پايگاه اطّلاع رساني مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين | qommpth.ir
     
 
فارسي | العربيه | اردو 
 
   
  •  
  • 21 آذر 1396
  • 2017 Dec 12
 
 
   ویژه ها




 
   اوقات شرعي
 
   آمار پایگاه
امروز: 1691
دیروز: 1778
ماه جاری: 24057
امسال: 261270
کل: 833144
 
**به پایگاه اطّلاع رسانی مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين (پایگاه انعکاس و انتشار کامل اخبار و آثار حضرت آيت الله سيّد محمّد رضا مدرّسي طباطبايي يزدي دامت برکاته) خوش آمدید.**    بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ اِلهى عَظُمَ الْبَلاَّءُ وَبَرِحَ الْخَفاَّءُ وَانْکَشَفَ الْغِطاَّءُ وَانْقَطَعَ الرَّجاَّءُ وَضاقَتِ الاْرْضُ وَمُنِعَتِ السَّماَّءُ واَنْتَ الْمُسْتَعانُ وَاِلَیْکَ الْمُشْتَکى وَعَلَیْکَ الْمُعَوَّلُ فِى الشِّدَّةِ وَالرَّخاَّءِ اَللّهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ اُولِى الاْمْرِ الَّذینَ فَرَضْتَ عَلَیْنا طاعَتَهُمْ وَعَرَّفْتَنا بِذلِکَ مَنْزِلَتَهُمْ فَفَرِّجْ عَنا بِحَقِّهِمْ فَرَجاً عاجِلا قَریباً کَلَمْحِ الْبَصَرِ اَوْ هُوَ اَقْرَبُ یا مُحَمَّدُ یا عَلِىُّ یا عَلِىُّ یا مُحَمَّدُ اِکْفِیانى فَاِنَّکُما کافِیانِ وَانْصُرانى فَاِنَّکُما ناصِرانِ یا مَوْلانا یا صاحِبَ الزَّمانِ الْغَوْثَ الْغَوْثَ الْغَوْثَ اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى السّاعَةَ السّاعَةَ السّاعَةَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ یا اَرْحَمَ الرّاحِمینَ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَآلِهِ الطّاهِرینَ     
تاریخ انتشار: 27/2/1394 - 16:54
کد درس: 640 تعداد بازدید: 667 تعداد نظرات کاربران: 0  

تقریرات دروس خارج فقه
حضرت آیت الله سیّد محمّد رضا مدرّسی طباطبایی یزدی (دامت برکاته)
سال تحصیلی 94-1393
جلسه‌ی نود و چهارم؛ سه‌شنبه 1/2/1394

نظر مختار در وجوب ردّ عین در صورت رفع تعذّر

همان‌طور که بیان کردیم اگر تعذّر وصول به عین برطرف شود و عین در دسترس قرار گیرد، سه صورت قابل تصوّر است:

1. احضار و نیز ردّ عین هیچ گونه مؤونه‌ای برای ضامن ندارد.

2. احضار عین نیاز به مؤونه دارد.

3. احضار عین مؤونه ندارد امّا ایصال به مالک هزینه دارد.

بررسی صورت اوّل

اگر عین متدارکه بدون هیچ هزینه‌ای در دسترس ضامن قرار گیرد و ایصال آن به مالک نیز هزینه‌ای نداشته باشد، ضامن باید عین را ایصال به مالک کند؛ زیرا وجوب ایصال به مالک مقتضای ملکیت صاحب عین است. توضیح مطلب این‌که: قبلاً بیان کردیم إعطاء بدل حیلوله به مالک باعث نمی‌شود که عین مضمونه از ملکش خارج شود بلکه هم‌چنان در ملک او باقی است، پس وقتی ضامن دسترسی به عین پیدا می‌کند، در واقع ملک دیگری را در اختیار گرفته، لذا باید آن را به مالک برگرداند.

هم‌چنین اگر احضار عین هزینه‌ای نداشته باشد امّا ضامن باید مقداری تلاش کند تا عین در دسترس قرار گیرد و یا این‌که برای ایصال به مالک باید تلاش کند، در این صورت هم بعید نیست ردّ عین بر او واجب باشد؛ زیرا ضامن عن غصبٍ و ظلمٍ مال دیگری را از دسترس خارج کرده، پس وظیفه‌اش ایصال عین به مالک است و رافعی از این وظیفه وجود ندارد.

 بررسی صورت دوم و سوم

اگر احضار عین یا ردّ آن به مالک مؤونه داشته باشد، در این صورت احضار یا ردّ همراه با تحمّل هزینه بر ضامن واجب نیست؛ زیرا هرچند روایاتِ دالّ بر وجوب ردّ مال به مالک اطلاق دارد و شامل صورتی می‌شود که احضار یا ایصال به مالک هزینه داشته باشد، امّا قاعده‌ی «لاضرر» در حق ضامن جاری شده و وجوب ردّ همراه با تحمل هزینه را برمی‌دارد. جریان «لاضرر» در حق ضامن، خلاف امتنان بر مالک هم نیست؛ زیرا علی الفرض مالک تمام قیمت عین را ـ‌ به دلیل روایات باب ضمان امانات یا قاعده‌ی لاضرر ـ به عنوان غرامت دریافت کرده لذا هیچ ضرری بر او وارد نیست.

إن قلت: ضامن خود اقدام بر ضرر کرده و «لاضرر» چنین ضررهایی را دفع نمی‌کند.

قلت: ضامن به اندازه‌ی اقدامش غرامت داده است؛ یعنی مثل یا تمام قیمت شیء تالف را پرداخته است و اقدام او بیش از این نبوده است. به تعبیر دیگر ما نحن فیه بالاتر از تلف حقیقی که نیست، در حالی که عوض تلف حقیقی بیش از این مقدار نیست.

آیا با ردّ عین، بدل حیلوله به ضامن برمی‌گردد؟

 مسأله‌ی دیگری که در این‌جا مطرح می‌شود این است که آیا با ردّ عین، بدل حیلوله به ملک ضامن برمی‌گردد یا نه؟

قبلاً بیان کردیم برخی قائلند حتّی در مواردی که علم یا رجاء به بازگشت عین مغصوبه وجود داد، با اعطاء بدل توسط ضامن، معاوضه‌ی قهری شرعی اتفاق می‌افتد و عین متدارکه داخل در ملک ضامن می‌شود و بدل حیلوله داخل در ملک مالک. طبق این مبنا اصلاً معنا ندارد که بدل حیلوله به ملک ضامن برگردد، کما این‌که عین متدارکه هم دیگر به ملک مالک برنمی‌گردد. امّا بیان کردیم این مبنا قابل پذیرش نیست؛ زیرا بدل حیلوله حتّی در موارد منصوصه، از باب غرامت است نه معاوضه، لذا نمی‌توان ملتزم به این مبنا شد.

قول به عدم عود بدل به ملک ضامن و مناقشه‌ی شیخ قدس سره در آن

مبنای دیگر این‌که با پرداخت غرامت توسط ضامن، بدل حیلوله ملک طلق مالک می‌شود بدون آن‌که عین مضمونه از ملک مالک خارج شده و داخل در ملک ضامن شود. طبق این مبنا حتّی اگر ضامن عین را حاضر کند و سالم تحویل مالک دهد، باز هم بدل به ملک ضامن برنمی‌گردد.

توضیح بیشتر آن‌که: هرچند طبق این مبنا نوعی معاوضه وجود دارد، امّا این معاوضه بین بدل حیلوله و سلطنت فائته‌ی مالک در این مدت است؛ نه این‌که بدل از اصل عین باشد؛ یعنی ضامن چون سلطنت مالک بر عین در این مدت را تلف کرده، به جای آن بدل حیلوله را پرداخت می‌کند و چون سلطنت فائته‌ قابل بازگشت نیست، پس جمع بین عوض و معوّض نمی‌باشد.

مرحوم شیخ قدس سره از این قول تعبیر به توهم کرده و می‌فرماید در غایت ضعف است؛ زیرا غرامتی که پرداخت می‌شود، بدل از کلّ سلطنت است نه سلطنت فائته. به تعبیر دیگر وقتی عین غرق می‌شود یا سرقت می‌شود، کلّ سلطنت مالک منقطع می‌شود، و با ردّ عین توسط ضامن دوباره سلطنت مالک کامل می‌شود، پس از آن‌جا که بدل حیلوله بدل از کلّ سلطنت است، عدم عود غرامت به ملک ضامن در صورت ردّ عین متدارک، موجب جمع بین عوض و معوّض می‌شود ...
 

براي دريافت متن کامل جلسه نود و چهارم  اينـجا را کليک کنيد.

Share
   لطفا دیدگاه خود را بنویسید!
*نام:
ایمیل:
*نظر:
 
   نظرات کاربران
رنگ زمینه:
         
سایز قلم: سرعت:
جهت حرکت: تنظیم حرکت:    
   حدیث هفته
تاثیر عالمان و حاكمان
رسول اکرم (ص) فرمود: دو گروه از امّت من اگر صالح شوند، امّتم صالح مى ‏شوند و اگر فاسد شوند، امّتم فاسد مى‏ شوند: عالمان و حاكمان.
خصال، ص 37
 
ورود کاربران

 

نام کاربري:
رمز عبور:
مرا به خاطر بسپار!

موجودی سبد:
 
   نظر سنجی
دیدگاه شما درباره کیفیّت تدوین و تنظیم تقریرات دروس خارج حضرت آیت الله مدرّسی یزدی دامت برکاته

عالی
خوب
متوسّط

 
   پیوندها
پایگاه‌های خبری 
وزارتخانه‌ها و سازمان‌ها 
علمی، پژوهشی 
فرهنگی و اطّلاع رسانی 
برخی سایت‌های مذهبی 
روزنامه‌ها 
حوزوی 
مراکز تحقیقاتی 
مراکز و مؤسّسات 
فروشگاه‌های اینترنتی کتاب 
بازرگاني، بانک و بيمه 
موتورهای جستجوگر 
نشریّات و مجلّات 
وبلاگ‌ها 
شبکه‌های اشتراک لینک 
 
   سایر پیوندها










 
 
 
 
 
 
کليّه حقوق مادّي و معنوي اين پايگاه متعلّق به مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين بوده و در جهت ترويج معارف اسلامي هيچ گونه محدوديّتي
نسبت به برداشت مطالب با ذکر منبع وجود ندارد. با معرّفي اين پايگاه به ديگران در اجر معنوي آن سهيم شويد.
® Copyright © 1396 Qommpth.ir All Rights Reserved