پايگاه اطّلاع رساني مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين | qommpth.ir
     
 
فارسي | العربيه | اردو 
 
   
  •  
  • 28 شهريور 1396
  • 2017 Sep 19
 
 
   ویژه ها




 
   اوقات شرعي
 
   آمار پایگاه
امروز: 658
دیروز: 859
ماه جاری: 27458
امسال: 160772
کل: 732646
 
**به پایگاه اطّلاع رسانی مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين (پایگاه انعکاس و انتشار کامل اخبار و آثار حضرت آيت الله سيّد محمّد رضا مدرّسي طباطبايي يزدي دامت برکاته) خوش آمدید.**    بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ اِلهى عَظُمَ الْبَلاَّءُ وَبَرِحَ الْخَفاَّءُ وَانْکَشَفَ الْغِطاَّءُ وَانْقَطَعَ الرَّجاَّءُ وَضاقَتِ الاْرْضُ وَمُنِعَتِ السَّماَّءُ واَنْتَ الْمُسْتَعانُ وَاِلَیْکَ الْمُشْتَکى وَعَلَیْکَ الْمُعَوَّلُ فِى الشِّدَّةِ وَالرَّخاَّءِ اَللّهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ اُولِى الاْمْرِ الَّذینَ فَرَضْتَ عَلَیْنا طاعَتَهُمْ وَعَرَّفْتَنا بِذلِکَ مَنْزِلَتَهُمْ فَفَرِّجْ عَنا بِحَقِّهِمْ فَرَجاً عاجِلا قَریباً کَلَمْحِ الْبَصَرِ اَوْ هُوَ اَقْرَبُ یا مُحَمَّدُ یا عَلِىُّ یا عَلِىُّ یا مُحَمَّدُ اِکْفِیانى فَاِنَّکُما کافِیانِ وَانْصُرانى فَاِنَّکُما ناصِرانِ یا مَوْلانا یا صاحِبَ الزَّمانِ الْغَوْثَ الْغَوْثَ الْغَوْثَ اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى السّاعَةَ السّاعَةَ السّاعَةَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ یا اَرْحَمَ الرّاحِمینَ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَآلِهِ الطّاهِرینَ     
تاریخ انتشار: 3/3/1394 - 16:50
کد درس: 630 تعداد بازدید: 666 تعداد نظرات کاربران: 0  

تقریرات درس خارج اصول
حضرت آیت اللّه سیّد محمّدرضا مدرّسی طباطبایی یزدی دامت برکاته
دوره‌ی دوم ـ سال یازدهم ـ سال تحصیلی 94ـ93
جلسه 81 ـ دو‌شنبه 24/1/94

 ادامه‌ی بررسی اشکال سوم شهید صدر رحمه الله

همچنین اینکه شهید صدر فرمودند «اقتضاء شیء برای جری عملی، گاهی عقلی است و گاهی تشریعی است و تشریعی نیز مختص به حکم است» ناتمام است؛ زیرا:

اقتضاء چیزی برای شیئی گاهی مباشرتاً و بدون واسطه است و گاهی مع الواسطه است. مانعی وجود ندارد چیزی با واسطه، مقتضی امری باشد و صحیح است گفته شود: هذا الامر یقتضی تلک النتیجة ولو بالوسائط، و اگر چیزی که اقتضاء امر دیگری ولو بالوسائط می‌کند سهم أوفری داشته باشد، إسناد اقتضاء بدان أولی است.

در ما نحن فیه گرچه «موضوع» یعنی یقین، اقتضاء جری عملی به صورت مباشری ندارد؛ زیرا مثل ماء یا جنون، موضوع قرار گرفته است و حکم است که بالمباشرة اقتضاء جری عملی دارد، امّا حقیقتاً نه مجازاً می‌توانیم بگوییم موضوع هم اقتضاء جری عملی دارد؛ زیرا مصالح و مفاسد کامنه در موضوع باعث می‌شود مولا حکمی مناسبِ آن جعل کند و آن حکم، اقتضاء امتثال و جری عملی داشته باشد. پس در حقیقت، حکم وسیله است تا مقتضای موضوع را محقق کند. از این جهت است که مرحوم آخوند مرحله‌ی اقتضاء را از مراحل حکم شمرده است؛ هرچند این مبنا صحیح نیست ولی حاکی از آن است که موضوعی که حامل ملاک است، به نوعی ولو بالواسطه مقتضی جری عملی می‌باشد. بنابراین اینکه شهید صدر; فرمودند نسبت به آثار شرعیه، «موضوع» اقتضاء جری عملی ندارد صحیح نیست، بلکه بالواسطه این اقتضاء را دارد.

و وقتی ثابت شد موضوع نیز اقتضاء جری عملی آن‌هم حقیقتاً ولو بالواسطه دارد، مانعی ندارد که نقض بدان نسبت داده شود، در واقع اگر مرحله‌ی اثبات کافی بود مانعی وجود ندارد.

البته هر موضوعی نمی‌تواند متعلق نقض قرار گیرد؛ زیرا متعلق نقض باید دارای تماسک قابل ملاحظه یا شدت مرتبه باشد. لذا اگر موضوعی دارای شدّت مرتبه بود و به اعتبار آن شدت مرتبه، دارای حکم بود می‌توانیم حرمت نقض را بدان نسبت دهیم به اعتبار آثار و احکام شرعیه‌اش که به خاطر شدت مرتبه‌اش بر آن مترتب است.

لهذا اشکال سوم شهید صدر بر محقق عراقی رحمهما الله منتفی است و لذا اگر ظهور مساعدت کرد بر إسناد نقض به یقین استقلالاً (فقط) یا هم استقلالاً و هم مرآةً، کافی است تا استصحاب جانشین قطع موضوعیِ طریقی شود. برای تثبیت چنین ظهوری مثالی عرض می‌کنیم:

اگر مولایی یک بار بفرماید: «مادام العالم موجوداً فی بلدک فتصدق بصدقةٍ» که یک حکم واقعی است و علم در موضوع آن اخذ نشده است، تا زمانی که علم دارد عالم در بلد است باید صدقه دهد و اگر در وجود عالم در بلد شک کرد، فرض آنست که «لاتنقض الیقین ابداً بالشک» حکم می‌کند که عالم هنوز در بلد است و این شخص باید صدقه دهد.

اکنون مثال را عوض می‌کنیم و علم را در موضوع اخذ می‌کنیم، به این صورت که:

مثلاً مولا می‌گوید: «ما دمت تعلم أن العالم موجودٌ فی بلدک تصدّق بصدقةٍ»، در این حالت علم در موضوع اخذ شده است و علم نیز به نحو موضوعیِ طریقی می‌باشد. در این صورت اگر مکلف یقین به وجود عالم در بلد داشت باید صدقه بدهد، حال اگر بعد از مدتی شکّ در بقاء عالم کرد آیا انصافاً «لَا تَنْقُضِ الْيَقِينَ أَبَداً بِالشَّك‏» یا «لَيْسَ يَنْبَغِي لَكَ أَنْ تَنْقُضَ الْيَقِينَ بِالشَّكِّ أَبَداً» کافی نیست در اینکه بگوییم هنوز صدقه واجب است؟! آیا فهم عرف این نیست که در حال شک باید صدقه بدهد؟ عرف می‌فهمد که شارع شکّ لاحق را الغاء کرده است و فرموده است آن یقین سابق را همچنان در مقام عمل باقی بدار و صدقه بده و این عبارةٌ اخرای آن است که استصحاب، قائم مقام قطع طریقیِ موضوعی نیز می‌شود.

بنابراین همان‌گونه که ما در دوره‌ی سابقه نیز بناء را بر قیام استصحاب، مقام قطع موضوعیِ طریقی نهادیم، همچنان این استظهار را صحیح می‌دانیم.

تفصیل میان جریان استصحاب در شبهات موضوعیه و حکمیه

مطلب دومی که مرحوم آخوند بیان کرده‌اند این است که اطلاق «لاتنقض الیقین ابداً بالشک» اقتضاء دارد که استصحاب، هم در شبهات موضوعیه جاری باشد و هم در شبهات حکمیه.

همان‌گونه که می‌دانید گاهی شک در موضوع رخ می‌دهد و گاهی شک در حکم رخ می‌دهد. مرحوم آخوند می‌فرماید اطلاق دلیل استصحاب شامل هر دو شبهه می‌شود و طبق آنچه ما مشی کردیم، فرمایش مرحوم آخوند صحیح است؛ زیرا بیان کردیم الف و لام در «الیقین» برای جنس است و هر کجا یقین وجود داشت، عند الشک باید فرض بقاء آن شود. إلا اینکه برخی قائل شده‌اند در شبهات موضوعیه (فی‌الجمله) نمی‌توان استصحاب را جاری کرد، کما اینکه برخی قائلند در بعض شبهات حکمیه نمی‌توان استصحاب جاری کرد ...
 

براي دريافت متن کامل جلسه هشتاد و یکم  اينـجا را کليک کنيد.

Share
   لطفا دیدگاه خود را بنویسید!
*نام:
ایمیل:
*نظر:
 
   نظرات کاربران
رنگ زمینه:
         
سایز قلم: سرعت:
جهت حرکت: تنظیم حرکت:    
   حدیث هفته
بهترین و بدترین مردم
بدترينِ مردم كسى است كه پی‌جوى عيبهاى مردم باشد و نابيناى عيبهاى خويش.
غرر الحكم، ح ۵۷۳۹
 
ورود کاربران

 

نام کاربري:
رمز عبور:
مرا به خاطر بسپار!

موجودی سبد:
 
   نظر سنجی
دیدگاه شما درباره کیفیّت تدوین و تنظیم تقریرات دروس خارج حضرت آیت الله مدرّسی یزدی دامت برکاته

عالی
خوب
متوسّط

 
   پیوندها
پایگاه‌های خبری 
وزارتخانه‌ها و سازمان‌ها 
علمی، پژوهشی 
فرهنگی و اطّلاع رسانی 
برخی سایت‌های مذهبی 
روزنامه‌ها 
حوزوی 
مراکز تحقیقاتی 
مراکز و مؤسّسات 
فروشگاه‌های اینترنتی کتاب 
بازرگاني، بانک و بيمه 
موتورهای جستجوگر 
نشریّات و مجلّات 
وبلاگ‌ها 
شبکه‌های اشتراک لینک 
 
   سایر پیوندها










 
 
 
 
 
 
کليّه حقوق مادّي و معنوي اين پايگاه متعلّق به مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين بوده و در جهت ترويج معارف اسلامي هيچ گونه محدوديّتي
نسبت به برداشت مطالب با ذکر منبع وجود ندارد. با معرّفي اين پايگاه به ديگران در اجر معنوي آن سهيم شويد.
® Copyright © 1396 Qommpth.ir All Rights Reserved