پايگاه اطّلاع رساني مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين | qommpth.ir
     
 
فارسي | العربيه | اردو 
 
   
  •  
  • 31 شهريور 1396
  • 2017 Sep 22
 
 
   ویژه ها




 
   اوقات شرعي
 
   آمار پایگاه
امروز: 116
دیروز: 1943
ماه جاری: 31141
امسال: 164455
کل: 736329
 
**به پایگاه اطّلاع رسانی مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين (پایگاه انعکاس و انتشار کامل اخبار و آثار حضرت آيت الله سيّد محمّد رضا مدرّسي طباطبايي يزدي دامت برکاته) خوش آمدید.**    بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ اِلهى عَظُمَ الْبَلاَّءُ وَبَرِحَ الْخَفاَّءُ وَانْکَشَفَ الْغِطاَّءُ وَانْقَطَعَ الرَّجاَّءُ وَضاقَتِ الاْرْضُ وَمُنِعَتِ السَّماَّءُ واَنْتَ الْمُسْتَعانُ وَاِلَیْکَ الْمُشْتَکى وَعَلَیْکَ الْمُعَوَّلُ فِى الشِّدَّةِ وَالرَّخاَّءِ اَللّهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ اُولِى الاْمْرِ الَّذینَ فَرَضْتَ عَلَیْنا طاعَتَهُمْ وَعَرَّفْتَنا بِذلِکَ مَنْزِلَتَهُمْ فَفَرِّجْ عَنا بِحَقِّهِمْ فَرَجاً عاجِلا قَریباً کَلَمْحِ الْبَصَرِ اَوْ هُوَ اَقْرَبُ یا مُحَمَّدُ یا عَلِىُّ یا عَلِىُّ یا مُحَمَّدُ اِکْفِیانى فَاِنَّکُما کافِیانِ وَانْصُرانى فَاِنَّکُما ناصِرانِ یا مَوْلانا یا صاحِبَ الزَّمانِ الْغَوْثَ الْغَوْثَ الْغَوْثَ اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى السّاعَةَ السّاعَةَ السّاعَةَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ یا اَرْحَمَ الرّاحِمینَ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَآلِهِ الطّاهِرینَ     
تاریخ انتشار: 16/3/1394 - 15:51
کد درس: 645 تعداد بازدید: 709 تعداد نظرات کاربران: 0  

تقریرات درس خارج اصول
حضرت آیت اللّه سیّد محمّدرضا مدرّسی طباطبایی یزدی دامت برکاته
دوره‌ی دوم ـ سال یازدهم ـ سال تحصیلی 94ـ93
جلسه 90 ـ شنبه 19/2/94

 فرمایش مرحوم حاج شیخ مرتضی حائری اعلی الله مقامه در حلّ اشکال

ایشان در کتاب مبانی الاحکام چنین فرموده‌اند که این شبهه، شبهه‌ی سنگینی است و فرمایشات والد معظم و برخی دیگر از بزرگان در رفع آن کافی نیست و در نهایت می‌فرمایند دفع این شبهه چنین است:

احکام دو دسته‌اند؛ احکام تکلیفیه و احکام وضعیه. این شبهه در احکام تکلیفیه کلاً قابل رفع است که نیاز به مقدمه‌ای دارد و آن اینکه:

قوام حکم الهی همان اراده‌ی الهیه یا کراهت الهیه جلّ و علا است و جعل در آنچه که قوام اطاعت و معصیت و ملاک مثوبت و عقوبت است تأثیری ندارد و لهذا اگر کسی علم به اراده‌ی پروردگار نسبت به چیزی یا علم به کراهت پروردگار نسبت به چیزی داشته باشد (به هر طریقی) باید طبق علم مذکور و مطابق کراهت و اراده‌ی الهی عمل کند هرچند جعلی مطابق آن نباشد، کما اینکه اگر کسی علم به جعل اعتباری داشته باشد ولی بداند که بر طبق این جعل، اراده‌ی لبّیه‌ی الهیه وجود ندارد و این جعل به خاطر بعضی مصالح انجام شده است، وجوب اطاعت ندارد؛ یعنی حتی اگر مولا امر به چیزی کرده است ولی مکلف می‌داند این امر به خاطر بعضی مصالح است و این امر از پشتوانه‌ی اراده‌ی الهی برخوردار نیست لزومی در اطاعت آن وجود ندارد، و هذا واضحٌ عند العقل.

این کبری در کلام این بزرگوار صحیح است ولکن کلام در صغری است؛ مثلاً آیا واقعا جایی وجود دارد که با علم به جعل، بدانیم اراده‌ای پشت آن جعل وجود ندارد؟!

در هر حال ایشان معتقدند روح احکام همان اراده‌ی الهیه است، بنابراین معلوم می‌شود که احکام قدیم هستند؛ زیرا بداء به معنای حقیقی آن (پشیمانی) در حقّ خداوند محال است و نسخ نیز در حقیقت انتهاء اَمَد حکم است؛ بدین جهت احکام حادث نیستند و اگر حکمی باشد از ازل وجود دارد و اگر وجود ندارد از ازل وجود ندارد.

در مثال جلوس بعد از زوال می‌گوییم یا اراده‌ی الهیه از ازل به جلوس بعد زوال متعلق است یا اراده‌ی الهیه از اوّل بدان متعلق نیست، لذا نمی‌توانیم بگوییم قبلاً متعلق نبود و با شک، استصحاب عدم جاری کنیم؛ زیرا نمی‌توانیم زمانی را فرض کنیم که یقین به عدم حکم داشته‌ایم؛ به دلیل آنکه حکم، حادث نیست تا نبوده باشد و بعداً محقق شده باشد. لهذا همیشه شک داریم که آیا جلوس بعد از زوال واجب است یا غیر واجب و نمی‌توان فرض کرد که حکمی یقیناً نبوده است و سپس موجود شده است..

بنابراین استصحاب عدم حکم جاری نیست؛ زیرا قوام آن به یقین سابق و شک لاحق است و در ما نحن فیه یقین سابق وجود ندارد و همیشه شک وجود دارد و حتی استصحاب عدم ازلی نیز جاری نیست؛ زیرا اگر حکمی باشد ازلاً موجود است و اگر نباشد ازلاً موجود نبوده است.

نتیجه آنکه استصحاب عدم جعل جاری نیست و چنین چیزی وجود ندارد و معارضه‌ای که میان استصحاب مجعول و استصحاب عدم جعل تصویر شد صحیح نمی‌باشد.

در ادامه اشکالی مطرح می‌کنند که مقصود ایشان خیلی واضح نیست، ولی به نظر می‌رسد مقصودشان این است که:

اگر گفته شود احکام ازلی هستند لازمه‌اش آن است که هیچ‌گاه استصحاب عدمِ حکم جاری نباشد؛ مثلاً اگر شک ‌کنیم دعاء عند رویة الهلال واجب است یا خیر، نمی‌توانیم استصحاب عدم جاری نماییم؛ زیرا هیچ‌گاه یقین به عدم آن وجود نداشته است، در حالی که می‌دانیم جریان چنین استصحابی پذیرفته شده است.

در جواب می‌فرمایند: عدم جریان چنین استصحابی به حسب اراده‌ی لبّیه‌ی الهیه است، ولی به اعتبار دیگر یعنی قبل از بلوغ، می‌توان استصحاب را جاری کرد. مکلف قبل از بلوغ قطعاً تکلیف فعلیِ خارجی به دعای عند رویة الهلال نداشته است، شک می‌کنیم این عدم حکمِ فعلیِ خارجی تبدیل به حکم فعلیِ خارجی شده است یا خیر، استصحاب عدم جاری می‌کنیم. پس به اعتبار حالت قبل از بلوغ، استصحاب عدم جاری است امّا به اعتبار عدم جعل که قوام آن به اراده‌ی الهیه است استصحاب جاری نیست. بنابراین در احکام تکلیفیه اشکال مرحوم نراقی و سید خویی رحمه الله در جریان استصحاب دفع می‌شود.

امّا نسبت به احکام وضعیه می‌فرمایند باید تفصیل قائل شویم؛

گاهی حکم وضعی دارای اَمَد است و به طور خودکار نقطه‌ی پایانی دارد، مثل حجیت مجعوله برای فتوای مجتهد؛ زیرا فتوای مجتهد دارای تاریخ انقضاء است، قدر متیقنِ حجیت این فتوا مادامی است که مجتهد زنده است و اگر شک شود آیا مثلاً بعد از وفات شیخ طوسی رحمه الله هنوز فتوای او حجیت دارد یا خیر، استصحاب عدمِ جعلِ حجیت جاری می‌شود و اصل آن است که حجیت برای فتوای شیخ طوسی رحمه الله نسبت به بعد از حیات ایشان جعل نشده است و استصحاب عدمِ جعل، حاکم بر استصحاب مجعول است و لذا تقلید از او جایز نیست ...
 

براي دريافت متن کامل جلسه نودم  اينـجا را کليک کنيد.

Share
   لطفا دیدگاه خود را بنویسید!
*نام:
ایمیل:
*نظر:
 
   نظرات کاربران
رنگ زمینه:
         
سایز قلم: سرعت:
جهت حرکت: تنظیم حرکت:    
   حدیث هفته
بهترین و بدترین مردم
بدترينِ مردم كسى است كه پی‌جوى عيبهاى مردم باشد و نابيناى عيبهاى خويش.
غرر الحكم، ح ۵۷۳۹
 
ورود کاربران

 

نام کاربري:
رمز عبور:
مرا به خاطر بسپار!

موجودی سبد:
 
   نظر سنجی
دیدگاه شما درباره کیفیّت تدوین و تنظیم تقریرات دروس خارج حضرت آیت الله مدرّسی یزدی دامت برکاته

عالی
خوب
متوسّط

 
   پیوندها
پایگاه‌های خبری 
وزارتخانه‌ها و سازمان‌ها 
علمی، پژوهشی 
فرهنگی و اطّلاع رسانی 
برخی سایت‌های مذهبی 
روزنامه‌ها 
حوزوی 
مراکز تحقیقاتی 
مراکز و مؤسّسات 
فروشگاه‌های اینترنتی کتاب 
بازرگاني، بانک و بيمه 
موتورهای جستجوگر 
نشریّات و مجلّات 
وبلاگ‌ها 
شبکه‌های اشتراک لینک 
 
   سایر پیوندها










 
 
 
 
 
 
کليّه حقوق مادّي و معنوي اين پايگاه متعلّق به مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين بوده و در جهت ترويج معارف اسلامي هيچ گونه محدوديّتي
نسبت به برداشت مطالب با ذکر منبع وجود ندارد. با معرّفي اين پايگاه به ديگران در اجر معنوي آن سهيم شويد.
® Copyright © 1396 Qommpth.ir All Rights Reserved