پايگاه اطّلاع رساني مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين | qommpth.ir
     
 
فارسي | العربيه | اردو 
 
   
  •  
  • 29 مهر 1396
  • 2017 Oct 21
 
 
   ویژه ها




 
   اوقات شرعي
 
   آمار پایگاه
امروز: 1655
دیروز: 1641
ماه جاری: 36060
امسال: 201885
کل: 773759
 
**به پایگاه اطّلاع رسانی مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين (پایگاه انعکاس و انتشار کامل اخبار و آثار حضرت آيت الله سيّد محمّد رضا مدرّسي طباطبايي يزدي دامت برکاته) خوش آمدید.**    بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ اِلهى عَظُمَ الْبَلاَّءُ وَبَرِحَ الْخَفاَّءُ وَانْکَشَفَ الْغِطاَّءُ وَانْقَطَعَ الرَّجاَّءُ وَضاقَتِ الاْرْضُ وَمُنِعَتِ السَّماَّءُ واَنْتَ الْمُسْتَعانُ وَاِلَیْکَ الْمُشْتَکى وَعَلَیْکَ الْمُعَوَّلُ فِى الشِّدَّةِ وَالرَّخاَّءِ اَللّهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ اُولِى الاْمْرِ الَّذینَ فَرَضْتَ عَلَیْنا طاعَتَهُمْ وَعَرَّفْتَنا بِذلِکَ مَنْزِلَتَهُمْ فَفَرِّجْ عَنا بِحَقِّهِمْ فَرَجاً عاجِلا قَریباً کَلَمْحِ الْبَصَرِ اَوْ هُوَ اَقْرَبُ یا مُحَمَّدُ یا عَلِىُّ یا عَلِىُّ یا مُحَمَّدُ اِکْفِیانى فَاِنَّکُما کافِیانِ وَانْصُرانى فَاِنَّکُما ناصِرانِ یا مَوْلانا یا صاحِبَ الزَّمانِ الْغَوْثَ الْغَوْثَ الْغَوْثَ اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى السّاعَةَ السّاعَةَ السّاعَةَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ یا اَرْحَمَ الرّاحِمینَ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَآلِهِ الطّاهِرینَ     
تاریخ انتشار: 16/3/1394 - 15:53
کد درس: 655 تعداد بازدید: 813 تعداد نظرات کاربران: 0  

تقریرات درس خارج اصول
حضرت آیت اللّه سیّد محمّدرضا مدرّسی طباطبایی یزدی دامت برکاته
دوره‌ی دوم ـ سال یازدهم ـ سال تحصیلی 94ـ93
جلسه 94 ـ یک‌شنبه 27/2/94

 ادامه‌ی بررسی شاهد و مثال نقضی که سید خویی رحمه الله در تأیید پاسخ دوم خود ذکر کردند

ممکن است گفته شود: بر فرض اینکه مجتهد از آنچه با اصول غیر محرزه استنباط کرده است نتواند إخبار کند و به آن ملتزم شویم، ولی حداقل آن است که بیان می‌کند عمل به این رساله مجزی و مبرئ ذمه است، حال اگر مجتهد مذکور علم اجمالی دارد که در مجموعه‌ی استنباطات او حکم یا احکامی مطابق واقع نیست، نباید این فتاوی را به دست مقلدین بدهد و باید احتیاط نماید. بنابراین چون می‌داند خلاف واقع وجود دارد نمی‌تواند بگوید عمل به رساله مجزی است.

در پاسخ به این فرض نیز می‌گوییم:

اینکه مجتهد علم اجمالی دارد برخی احکام مستنبطه‌ی او خلاف واقع است به گونه‌ای که باید احتیاط کند، ناتمام است؛ زیرا از مواردی که مورد استنباط مجتهد قرار گرفته است این است که علم اجمالی مطلقاً منجز است ولو اطراف آن کثیره باشد، یکی دیگر از مسائل آن بطلان تصویب است، از دیگر مسائل آن بطلان مصلحت سلوکیه به صورت مطلق است، لهذا وقتی مجتهدی احتمال می‌دهد خلاف واقعی در رساله باشد یعنی برخی از امور یاد شده نیز ممکن است مطابق واقع نباشد؛ مثلاً ممکن است این مسأله که علم اجمالی مطلقاً منجز است مطابق واقع نباشد، لامحاله در ما نحن فیه نیز علم اجمالی نمی‌تواند منجز باشد. یا مثلاً اگر تصویب فی‌الجمله صحیح باشد ضرری وارد نمی‌شود یا اگر مصلحت سلوکیه صحیح باشد معنایش آن است که بعضی موارد اگر خلاف واقع سلوک شود، واقع جبران می‌شود و خلاف واقع بودن لطمه‌ای نمی‌زند. در نتیجه این علم اجمالی به صورتی نیست که منجز بوده و موجب احتیاط باشد؛ زیرا فرض آن است که اگر بعض اطرافش خلاف واقع باشد به گونه‌ای است که حکم می‌کند احتیاط در اطراف چنین علم اجمالی لازم نیست.

همچنین در بحث علم اجمالی به صورت مستوعب بحث نمودیم که منجزیت علم اجمالی عقلایی است نه عقلی؛ یعنی اگر شارع بخواهد و یا تصریح کند، می‌توان حتی در همه‌ی اطراف علم اجمالی اجرای اصل مؤمّن کرد و مانع عقلی از آن وجود ندارد. البته در جاهایی که اطراف علم اجمالی قلیل است می‌دانیم شارع این حکم عقلائی را امضاء نموده است و حداقل از عدم ردع، امضاء شارع را به دست می‌آوریم، ولی در جاهایی که اطراف آن کثیره است ـ حداقل در مثل ما نحن فیه ـ حتی اگر تنجیز علم اجمالی عقلائیت داشته باشد امّا توسط شارع امضاء نشده است، بلکه می‌توانیم بگوییم در مواردی که اطراف آن کثیره است، با توضیحی که در بحث آن گذشت کلاً علم اجمالی منجز نیست.

بنابراین شاهدی که سید خویی رحمه الله اقامه کردند ناتمام است.

پاسخ سوّم سید خویی به اشکال شهید صدر رحمهما الله

سید خویی رحمه الله می‌فرماید چرا استصحاب عدم جعل إباحه و استصحاب عدم جعل وجوب را با هم معارض می‌دانید و در نتیجه قائل می‌شوید ساقط می‌شوند و لذا استصحاب مجعول بدون مزاحم جاری می‌گردد؟!

بلکه استصحاب‌های سه‌گانه همه با هم درگیر می‌شوند و دلیلی بر اختلاف رتبه‌ی آنها وجود ندارد؛ زیرا استصحاب بقاء وجوب یا حرمت (استصحاب مجعول) متوقف بر تحقق موضوع در خارج نیست تا بخواهد جریان پیدا کند، بلکه همین که مجتهد فرض می‌کند زنی حائض شده است و سپس نقاء یافته است، می‌تواند استصحاب حرمت سابقه کند و همچنین استصحاب بقاء وجوب جلوس جاری نماید و این استصحاب، متوقف بر وجود خارجی موضوع نیست. بنابراین در یک رتبه سه استصحاب قابلیت جریان دارند؛ استصحاب عدم جعل الزام، استصحاب عدم جعل إباحه و استصحاب مجعول، و هر سه با هم درگیر شده و ساقط می‌شوند.

بنابراین جریان استصحاب عدم جعل إباحه در روند تعارض اصول وقفه‌ای ایجاد نمی‌کند.

إن قلت: ممکن است گفته شود استصحاب عدم جعل، در رتبه‌ی مقدّم و حاکم بر استصحاب مجعول است؛ زیرا نسبت به یکدیگر سببی و مسببی هستند. مثلاً استصحاب عدم جعل حرمت، حاکم بر استصحاب حرمت است و لذا شکی باقی نمی‌ماند و لامحاله استصحاب مجعول جاری نمی‌شود.

قلت: سید خویی رحمه الله در پاسخ بیان می‌کند در اینجا حکومتی وجود ندارد؛ زیرا حکومت در جایی وجود دارد که علاوه بر سببیت و مسببیت، مشکوکٌ فیه در مسبّب از آثار شرعی سبب باشد. مثال معروف در این باب آن است که:

مثلاً چیزی نجس بوده است و در آب مشکوک الطهاره‌ای غَسل می‌شود و حالت سابقه‌ی آب طهارت بوده است، در اینجا گفته‌اند استصحاب طهارت ماء جایی برای استصحاب نجاست یَد باقی نمی‌گذارد؛ زیرا اگر آب پاک باشد ولو با استصحاب، سبب شرعی برای طهارت شیء مغسول می‌شود؛ زیرا از آثار شرعی طهارت آب، طهارت مغسول به آب است. لذا استصحاب طهارت آب جاری است و نوبت به استصحاب نجاست مغسول نمی‌رسد ...
 

براي دريافت متن کامل جلسه نود و چهارم  اينـجا را کليک کنيد.

Share
   لطفا دیدگاه خود را بنویسید!
*نام:
ایمیل:
*نظر:
 
   نظرات کاربران
رنگ زمینه:
         
سایز قلم: سرعت:
جهت حرکت: تنظیم حرکت:    
   حدیث هفته
بهترينِ مردمان
امام سجّاد علیه السّلام: مردمان زمان غيبت كه به امامت او (مهدى) معتقد و منتظر ظهورش باشند، بهترينِ مردمان هستند ؛ زيرا خداوند به اندازه‌اى به آنان فهم و خِرد و شناخت داده كه غيبت در نزد آنها به منزله مشاهده است و مردم آن زمان را مانند كسانى كه در مقابل پيامبر صلى‌الله‌عليه‌و‌آله به جهاد پرداخته باشند، قرار داده است.
الاحتجاج : ج ۲ ص ۱۵۴ ح ۱۸۸
 
ورود کاربران

 

نام کاربري:
رمز عبور:
مرا به خاطر بسپار!

موجودی سبد:
 
   نظر سنجی
دیدگاه شما درباره کیفیّت تدوین و تنظیم تقریرات دروس خارج حضرت آیت الله مدرّسی یزدی دامت برکاته

عالی
خوب
متوسّط

 
   پیوندها
پایگاه‌های خبری 
وزارتخانه‌ها و سازمان‌ها 
علمی، پژوهشی 
فرهنگی و اطّلاع رسانی 
برخی سایت‌های مذهبی 
روزنامه‌ها 
حوزوی 
مراکز تحقیقاتی 
مراکز و مؤسّسات 
فروشگاه‌های اینترنتی کتاب 
بازرگاني، بانک و بيمه 
موتورهای جستجوگر 
نشریّات و مجلّات 
وبلاگ‌ها 
شبکه‌های اشتراک لینک 
 
   سایر پیوندها










 
 
 
 
 
 
کليّه حقوق مادّي و معنوي اين پايگاه متعلّق به مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين بوده و در جهت ترويج معارف اسلامي هيچ گونه محدوديّتي
نسبت به برداشت مطالب با ذکر منبع وجود ندارد. با معرّفي اين پايگاه به ديگران در اجر معنوي آن سهيم شويد.
® Copyright © 1396 Qommpth.ir All Rights Reserved