پايگاه اطّلاع رساني مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين | qommpth.ir
     
 
فارسي | العربيه | اردو 
 
   
  •  
  • 21 آذر 1396
  • 2017 Dec 12
 
 
   ویژه ها




 
   اوقات شرعي
 
   آمار پایگاه
امروز: 810
دیروز: 1778
ماه جاری: 23176
امسال: 260389
کل: 832263
 
**به پایگاه اطّلاع رسانی مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين (پایگاه انعکاس و انتشار کامل اخبار و آثار حضرت آيت الله سيّد محمّد رضا مدرّسي طباطبايي يزدي دامت برکاته) خوش آمدید.**    بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ اِلهى عَظُمَ الْبَلاَّءُ وَبَرِحَ الْخَفاَّءُ وَانْکَشَفَ الْغِطاَّءُ وَانْقَطَعَ الرَّجاَّءُ وَضاقَتِ الاْرْضُ وَمُنِعَتِ السَّماَّءُ واَنْتَ الْمُسْتَعانُ وَاِلَیْکَ الْمُشْتَکى وَعَلَیْکَ الْمُعَوَّلُ فِى الشِّدَّةِ وَالرَّخاَّءِ اَللّهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ اُولِى الاْمْرِ الَّذینَ فَرَضْتَ عَلَیْنا طاعَتَهُمْ وَعَرَّفْتَنا بِذلِکَ مَنْزِلَتَهُمْ فَفَرِّجْ عَنا بِحَقِّهِمْ فَرَجاً عاجِلا قَریباً کَلَمْحِ الْبَصَرِ اَوْ هُوَ اَقْرَبُ یا مُحَمَّدُ یا عَلِىُّ یا عَلِىُّ یا مُحَمَّدُ اِکْفِیانى فَاِنَّکُما کافِیانِ وَانْصُرانى فَاِنَّکُما ناصِرانِ یا مَوْلانا یا صاحِبَ الزَّمانِ الْغَوْثَ الْغَوْثَ الْغَوْثَ اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى السّاعَةَ السّاعَةَ السّاعَةَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ یا اَرْحَمَ الرّاحِمینَ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَآلِهِ الطّاهِرینَ     
تاریخ انتشار: 10/2/1394 - 02:00
کد درس: 615 تعداد بازدید: 751 تعداد نظرات کاربران: 0  

تقریرات دروس خارج فقه
حضرت آیت الله سیّد محمّد رضا مدرّسی طباطبایی یزدی (دامت برکاته)
سال تحصیلی 94-1393
جلسه‌ی بیست و یکم؛ سه‌شنبه 29/7/93

نقد امام قدس سره بر کلام محقق نائینی قدس سره

مرحوم امام در نقد فرمایش محقق نائینی قدس سره می‌فرماید: قیاس ایجاد اعتباری به ایجاد تکوینی قیاس مع الفارق است. در عالم تکوین واضح و بدیهی است که ایجاد تعلیقی معنا ندارد اما در عالم اعتبار چرا ایجاد تعلیقی ممکن نباشد؟! چراکه اعتبار سهل المؤونة است و همان‌گونه که معتبِر اعتبار کند محقق می‌شود و اگر معتبِر تصریح کند «الان هیچ انشائی بر سخن من مترتب نیست، سه روز بعد مترتب می‌شود» هیچ محالی لازم نمی‌آید.

«واجب مشروط» که در اصول فقه پذیرفته شده، تعلیق در إنشاء است. وقتی گفته می‌شود «اذا دخل الوقت فصلّ» بنابر این‌که قید ـ یعنی دخول وقت ـ به هیأت برگردد قبل از دخول وقت نه إنشائی هست و نه مُنشأیی، نه ایجابی هست و نه وجوبی. إنشاء غیر از تلفظ به الفاظ است، تلفظ امری تکوینی است که امرش دائر بین وجود و عدم بوده و تعلیق بردار نیست، اما إنشاء که امری اعتباری است می‌تواند معلق باشد و در این مثال إنشاء و منشأ هر دو بعد از دخول وقت حاصل می‌شوند.

نظیر واجب مشروط است بیع و امثال آن، وقتی بایع می‌گوید «بعتُ اذا زالت الشمس» در واقع الان تلفظ به لفظ می‌کند ولی انشاء را معلق به زوال شمس می‌کند؛ یعنی قبل از زوال نه انشاء وجود دارد و نه مُنشأ. و این که محقق نائینی قدس سره فرمودند «از تعلیق إنشاء، تناقض لازم می‌آید» با این بیان معلوم می‌شود درست نیست و تناقضی لازم نمی‌آید؛ زیرا تناقض وقتی لازم می‌آید که بگوییم إنشاء بالفعل موجود است و در عین حال معلق است که یعنی بالفعل موجود نیست، در حالی‌که طبق تقریری که ما کردیم انشاء معلق، بالفعل موجود نیست، پس تناقضی لازم نمی‌آید.

مرحوم امام قدس سره در نقد کلام محقق نائینی قدس سره یک قدم فراتر نیز می‌گذارند و می‌فرمایند: اصلاً تعلیق در مُنشأ ـ که ایشان فرمودند ممکن است ـ ممکن نیست! چراکه معانی تصوریه ـ مثل عنوان زید یا بیع الدار ـ تعلیق بردار نیست و امرش دائر بین وجود و عدم است. بله! معانی تصدیقیه، خبری باشد یا انشائی تعلیق بردار است.

ثم علی فرض امکان تعلیق در مُنشأ، چنین چیزی در ما نحن فیه ـ ایجاب بیع و امثال آن ـ معقول و ممکن نیست؛ چراکه در مثل «بعتُ کتابی یوم الجمعة» اگر تعلیق در مُنشأ باشد نه در انشاء، معنایش آن است که موجب از الان که مثلاً روز سه شنبه باشد ملکیت روز جمعه را ـ بنابر این‌که قید به ماده (ملکیت) برگردد نه هیأت (تملیک) ـ ایجاب کرده، پس إنشاء فعلی است ولی مُنشأ استقبالی و لازمه‌اش آن است که مالکیت کتاب از سه شنبه تا جمعه از آنِ بایع باشد و لذا بتواند ملکیت کتاب در روز چهارشنبه و نیز ملکیت کتاب در روز پنج شنبه را به دو مشتری دیگر بفروشد! پس در این صورت چون تملیک از همان روز سه شنبه فعلی است می‌تواند چهار مالک داشته باشد؛ یکی خود بایع است در روز سه شنبه، دیگری مشتری اول که از همین الان مالک کتاب در روز جمعه است و دیگری مشتری دوم که از همین الان مالک کتاب در روز چهارشنبه است و دیگری مشتری سوم که از همین الان مالک کتاب در روز پنج شنبه است و این امر نامعقولی است که یک شیء در زمان واحد چند مالک داشته باشد! زیرا یک مملوک که به تعداد روزها، ساعات و آنات تقسیم نمی‌شود تا مملوکیت سه شنبه، چهارشنبه، پنج شنبه و جمعه با هم متمایز باشد. بنابراین اگر تعلیق در مُنشأ جایز باشد دیگر در مثل بیع جایز نیست؛ چون لازمه‌اش تحقق ملکیت‌های متعدده بر مملوک واحد در زمان واحد است که امری نامعقول می‌باشد.

بررسی فرمایش امام قدس سره

فرمایش مرحوم امام قدس سره در مورد امکان تعلیق در إنشاء کاملا صحیح بوده و ما نیز در بحث واجب مشروط مفصل در این باره سخن گفته‌ایم.

اما این‌که فرمودند «تعلیق در مُنشأ ممکن نیست؛ چون معانی تصوریه تعلیق بردار نیست بر خلاف معانی تصدیقیه که قابل تعلیق است»، خدمت ایشان عرض می‌کنیم: معانی تصدیقیه هم مانند معانی تصوریه قابل تعلیق نیست؛ چون امرش دائر بین وجود و عدم است. به عنوان مثال معنای تصدیقی جمله‌ی «إن نزل المطر تخضر الارض» که تصدیق به ملازمه و ترتب جزاء بر شرط باشد الان هم که باران نمی‌بارد موجود بوده و معلق نیست، آن‌چه که معلق است مفاد آن است. در معانی تصوریه هم گرچه اصل تصورش تعلیق بردار نیست، اما منافات ندارد که متصوَّر و مفاد آن تعلیقی باشد. به تعبیر دیگر مفاهیم تصوریه به حمل شایع تعلیق بردار نیست، اما به حمل اولی می‌تواند معلَّق باشد. به عنوان مثال تصوّر «ملکیت بعد از پنج روز» فعلی بوده و قابل تعلیق نیست، ولی در ذات متصور تعلیق هست. بنابراین مُنشأ نیز به اعتبار ذاتش و به حمل اولی می‌تواند معلق باشد گرچه به حمل شایع تعلیق بردار نیست. پس این‌که مرحوم امام فرمودند مُنشأ نمی‌تواند معلق باشد گرچه به یک معنا درست است، ولی به آن معنا محل کلام نیست. همین که مُنشأ به اعتبار ذاتش و به حمل اولی قابل تعلیق باشد کافی است که بگوییم مُنشأ قابل تعلیق است ...
 

براي دريافت متن کامل جلسه بیست و یکم  اينـجا را کليک کنيد.

Share
   لطفا دیدگاه خود را بنویسید!
*نام:
ایمیل:
*نظر:
 
   نظرات کاربران
رنگ زمینه:
         
سایز قلم: سرعت:
جهت حرکت: تنظیم حرکت:    
   حدیث هفته
تاثیر عالمان و حاكمان
رسول اکرم (ص) فرمود: دو گروه از امّت من اگر صالح شوند، امّتم صالح مى ‏شوند و اگر فاسد شوند، امّتم فاسد مى‏ شوند: عالمان و حاكمان.
خصال، ص 37
 
ورود کاربران

 

نام کاربري:
رمز عبور:
مرا به خاطر بسپار!

موجودی سبد:
 
   نظر سنجی
دیدگاه شما درباره کیفیّت تدوین و تنظیم تقریرات دروس خارج حضرت آیت الله مدرّسی یزدی دامت برکاته

عالی
خوب
متوسّط

 
   پیوندها
پایگاه‌های خبری 
وزارتخانه‌ها و سازمان‌ها 
علمی، پژوهشی 
فرهنگی و اطّلاع رسانی 
برخی سایت‌های مذهبی 
روزنامه‌ها 
حوزوی 
مراکز تحقیقاتی 
مراکز و مؤسّسات 
فروشگاه‌های اینترنتی کتاب 
بازرگاني، بانک و بيمه 
موتورهای جستجوگر 
نشریّات و مجلّات 
وبلاگ‌ها 
شبکه‌های اشتراک لینک 
 
   سایر پیوندها










 
 
 
 
 
 
کليّه حقوق مادّي و معنوي اين پايگاه متعلّق به مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين بوده و در جهت ترويج معارف اسلامي هيچ گونه محدوديّتي
نسبت به برداشت مطالب با ذکر منبع وجود ندارد. با معرّفي اين پايگاه به ديگران در اجر معنوي آن سهيم شويد.
® Copyright © 1396 Qommpth.ir All Rights Reserved