پايگاه اطّلاع رساني مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين | qommpth.ir
     
 
فارسي | العربيه | اردو 
 
   
  •  
  • 29 مهر 1398
  • 2019 Oct 21
 
 
   ویژه ها




 
   اوقات شرعي
 
   آمار پایگاه
امروز: 433
دیروز: 2537
ماه جاری: 56257
امسال: 473465
کل: 2094877
 
**به پایگاه اطّلاع رسانی مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين (پایگاه انعکاس و انتشار کامل اخبار و آثار حضرت آيت الله سيّد محمّد رضا مدرّسي طباطبايي يزدي دامت برکاته) خوش آمدید.**    بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ اِلهى عَظُمَ الْبَلاَّءُ وَبَرِحَ الْخَفاَّءُ وَانْکَشَفَ الْغِطاَّءُ وَانْقَطَعَ الرَّجاَّءُ وَضاقَتِ الاْرْضُ وَمُنِعَتِ السَّماَّءُ واَنْتَ الْمُسْتَعانُ وَاِلَیْکَ الْمُشْتَکى وَعَلَیْکَ الْمُعَوَّلُ فِى الشِّدَّةِ وَالرَّخاَّءِ اَللّهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ اُولِى الاْمْرِ الَّذینَ فَرَضْتَ عَلَیْنا طاعَتَهُمْ وَعَرَّفْتَنا بِذلِکَ مَنْزِلَتَهُمْ فَفَرِّجْ عَنا بِحَقِّهِمْ فَرَجاً عاجِلا قَریباً کَلَمْحِ الْبَصَرِ اَوْ هُوَ اَقْرَبُ یا مُحَمَّدُ یا عَلِىُّ یا عَلِىُّ یا مُحَمَّدُ اِکْفِیانى فَاِنَّکُما کافِیانِ وَانْصُرانى فَاِنَّکُما ناصِرانِ یا مَوْلانا یا صاحِبَ الزَّمانِ الْغَوْثَ الْغَوْثَ الْغَوْثَ اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى السّاعَةَ السّاعَةَ السّاعَةَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ یا اَرْحَمَ الرّاحِمینَ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَآلِهِ الطّاهِرینَ     
تاریخ انتشار: 16/3/1394 - 15:49
کد درس: 635 تعداد بازدید: 1513 تعداد نظرات کاربران: 0  

تقریرات درس خارج اصول
حضرت آیت اللّه سیّد محمّدرضا مدرّسی طباطبایی یزدی دامت برکاته
دوره‌ی دوم ـ سال یازدهم ـ سال تحصیلی 94ـ93
جلسه 86 ـ شنبه 5/2/94

 پاسخ محقق خویی به کلام محقق نائینی رحمهما الله در اشکال بر جریان استصحاب عدم جعل

منجزیت که یک اثر عقلی است، با دقت بر دو چیز مترتب است: 1. جعل، 2. مجعول. به تعبیر دیگر اثر بر مجموع صغری و کبری مترتب می‌شود. وقتی خداوند می‌فرماید: (فَاعْتَزِلُوا النِّساءَ فِي الْمَحيض‏) هم باید کبری احراز شود و هم در خارج مرأه حائض گردد؛ در این صورت است که تنجیز و اثر محقق می‌شود. در نتیجه اگر هر یک از این دو عنصر منتفی گردد حکم حرمت منجز نخواهد شد. لهذا هم استصحاب در مجعول جاری می‌شود زیرا دخیل در ترتب تنجّز است و هم در جعل جاری می‌شود. بنابراین با استصحاب عدم جعل، عدم تنجّز نتیجه خواهد شد و سخن مرحوم نائینی در عدم ترتب اثر بر استصحاب عدم جعل صحیح نیست. همان‌گونه که وقتی در نسخ حکمی شک می‌کنیم، استصحاب حکم می‌تواند موجب تنجیز آن حکم بر ما گردد، در ما نحن فیه نیز استصحاب عدم حکم، تنجیز را برمی‌دارد و معارضه بین استصحاب وجودیِ حکم مجعول و استصحاب عدم جعل حکم برقرار می‌باشد.

کلام بعض محققین معاصر در دفاع از فرمایش محقق نائینی رحمهما الله

بعضی از معاصرین اهل تحقیق که به صورت مفصل در این باب وارد شده است، کلامی دارد که هم می‌تواند ردّی بر سخنان مرحوم عراقی باشد و هم می‌تواند ردّی بر کلام استادش سید خویی رحمهما الله باشد.

حاصل فرمایش ایشان چنین است:

اساساً اثر عملی (ولو تنجیز) مترتب بر وجود جعل نیست حتی اگر مجعول محقق گردد. در حقیقت حتی اگر جعل و مجعول را نیز واحد بدانیم باز نمی‌توان استصحاب عدم جعل را دارای اثر دانست، کما اینکه اگر دو چیز باشند باز عدم جعل دارای اثر نیست؛ به دلیل آنکه:

اثر عملی مترتب بر تقدیر وجود موضوع است به گونه‌ای که باید حکم به فرد مکلفِ خاص اضافه‌ای یابد و طرفی پیدا کند به نحوی که بتوانیم مثلاً بگوییم «زیدٌ مِمَّن وجب علیه الفعل»، لهذا روشن است که قبل از تحقق موضوع، ولو جعل باشد حکم اضافه به مکلف خاصی ندارد. مثلاً قبل از زوال شمس نمی‌توان گفت «زیدٌ مِمَّن وجبت الصلاة علیه» زیرا زوال، موضوعِ وجوب است و محقق نشده است و اضافه و نسبت، بعد از تحقق موضوع حاصل می‌شود.

بنابراین اثر مربوط به مرحله‌ی انطباق است، لهذا استصحابِ عدمِ جعل قبل از تحقق موضوع اثری ندارد و اگر بخواهد اثری مترتب گردد باید توسط نفیِ اضافه‌ی حکم و مجعول به مکلف باشد، در حالی که اگر بخواهیم با استصحابِ عدم جعل، نفی اضافه‌ی حکم به مکلف کنیم در واقع مثبت خواهد بود؛ نظیر استصحاب عدم کرّیت مطلقه برای نفی کرِّ خاص یا به تعبیر دیگر استصحاب عدم کرّیت به نحو کلّی و حکمِ به عدم کرّیت ماء خاص که مثبت است؛ زیرا استصحاب عدم کرّیت، خود به خود اثری ندارد و نفیِ کرّیت ماء خاص نیز اثر و لازمه‌ی عقلی آن است و با آن استصحاب، این اثر عقلی ثابت نمی‌شود.

این کلام می‌تواند دفاعی از کلام مرحوم نائینی در برابر اشکال محقق عراقی و سید خویی رحمهما الله هردو باشد.

نقد و بررسی کلام بعض محققین معاصر رحمه الله

در استصحاب به این نیاز داریم که یا خودِ مستصحب امر اعتباری شرعی باشد یا موضوعِ امر اعتباری باشد، ولو آنکه اثری که بر مستصحب مترتب می‌شود اثری عقلی باشد. بارها بیان کرده‌ایم که اثرات عقلیه‌ی مترتب بر اعتبارات شرعیه حتی در صورت ثبوت آنها با استصحاب، مترتب است و این از واضحات پذیرفته شده است و نوعاً تصدیق شده است.

مقصود از مرحله‌ی جعل چیست؟ یعنی مرحله‌ی انشاء، مرحله‌ی اعتبار به نحو قضیه‌ی حقیقیه بر موضوعات مقدرة الوجود. وقتی گفته می‌شود «الماء المتغیر نجسٌ» یعنی جعل نجاست برای ماء متغیر در عالم اعتبار صورت گرفته است، چه مصداقی در خارج داشته باشد چه نداشته باشد. واضح است شارع چنین وجوبی را می‌تواند اعتبار کند؛ چون حکم اعمّ از تکلیفی یا وضعی، در اختیار شارع است و در استصحاب، اعتباری بودنِ مستصحب کافی است. آری، این اعتبار نباید لغو باشد و در ما نحن فیه لغو نیست؛ زیرا اگر علم به چنین جعلی داشته باشیم اثرش این است که وقتی ماء متغیر حاصل ‌شود کبری بر صغری عقلاً منطبق می‌شود و لذا این ماء واجب الاجتناب می‌شود.

اکنون می‌گوییم این نجاست که به نحو کلی جعل شده است، امری اعتباری است که به ید شارع است و می‌تواند آن را عند الشک تا زمان حاضر استصحاب کند و لغو نخواهد بود؛ زیرا معنای استصحاب آن است که شاک خود را متیقن فرض کند و وقتی مصداقی برای حکم یافت شد باید اطاعت گردد و این اثر هرچند عقلی است امّا مثبت نیست؛ زیرا چنین آثار عقلیه‌ای بر مستصحب که امری اعتباری است مترتب است ...
 

براي دريافت متن کامل جلسه هشتاد و ششم  اينـجا را کليک کنيد.

Share
   لطفا دیدگاه خود را بنویسید!
*نام:
ایمیل:
*نظر:
 
   نظرات کاربران
رنگ زمینه:
         
سایز قلم: سرعت:
جهت حرکت: تنظیم حرکت:    
   حدیث هفته
کسب فضایل و رفع حوائج
امام علی (ع) خطاب به كميل به زياد: اى كميل! به خانواده‌ات فرمان بده كه روزها در پى كسب خصلت‌هاى والاى انسانى بروند و شبانگاهان، در پى رفع نيازهاى خُفتگان.
نهج البلاغه، حكمت ۲۵۷
 
ورود کاربران

 

نام کاربري:
رمز عبور:
مرا به خاطر بسپار!

موجودی سبد:
 
   نظر سنجی
دیدگاه شما درباره کیفیّت تدوین و تنظیم تقریرات دروس خارج حضرت آیت الله مدرّسی یزدی دامت برکاته

عالی
خوب
متوسّط

 
   پیوندها
پایگاه‌های خبری 
وزارتخانه‌ها و سازمان‌ها 
علمی، پژوهشی 
فرهنگی و اطّلاع رسانی 
برخی سایت‌های مذهبی 
روزنامه‌ها 
حوزوی 
مراکز تحقیقاتی 
مراکز و مؤسّسات 
فروشگاه‌های اینترنتی کتاب 
بازرگاني، بانک و بيمه 
موتورهای جستجوگر 
نشریّات و مجلّات 
وبلاگ‌ها 
شبکه‌های اشتراک لینک 
 
   سایر پیوندها










 
 
 
 
 
 
کليّه حقوق مادّي و معنوي اين پايگاه متعلّق به مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين بوده و در جهت ترويج معارف اسلامي هيچ گونه محدوديّتي
نسبت به برداشت مطالب با ذکر منبع وجود ندارد. با معرّفي اين پايگاه به ديگران در اجر معنوي آن سهيم شويد.
® Copyright © 1397 Qommpth.ir All Rights Reserved