پايگاه اطّلاع رساني مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين | qommpth.ir
     
 
فارسي | العربيه | اردو 
 
   
  •  
  • 28 شهريور 1396
  • 2017 Sep 19
 
 
   ویژه ها




 
   اوقات شرعي
 
   آمار پایگاه
امروز: 669
دیروز: 859
ماه جاری: 27469
امسال: 160783
کل: 732657
 
**به پایگاه اطّلاع رسانی مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين (پایگاه انعکاس و انتشار کامل اخبار و آثار حضرت آيت الله سيّد محمّد رضا مدرّسي طباطبايي يزدي دامت برکاته) خوش آمدید.**    بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ اِلهى عَظُمَ الْبَلاَّءُ وَبَرِحَ الْخَفاَّءُ وَانْکَشَفَ الْغِطاَّءُ وَانْقَطَعَ الرَّجاَّءُ وَضاقَتِ الاْرْضُ وَمُنِعَتِ السَّماَّءُ واَنْتَ الْمُسْتَعانُ وَاِلَیْکَ الْمُشْتَکى وَعَلَیْکَ الْمُعَوَّلُ فِى الشِّدَّةِ وَالرَّخاَّءِ اَللّهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ اُولِى الاْمْرِ الَّذینَ فَرَضْتَ عَلَیْنا طاعَتَهُمْ وَعَرَّفْتَنا بِذلِکَ مَنْزِلَتَهُمْ فَفَرِّجْ عَنا بِحَقِّهِمْ فَرَجاً عاجِلا قَریباً کَلَمْحِ الْبَصَرِ اَوْ هُوَ اَقْرَبُ یا مُحَمَّدُ یا عَلِىُّ یا عَلِىُّ یا مُحَمَّدُ اِکْفِیانى فَاِنَّکُما کافِیانِ وَانْصُرانى فَاِنَّکُما ناصِرانِ یا مَوْلانا یا صاحِبَ الزَّمانِ الْغَوْثَ الْغَوْثَ الْغَوْثَ اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى السّاعَةَ السّاعَةَ السّاعَةَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ یا اَرْحَمَ الرّاحِمینَ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَآلِهِ الطّاهِرینَ     
تاریخ انتشار: 10/2/1394 - 16:09
کد درس: 627 تعداد بازدید: 819 تعداد نظرات کاربران: 0  

تقریرات دروس خارج فقه
حضرت آیت الله سیّد محمّد رضا مدرّسی طباطبایی یزدی (دامت برکاته)
سال تحصیلی 94-1393
جلسه‌ی نودم؛ سه‌شنبه 25/1/94

نقد و بررسی کلام مرحوم شیخ قدس سره

 استدلال مرحوم شیخ قدس سره برای اثبات این مطلب به قاعده‌ی سلطنت ناتمام است و این قاعده دلالتی ندارد که مالک می‌تواند امتناع از قبول بدل حیلوله کند؛ زیرا علی الفرض اگر مالک بدل حیلوله را قبول  کند و بعداً عین در دسترس قرار گیرد، عین هم‌چنان ملک مالک است و بدل به ضامن برمی‌گردد، پس قبول بدل حیلوله ضربه‌ای به سلطنت مالک نسبت به عین نمی‌زند. بهتر بود شیخ به «الناس مسلطون علی انفسهم» تمسک می‌‌‌کردند، که مالک مختار است بدل را قبول کند یا نه، مثل این‌که متّهب مختار است هبه را قبول کند یا نه.

به هر حال به نظر ما برای رسیدگی به این مسأله باید به دلیل اثبات بدل حیلوله نگاه کنیم و به اندازه‌ی دلالت دلیل، ملتزم به آن شویم، لذا می‌گوییم:

اگر لزوم پرداخت بدل حیلوله را از روایات ضمانت امانات استفاده کردیم، چون در این روایات «سرقت، غرق و إباق عبد» در حکم تلف حقیقی شمرده شده، پس تمام احکام تلف حقیقی را دارد، از جمله این‌که ضامن می‌تواند مالک را الزام به قبول بدل حیلوله کند.

و اگر مدرک ضمان، قاعده‌ی «لاضرر» باشد که بیان کردیم فی‌الجمله اثبات ضمان می‌کند، در این صورت اگر مالک حاضر باشد که صبر کند و مطالبه‌ی خسارت نکند، شاید کسی ادعا کند چون مالک خود حاضر به صبر است پس اصلاً ضرر صادق نیست. امّا اظهر آن است که بگوییم گرچه ضرر صادق است ولی «لاضرر» از مثل چنین مواردی منصرف است؛ زیرا «لاضرر» امتنانی بوده و رفع ضررِ وارد بر مسلم را می‌کند، ولی اگر کسی خود حاضر به تحمل ضرر باشد، [رفع ضرر در مورد او خلاف امتنان است، لذا] لاضرر در این مورد جاری نیست.

بنابراین در مسأله‌ی الزام مالک به قبول بدل حیلوله، قائل به تفصیل می‌شویم به این‌که اگر مدرک ضمان بدل حیلوله، روایات باب ضمانت امانات باشد، مالک حق امتناع از قبول بدل را ندارد، امّا اگر مدرک لاضرر باشد، در این صورت بدون مطالبه‌ی مالک ضامن نمی‌تواند مالک را الزام به قبول بدل کند. به تعبیر دیگر ضرر در جایی است که مالک مطالبه‌ی عوض مال خود را کند اما اگر مطالبه نکند، «لاضرر» دیگر حکومت ندارد.

حکم سقوط عین مضمونه از مالیت

مسأله‌ی دیگری که مرحوم شیخ مطرح می‌کند و ما نیز قبلاً آن را ذکر کردیم ـ و فی‌الجمله در آینده هم خواهد آمد ـ‌ آن است که اگر فردی باعث شود متاع دیگری از قیمت ساقط شود مثلاً آب دیگری را در بیابان غصب کند و در کنار شط بخواهد برگرداند، حکم این صورت نیز همانند فرض تلف عین است.

آیا بدل حیلوله ملک مالک می‌شود یا فقط اباحه‌ی مطلقه است؟

مسأله‌ی دیگر این است که آیا بدل حیلوله، ملک مالک می‌شود و یا این‌که فقط اباحه‌ی مطلقه است؛ یعنی مالک می‌تواند هر تصرّفی از جمله تصرّفات متوقف بر ملک را انجام دهد و نهایتاً بعد از تلف یا آناًما قبل از تصرّف، داخل ملک او شود؟

مرحوم شیخ قدس سره می‌فرماید: لاخلاف در این‌که بدل حیلوله ملک مالک می‌شود، کما این‌که در الخلاف، المبسوط، غنیة النزوع و سرائر ادعای لاخلاف شده است که ظاهر عبارات این کتب آن است که خلافی در بین مسلمین نیست (لاخلاف بین المسلمین). امّا جناب شیخ قدس سره می‌فرماید: اگر اجماع و ادله‌ی غرامت نبود، ما در این‌که بدل حیلوله ملک مالک باشد مناقشه داشتیم و احتمال می‌دادیم مفید اباحه‌ی مطلقه باشد ـ‌ نظیر اباحه‌ی مطلقه در مورد معاطات که بعضی قائل به آن شده‌اند ـ و دخول در ملک مالک متوقف بر تلف عین باشد، کما این‌که از محقق قمی قدس سره جزم به این مطلب حکایت شده است. دلیل این مطلب آن است که علی الفرض نفسِ عین مالک باقی است و این غرامت فقط به خاطر حیلولت ضامن بین مالک و ملکش است، پس مادامی که نفس عین ردّ نشده، تصرّف در بدل برای مالک مباح است.

بنابراین مرحوم شیخ با توجه به روایات باب ضمان و نیز اجماع، قائل به افاده‌ی ملکیت شدند ...
 

براي دريافت متن کامل جلسه نودم  اينـجا را کليک کنيد.

Share
   لطفا دیدگاه خود را بنویسید!
*نام:
ایمیل:
*نظر:
 
   نظرات کاربران
رنگ زمینه:
         
سایز قلم: سرعت:
جهت حرکت: تنظیم حرکت:    
   حدیث هفته
بهترین و بدترین مردم
بدترينِ مردم كسى است كه پی‌جوى عيبهاى مردم باشد و نابيناى عيبهاى خويش.
غرر الحكم، ح ۵۷۳۹
 
ورود کاربران

 

نام کاربري:
رمز عبور:
مرا به خاطر بسپار!

موجودی سبد:
 
   نظر سنجی
دیدگاه شما درباره کیفیّت تدوین و تنظیم تقریرات دروس خارج حضرت آیت الله مدرّسی یزدی دامت برکاته

عالی
خوب
متوسّط

 
   پیوندها
پایگاه‌های خبری 
وزارتخانه‌ها و سازمان‌ها 
علمی، پژوهشی 
فرهنگی و اطّلاع رسانی 
برخی سایت‌های مذهبی 
روزنامه‌ها 
حوزوی 
مراکز تحقیقاتی 
مراکز و مؤسّسات 
فروشگاه‌های اینترنتی کتاب 
بازرگاني، بانک و بيمه 
موتورهای جستجوگر 
نشریّات و مجلّات 
وبلاگ‌ها 
شبکه‌های اشتراک لینک 
 
   سایر پیوندها










 
 
 
 
 
 
کليّه حقوق مادّي و معنوي اين پايگاه متعلّق به مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين بوده و در جهت ترويج معارف اسلامي هيچ گونه محدوديّتي
نسبت به برداشت مطالب با ذکر منبع وجود ندارد. با معرّفي اين پايگاه به ديگران در اجر معنوي آن سهيم شويد.
® Copyright © 1396 Qommpth.ir All Rights Reserved