پايگاه اطّلاع رساني مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين | qommpth.ir
     
 
فارسي | العربيه | اردو 
 
   
  •  
  • 20 آذر 1396
  • 2017 Dec 11
 
 
   ویژه ها




 
   اوقات شرعي
 
   آمار پایگاه
امروز: 1504
دیروز: 1652
ماه جاری: 22092
امسال: 259305
کل: 831179
 
**به پایگاه اطّلاع رسانی مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين (پایگاه انعکاس و انتشار کامل اخبار و آثار حضرت آيت الله سيّد محمّد رضا مدرّسي طباطبايي يزدي دامت برکاته) خوش آمدید.**    بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ اِلهى عَظُمَ الْبَلاَّءُ وَبَرِحَ الْخَفاَّءُ وَانْکَشَفَ الْغِطاَّءُ وَانْقَطَعَ الرَّجاَّءُ وَضاقَتِ الاْرْضُ وَمُنِعَتِ السَّماَّءُ واَنْتَ الْمُسْتَعانُ وَاِلَیْکَ الْمُشْتَکى وَعَلَیْکَ الْمُعَوَّلُ فِى الشِّدَّةِ وَالرَّخاَّءِ اَللّهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ اُولِى الاْمْرِ الَّذینَ فَرَضْتَ عَلَیْنا طاعَتَهُمْ وَعَرَّفْتَنا بِذلِکَ مَنْزِلَتَهُمْ فَفَرِّجْ عَنا بِحَقِّهِمْ فَرَجاً عاجِلا قَریباً کَلَمْحِ الْبَصَرِ اَوْ هُوَ اَقْرَبُ یا مُحَمَّدُ یا عَلِىُّ یا عَلِىُّ یا مُحَمَّدُ اِکْفِیانى فَاِنَّکُما کافِیانِ وَانْصُرانى فَاِنَّکُما ناصِرانِ یا مَوْلانا یا صاحِبَ الزَّمانِ الْغَوْثَ الْغَوْثَ الْغَوْثَ اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى السّاعَةَ السّاعَةَ السّاعَةَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ یا اَرْحَمَ الرّاحِمینَ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَآلِهِ الطّاهِرینَ     
تاریخ انتشار: 16/3/1394 - 15:47
کد درس: 632 تعداد بازدید: 701 تعداد نظرات کاربران: 0  

تقریرات درس خارج اصول
حضرت آیت اللّه سیّد محمّدرضا مدرّسی طباطبایی یزدی دامت برکاته
دوره‌ی دوم ـ سال یازدهم ـ سال تحصیلی 94ـ93
جلسه 83 ـ شنبه 29/1/94

 استصحاب در شبهات موضوعیه‌ی مورد نصوص

در برخی روایات، جریان استصحاب در شبهه‌ی موضوعیه مورد نصّ است که از جمله‌ی آنها موثقه‌ی ابن بکیر می‌باشد.

مُحَمَّدُ بْنُ يَعْقُوبَ عَنْ عِدَّةٍ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْعَبَّاسِ بْنِ عَامِرٍ عَنْ عَبْدِ اللهِ بْنِ بُكَيْرٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَ: قَالَ لِي أَبُو عَبْدِ اللهِ علیه السلام إِذَا اسْتَيْقَنْتَ أَنَّكَ قَدْ أَحْدَثْتَ فَتَوَضَّأْ وَ إِيَّاكَ أَنْ تُحْدِثَ وُضُوءاً أَبَداً حَتَّى تَسْتَيْقِنَ أَنَّكَ قَدْ أَحْدَثْتَ.

هرگاه یقین پیدا کردی حدث از تو سر زده است وضو بگیر و بپرهیز از اینکه وضوی جدید بگیری مگر اینکه یقین پیدا کنی محدث شده‌ای (یعنی مبادا فکر کنی شکّ در نقض وضو، در تجدید وضو کافی است).

روشن است این سخن از باب استصحاب است؛ یعنی وقتی یقین به وضو داشتی، تا یقین به خلاف آن پیدا نکرده‌ای از آن رفع ید نکن و مورد آن نیز شبهه‌ی موضوعیه است و مکلف نمی‌داند ناقضی از او صادر شده است یا خیر. کما اینکه صحیحه‌ی اوّل زراره ( فَإِنْ حُرِّكَ إِلَى جَنْبِهِ شَيْ‏ءٌ) نیز چنین بود، هرچند ما به این صحیحه‌ نسبت به جریان استصحاب در موضوعات تمسک نمی‌کنیم؛ زیرا در آنجا امام7 استصحاب خودِ وضو را که مجعول شرعی است جاری کردند و این شبهه مطرح شد که چرا استصحاب سببی را بیان نفرمودند، لذا از آن روایت غمض عین کردیم و موثقه‌ی ابن بکیر را به عنوان شاهد بیان کردیم.

همچنین برخی روایات دیگر مانند «صُمْ لِلرُّؤْيَةِ وَ أَفْطِرْ لِلرُّؤْيَةِ» بر فرض دلالتش بر استصحاب، روشن است که مربوط به شبهه‌ی موضوعیه است؛ زیرا رؤیت هلال و یوم الشک موضوع خارجی محضه است. مشکوک در روایت، یوم الشک ابتدا و انتهای رمضان است

لهذا در جریان استصحاب نسبت به شبهات موضوعیه جای هیچ مناقشه‌ای نیست و به همین دلیل برخی اساساً این بحث را مطرح نکرده‌اند.

نظریه‌ی عدم جریان استصحاب در احکام کلیه‌ی الهیه

در ابتدای این تفصیل اشاره کردیم که برخی در جریان استصحاب در شبهات حکمیه‌ی کلیه‌ی الهیه شبهه کرده‌اند و معتقد شده‌اند در احکام کلیه استصحاب جاری نمی‌شود بلکه استصحاب یا در موضوع جاری می‌شود یا در حکم جزئی.

این تفصیل طرفدارانی دارد و نقل شده که معروف در نزد محدثین، این نظر می‌باشد و در دوران معاصر، مرحوم سید خویی از کسانی است که قائل به این نظریه شده است و مکرراً در فقه آن را مطرح نموده است. ایشان فی‌الجمله طرف‌دار عدم جریان استصحاب در احکام کلیه بوده‌اند و برخی از تلامیذ ایشان نیز به شدت طرفدار همین نظریه بوده‌اند، بنابراین سزاوار است این نظریه مورد بررسی قرار گیرد.

شاید بهترین بیان در عدم جریان استصحاب در احکام کلیه، همان بیانی باشد که سید خویی اعلی الله مقامه ذکر کرده‌اند که در تقریرات ایشان موجود است.

ایشان می‌فرمایند: ادله‌ی استصحاب اطلاق دارد و شامل جریان استصحاب در شبهات حکمیه‌ی کلیه نیز می‌شود؛ زیرا هرچند مثلاً مورد صحیحه‌ی زراره شبهه‌ی موضوعیه بوده است، امّا با اعطاء ضابطه‌ی کلی معلوم می‌شود که مورد، مخصّص نیست و مقتضی برای جریان استصحاب در احکام کلیه وجود دارد، إلا اینکه مبتلای به مانع است که بدین جهت از آن رفع ید می‌کنیم و مانعِ آن نیز تعارض استصحاب جعل با استصحاب مجعول است. ایشان معتقدند مراد مرحوم نراقی همین بوده است و مرحوم نراقی نیز به همین جهت، استصحاب را در احکام کلیه جاری ندانسته‌اند.

بیان سید خویی رحمه الله در عدم جریان استصحاب در احکام کلّیه‌ی الهیه

سید خویی رحمه الله در ابتدا می‌فرمایند: شک در حکم کلّی گاهی مربوط به کیفیت جعل است، حتی اگر مجعول آن فعلی نشده باشد چون موضوعش محقق نشده است. مثلاً شک می‌کنیم آیا حکم قصاص، موقت بوده است یا دائم؟ مثلاً آیه شریفه‌ای که می‌فرماید: (وَ لَكُمْ فِي الْقِصاصِ حَياةٌ يا أُولِي الْأَلْبابِ) یا (أَنَّ النَّفْسَ بِالنَّفْسِ وَ الْعَيْنَ بِالْعَيْنِ وَ ... وَ الْجُرُوحَ قِصاص‏) موقتاً جعل شده بوده است یا اینکه مثلاً در قرن 15 نیز همچنان حکم قصاص وجود دارد و نمی‌توان گفت قصاص مربوط به همان زمان بوده است؟

بنابراین گاهی شک مربوط به کیفیت جعل است حتی اگر اصلاً حکم قصاص در خارج مصداقی پیدا نکرده باشد و فعلی نشده باشد و مثلاً کسی کاری که موجب قصاص شود انجام نداده باشد؛ در این حالت استصحاب جاری است و معروف است به «استصحابِ عدم نسخ» که کسی در آن مناقشه‌ای ندارد ...
 

براي دريافت متن کامل جلسه هشتاد و سوّم  اينـجا را کليک کنيد.

Share
   لطفا دیدگاه خود را بنویسید!
*نام:
ایمیل:
*نظر:
 
   نظرات کاربران
رنگ زمینه:
         
سایز قلم: سرعت:
جهت حرکت: تنظیم حرکت:    
   حدیث هفته
تاثیر عالمان و حاكمان
رسول اکرم (ص) فرمود: دو گروه از امّت من اگر صالح شوند، امّتم صالح مى ‏شوند و اگر فاسد شوند، امّتم فاسد مى‏ شوند: عالمان و حاكمان.
خصال، ص 37
 
ورود کاربران

 

نام کاربري:
رمز عبور:
مرا به خاطر بسپار!

موجودی سبد:
 
   نظر سنجی
دیدگاه شما درباره کیفیّت تدوین و تنظیم تقریرات دروس خارج حضرت آیت الله مدرّسی یزدی دامت برکاته

عالی
خوب
متوسّط

 
   پیوندها
پایگاه‌های خبری 
وزارتخانه‌ها و سازمان‌ها 
علمی، پژوهشی 
فرهنگی و اطّلاع رسانی 
برخی سایت‌های مذهبی 
روزنامه‌ها 
حوزوی 
مراکز تحقیقاتی 
مراکز و مؤسّسات 
فروشگاه‌های اینترنتی کتاب 
بازرگاني، بانک و بيمه 
موتورهای جستجوگر 
نشریّات و مجلّات 
وبلاگ‌ها 
شبکه‌های اشتراک لینک 
 
   سایر پیوندها










 
 
 
 
 
 
کليّه حقوق مادّي و معنوي اين پايگاه متعلّق به مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين بوده و در جهت ترويج معارف اسلامي هيچ گونه محدوديّتي
نسبت به برداشت مطالب با ذکر منبع وجود ندارد. با معرّفي اين پايگاه به ديگران در اجر معنوي آن سهيم شويد.
® Copyright © 1396 Qommpth.ir All Rights Reserved