پايگاه اطّلاع رساني مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين | qommpth.ir
     
 
فارسي | العربيه | اردو 
 
   
  •  
  • 31 شهريور 1396
  • 2017 Sep 22
 
 
   ویژه ها




 
   اوقات شرعي
 
   آمار پایگاه
امروز: 384
دیروز: 1943
ماه جاری: 31409
امسال: 164723
کل: 736597
 
**به پایگاه اطّلاع رسانی مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين (پایگاه انعکاس و انتشار کامل اخبار و آثار حضرت آيت الله سيّد محمّد رضا مدرّسي طباطبايي يزدي دامت برکاته) خوش آمدید.**    بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ اِلهى عَظُمَ الْبَلاَّءُ وَبَرِحَ الْخَفاَّءُ وَانْکَشَفَ الْغِطاَّءُ وَانْقَطَعَ الرَّجاَّءُ وَضاقَتِ الاْرْضُ وَمُنِعَتِ السَّماَّءُ واَنْتَ الْمُسْتَعانُ وَاِلَیْکَ الْمُشْتَکى وَعَلَیْکَ الْمُعَوَّلُ فِى الشِّدَّةِ وَالرَّخاَّءِ اَللّهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ اُولِى الاْمْرِ الَّذینَ فَرَضْتَ عَلَیْنا طاعَتَهُمْ وَعَرَّفْتَنا بِذلِکَ مَنْزِلَتَهُمْ فَفَرِّجْ عَنا بِحَقِّهِمْ فَرَجاً عاجِلا قَریباً کَلَمْحِ الْبَصَرِ اَوْ هُوَ اَقْرَبُ یا مُحَمَّدُ یا عَلِىُّ یا عَلِىُّ یا مُحَمَّدُ اِکْفِیانى فَاِنَّکُما کافِیانِ وَانْصُرانى فَاِنَّکُما ناصِرانِ یا مَوْلانا یا صاحِبَ الزَّمانِ الْغَوْثَ الْغَوْثَ الْغَوْثَ اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى السّاعَةَ السّاعَةَ السّاعَةَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ یا اَرْحَمَ الرّاحِمینَ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَآلِهِ الطّاهِرینَ     
تاریخ انتشار: 16/3/1394 - 16:10
کد درس: 665 تعداد بازدید: 663 تعداد نظرات کاربران: 0  

تقریرات درس خارج اصول
حضرت آیت اللّه سیّد محمّدرضا مدرّسی طباطبایی یزدی دامت برکاته
دوره‌ی دوم ـ سال یازدهم ـ سال تحصیلی 94ـ93
جلسه 98 ـ یک‌شنبه 3/3/94

محصّل کلام شیخ رحمه الله در عدم جریان استصحاب در حکم ثابت با عقل

استدلال مرحوم شیخ بنابر تبیین سید خویی رحمه الله بر دو مقدمه استوار است:

1. اهمال در حکم عقل متصور نیست.

2. حکم شارع در اینجا تابع حکم عقل است وجوداً و عدماً.

لهذا وقتی عقل حکمی ندارد قطعاً شرع نیز حکمی ندارد و شکی باقی نمی‌ماند و اگر هم شرع حکمی داشته باشد حکمی جدید خواهد بود و رفع ید از حکم سابق، نقض یقین به یقین خواهد بود نه نقض یقین به شک؛ زیرا وحدت قضیتین محفوظ نیست.

اشکال محقق نائینی بر استدلال شیخ رحمهما الله

مرحوم نائینی به نقل سید خویی رحمه الله بر هر دو مقدمه‌ی استدلال شیخ رحمه الله اشکال وارد کرده‌اند.

خلاصه‌ی اشکال ایشان بر مقدمه‌‌ی اوّل:

اینکه فرمودند حکم عقل اهمال‌بردار نیست، علی اطلاقه صحیح نیست؛ زیرا حکم عقل دو گونه است:

1. عقل گاهی به نحو ذات مفهوم حکم می‌کند؛ یعنی مثلاً حکم می‌کند که با قید کذا، فلان حکم ثابت است و در عین حال این مفهوم را دارد که اگر آن قید نباشد آن حکم نیز وجود ندارد. در نتیجه حکم عقل، اثباتی و نفیی است؛ همانند قضیه‌ی شرطیه بنابر اینکه مفهوم داشته باشد.

مثلاً وقتی گفته می‌شود «إن جائک زیدٌ اکرمه» مفهومش آن است که «إن لم یجئک فلا یجب اکرامه»، بنابراین هر دو جهت ثبوتی و نفیی استثناء می‌شود. حکم عقل نیز گاهی چنین است؛ یعنی با ثبوت قیدی، حکم وجود دارد و با انتفاء قید، عقل آن حکم را منتفی می‌بیند.

در چنین صورتی روشن است که استصحاب جاری نیست؛ زیرا شکی وجود ندارد.

2. قسم دوم از احکام عقلی بدین صورت است که عقل از باب قدر متیقن برای موضوعی، حکمی صادر می‌کند و این حکم مفهومی ندارد. در واقع عقل با تحقق قید یا قیودی به چیزی حکم می‌کند اما مفهوم ندارد؛ یعنی با انتفاء قید مذکور، عقل حکم را نفی نمی‌کند هر چند حکمی نیز ندارد. و به تعبیر دیگر به حسب مقام اثبات، مادامی که قیود هست عقل حکم می‌کند و مادامی که قیود وجود ندارد عقل حکمی ندارد، ولی به حسب مقام ثبوت از آنجا که عقل احاطه به جمیع آنچه در حکم دخیل است ندارد، نمی‌گوید ثبوتاً حکمی وجود ندارد و از آنجا که احتمال می‌دهیم حکمی باشد که شارع آن را می‌داند و عقل دسترسی ندارد، می‌توانیم حکم سابق را استصحاب کنیم.

فرمایش سید خویی در نقد کلام میرزای نائینی رحمهما الله

سید خویی رحمه الله پس از ذکر سخن استاد خود می‌فرماید: بنابر یک دیدگاه، اشکال استاد بر شیخ اعظم رحمهما الله وارد است و از دیدگاه دیگر این اشکال وارد نیست.

توضیح ذلک: حکم عقلی گاهی بر اساس ملاکات کامنه‌ی در افعال یعنی بر اساس مصلحت و مفسده‌ی ملزمه یا غیر ملزمه می‌باشد، در این موارد ممکن است موضوعی به نحو قدر متیقن، عقلاً دارای حکم باشد؛ زیرا با اجتماع قیود و جهاتی عقل درک می‌کند مصلحت ملزمه‌ی غیر مزاحمه وجود دارد پس عمل مذکور لازم الاتیان است، ولی شک می‌کند اگر بعض قیود آن منتفی شد آیا هنوز مصلحت ملزمه بلامزاحم باقی است یا خیر، در اینجا مانعی از استصحاب نیست. یعنی زمانی که مصلحت ملزمه بود به قانون ملازمه، شارع حکم به وجوب داشت، الآن شک داریم آیا وجوب هنوز باقی است یا خیر زیرا احتمال می‌دهیم ملاک وجوب هنوز باقی باشد، اطلاق ادله‌ی استصحاب می‌گوید وجوب سابق را نقض نکن.

بنابراین اگر حکم عقل بنابر ملاکات کامنه باشد اشکال استاد وارد است، ولکن جایی در فقه وجود ندارد که حکم فرعی بر اساس ملاکات ملزمه یا غیر ملزمه‌ی مُدرَک به عقل، ثابت شده باشد؛ به دلیل آنکه «إِنَّ دِينَ اللهِ عَزَّ وَ جَلَّ لَا يُصَابُ بِالْعُقُولِ النَّاقِصَةِ وَ الْآرَاءِ الْبَاطِلَةِ» یا «لیس شیء ابعد عن دین الله من عقول الرجال» و ... .

چگونه می‌توان فهمید که مثلاً مصلحت ملزمه‌ای وجود دارد که نماز صبح دو رکعت باشد یا جهراً آورده شود و ...؟! عقل بشر توانایی درک مصالح کامنه‌ی احکام را ندارد، لهذا هرچند کبرای کلام نائینی رحمه الله درست است و اگر عقل چنین حکم کند می‌توان عند الشک استصحاب کرد، ولی صغرویاً مصداقی برای آن وجود ندارد ...
 

براي دريافت متن کامل جلسه نود و هشتم  اينـجا را کليک کنيد.

Share
   لطفا دیدگاه خود را بنویسید!
*نام:
ایمیل:
*نظر:
 
   نظرات کاربران
رنگ زمینه:
         
سایز قلم: سرعت:
جهت حرکت: تنظیم حرکت:    
   حدیث هفته
بهترین و بدترین مردم
بدترينِ مردم كسى است كه پی‌جوى عيبهاى مردم باشد و نابيناى عيبهاى خويش.
غرر الحكم، ح ۵۷۳۹
 
ورود کاربران

 

نام کاربري:
رمز عبور:
مرا به خاطر بسپار!

موجودی سبد:
 
   نظر سنجی
دیدگاه شما درباره کیفیّت تدوین و تنظیم تقریرات دروس خارج حضرت آیت الله مدرّسی یزدی دامت برکاته

عالی
خوب
متوسّط

 
   پیوندها
پایگاه‌های خبری 
وزارتخانه‌ها و سازمان‌ها 
علمی، پژوهشی 
فرهنگی و اطّلاع رسانی 
برخی سایت‌های مذهبی 
روزنامه‌ها 
حوزوی 
مراکز تحقیقاتی 
مراکز و مؤسّسات 
فروشگاه‌های اینترنتی کتاب 
بازرگاني، بانک و بيمه 
موتورهای جستجوگر 
نشریّات و مجلّات 
وبلاگ‌ها 
شبکه‌های اشتراک لینک 
 
   سایر پیوندها










 
 
 
 
 
 
کليّه حقوق مادّي و معنوي اين پايگاه متعلّق به مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين بوده و در جهت ترويج معارف اسلامي هيچ گونه محدوديّتي
نسبت به برداشت مطالب با ذکر منبع وجود ندارد. با معرّفي اين پايگاه به ديگران در اجر معنوي آن سهيم شويد.
® Copyright © 1396 Qommpth.ir All Rights Reserved