ورود در این مباحث منجر به خروج از مباحث اصولی می‌گردد لذا به همین مقدار بسنده می‌کنیم و علاقمندان را به پیگیری بیشتر این مسأله در کتاب فلسفه‌ی اخلاق ارجاع می‌دهیم.

بنابراین اساساً اصل مبنای سید خویی رحمه الله که وادی حُسن و قبح را غیر وادی مصالح و مفاسد می‌دانند، قبول نداریم.

همچنین باید تذکر داد که تقسیم عقل به نظری و عملی به معنای وجود دو قوه‌ی متباین در دستگاه ادراکی انسان نیست و دو عقل در انسان وجود ندارد بلکه عقل، واحد است ولی به اعتبار متعلق آن تقسیم می‌شود؛ کما اینکه گاهی گفته می‌شود «عقل فقهی» یا «عقل فلسفی» و... . این تقسیمات به اعتبار متعلق فکر و اندیشه است لهذا تقسیم مذکور به اعتبار متعلق آن است. هرچند ممکن است برخی فلاسفه و منطقیون در مورد عقل نظری و عملی اصطلاحات خاصی داشته باشند کما اینکه قطب الدین رازی در حواشی خود بر شرح اشارات به توضیح این اصطلاحات پرداخته است.

اشکال محقق نائینی رحمه الله بر مقدمه‌ی دوم استدلال شیخ

مقدمه‌ی دوم کلام شیخ رحمه الله این بود که حکم شارع ثبوتاً و نفیاً، وجوداً و عدماً، تابع حکم عقل است و وقتی حکم عقل نباشد حکم شارع نیز نخواهد بود.

بنابر نقل مصباح الاصول محقق نائینی رحمه الله بر این مقدمه نیز اشکال کرده‌اند هرچند مرحوم آخوند نیز این اشکال را مطرح نموده‌اند.

اینکه حکم شرعی وجوداً و عدماً تابع حکم عقلی باشد درست نیست و به تعبیر دیگر، وقتی عقل ادراک کرد ملاکی وجود دارد و حکمی صادر کرد شرع نیز طبق آن ملاک حکمی دارد، ولی وقتی عقل درک نمود ملاکی وجود ندارد و حکمی محقق نیست، لازم نیست که شرع نیز حکمی نداشته باشد؛ زیرا ممکن است ملاکی همچنان وجود داشته باشد که شارع آن را در متن واقع می‌بیند ولی عقل آن ملاک را نمی‌بیند و بر اساس همان ملاکی که عقل نمی‌بیند حکم شرعی امتداد پیدا می‌کند و لذا با انتفاء حکم عقلی نمی‌توانیم یقین به انتفاء حکم شرعی پیدا کنیم.

به تعبیر دیگر عقل کاشف از ملاک است و تا حدّی کشف از ملاک می‌کند ولی از یک مرحله به بعد کشفی نمی‌کند در حالی که ثبوتاً ملاک وجود دارد، پس مانعی ندارد که حکم شرعی امتداد داشته باشد ...
 

براي دريافت متن کامل جلسه نود و نهم  اينـجا را کليک کنيد.

Share
   لطفا دیدگاه خود را بنویسید!
*نام:
ایمیل:
*نظر:
 
   نظرات کاربران
رنگ زمینه:
         
سایز قلم: سرعت:
جهت حرکت: تنظیم حرکت:    
   حدیث هفته
بهترينِ مردمان
امام سجّاد علیه السّلام: مردمان زمان غيبت كه به امامت او (مهدى) معتقد و منتظر ظهورش باشند، بهترينِ مردمان هستند ؛ زيرا خداوند به اندازه‌اى به آنان فهم و خِرد و شناخت داده كه غيبت در نزد آنها به منزله مشاهده است و مردم آن زمان را مانند كسانى كه در مقابل پيامبر صلى‌الله‌عليه‌و‌آله به جهاد پرداخته باشند، قرار داده است.
الاحتجاج : ج ۲ ص ۱۵۴ ح ۱۸۸
 
ورود کاربران

 

نام کاربري:
رمز عبور:
مرا به خاطر بسپار!

موجودی سبد:
 
   نظر سنجی
دیدگاه شما درباره کیفیّت تدوین و تنظیم تقریرات دروس خارج حضرت آیت الله مدرّسی یزدی دامت برکاته

عالی
خوب
متوسّط

 
   پیوندها
پایگاه‌های خبری 
وزارتخانه‌ها و سازمان‌ها 
علمی، پژوهشی 
فرهنگی و اطّلاع رسانی 
برخی سایت‌های مذهبی 
روزنامه‌ها 
حوزوی 
مراکز تحقیقاتی 
مراکز و مؤسّسات 
فروشگاه‌های اینترنتی کتاب 
بازرگاني، بانک و بيمه 
موتورهای جستجوگر 
نشریّات و مجلّات 
وبلاگ‌ها 
شبکه‌های اشتراک لینک 
 
   سایر پیوندها










 
 
 
 
 
 
کليّه حقوق مادّي و معنوي اين پايگاه متعلّق به مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين بوده و در جهت ترويج معارف اسلامي هيچ گونه محدوديّتي
نسبت به برداشت مطالب با ذکر منبع وجود ندارد. با معرّفي اين پايگاه به ديگران در اجر معنوي آن سهيم شويد.
® Copyright © 1396 Qommpth.ir All Rights Reserved