پايگاه اطّلاع رساني مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين | qommpth.ir
     
 
فارسي | العربيه | اردو 
 
   
  •  
  • 29 مهر 1396
  • 2017 Oct 21
 
 
   ویژه ها




 
   اوقات شرعي
 
   آمار پایگاه
امروز: 1681
دیروز: 1641
ماه جاری: 36086
امسال: 201911
کل: 773785
 
**به پایگاه اطّلاع رسانی مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين (پایگاه انعکاس و انتشار کامل اخبار و آثار حضرت آيت الله سيّد محمّد رضا مدرّسي طباطبايي يزدي دامت برکاته) خوش آمدید.**    بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ اِلهى عَظُمَ الْبَلاَّءُ وَبَرِحَ الْخَفاَّءُ وَانْکَشَفَ الْغِطاَّءُ وَانْقَطَعَ الرَّجاَّءُ وَضاقَتِ الاْرْضُ وَمُنِعَتِ السَّماَّءُ واَنْتَ الْمُسْتَعانُ وَاِلَیْکَ الْمُشْتَکى وَعَلَیْکَ الْمُعَوَّلُ فِى الشِّدَّةِ وَالرَّخاَّءِ اَللّهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ اُولِى الاْمْرِ الَّذینَ فَرَضْتَ عَلَیْنا طاعَتَهُمْ وَعَرَّفْتَنا بِذلِکَ مَنْزِلَتَهُمْ فَفَرِّجْ عَنا بِحَقِّهِمْ فَرَجاً عاجِلا قَریباً کَلَمْحِ الْبَصَرِ اَوْ هُوَ اَقْرَبُ یا مُحَمَّدُ یا عَلِىُّ یا عَلِىُّ یا مُحَمَّدُ اِکْفِیانى فَاِنَّکُما کافِیانِ وَانْصُرانى فَاِنَّکُما ناصِرانِ یا مَوْلانا یا صاحِبَ الزَّمانِ الْغَوْثَ الْغَوْثَ الْغَوْثَ اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى السّاعَةَ السّاعَةَ السّاعَةَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ یا اَرْحَمَ الرّاحِمینَ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَآلِهِ الطّاهِرینَ     
تاریخ انتشار: 10/2/1394 - 01:57
کد درس: 614 تعداد بازدید: 754 تعداد نظرات کاربران: 0  

تقریرات دروس خارج فقه
حضرت آیت الله سیّد محمّد رضا مدرّسی طباطبایی یزدی (دامت برکاته)
سال تحصیلی 94-1393
جلسه‌ی بیستم؛ دوشنبه 28/7/93

ادله‌ی لزوم تنجیز در عقد و نقد آن

1. اجماع

ادعا شده لزوم تنجیز در عقد اجماعی است. ابتدا باید بررسی شود آیا چنین اجماعی همان‌طور که ادعا شده وجود دارد یا خیر و اگر اجماعی باشد آیا به گونه‌ای هست که کاشف از قول معصوم علیه السلام بوده و به اصطلاح اجماع تعبدی باشد، یا همان‌طور که از ظاهر کلام شیخ استفاده می‌شود این اجماع مستند به یکی از وجوهی که ذکر خواهد شد بوده و به اصطلاح اجماع مدرکی یا حداقل محتمل المدرک می‌باشد؟

نتیجه‌ی تتبع در کلمات قدما این را نشان می‌دهد که این مسأله در کتب فقهی قبل از شیخ طوسی قدس سره ـ مانند مقنع شیخ صدوق قدس سره و مقنعه‌ی شیخ مفید قدس سره و کتب سید مرتضی قدس سره ـ مطرح نشده است. شیخ طوسی قدس سره هم که این مسأله را در کتاب مبسوط و خلاف در بحث وکالت مطرح کرده و فتوا به بطلان وکالت تعلیقی داده، نفرموده که این مسأله اجماعی است با این‌که دأب ایشان [خصوصاً] در خلاف این است که اگر مسأله اجماعی باشد بگوید «دلیلنا إجماع الفرقة»، بلکه فرموده است «دليلنا: أنه لا دليل على صحة هذا العقد، و عقد الوكالة يحتاج الى دليل». بله ایشان در بحث عتق که فتوا به بطلان تعلیق عتق به صفتی مانند قدوم حاج یا مجیء رأس الشهر می‌دهند می‌فرمایند: «دلیلنا إجماع الفرقة» که این اختصاص به عتق دارد. 

أبی الصلاح حلبی در کافی و ابن برّاج در مهذّب هم در مورد ایقاعی مثل طلاق، فتوای به بطلان طلاق تعلیقی داده‌اند و ابن حمزه نیز در وسیله در مورد وقف تعلیقی فتوای به بطلان داده است بدون آن‌که هیچ‌کدام ادعای اجماع کنند.

پس نتیجه این شد که این مسأله چون در کلمات قبل از شیخ طوسی قدس سره ـ مانند شیخ صدوق، شیخ مفید، سید مرتضی، عمانی و ابن جنید رحمهم الله ـ مطرح نشده و شیخ طوسی هم در خلاف ادعای اجماع نفرموده ـ با این‌که اگر اجماعی بود علی القاعده ذکر می‌فرمود ـ نمی‌توانیم بگوییم مسأله اجماعی است. نهایت این‌که بگوییم خلافی در اصل مسأله نیست، ولی این نمی‌تواند کاشف از قول معصوم علیه السلام باشد. ثانیاً اگر اجماع هم ثابت می‌شد احتمال داشت مستند به یکی از وجوهی که ذکر خواهد شد باشد؛ نه این‌که یداً بید از معصوم تلقی شده و در کتب فقهاء منعکس شده است، به عبارت دیگر اگر اجماعی باشد اجماع مدرکی ـ یا حداقل محتمل المدرک ـ می‌باشد؛ نه اجماع تعبدی. ثالثاً بر فرض که اجماع تعبدی باشد از آن‌جا که اجماع دلیل لبّی است و اطلاق ندارد، باید به قدر متیقن اکتفاء شود، لذا بسیاری از صور دوازده گانه‌ای که ذکر شد از محطّ اجماع خارج می‌شود.

2. تعلیق، منافی جزم

بیان شد که علامه قدس سره جزم در إنشاء را شرط صحّت عقد دانستند و بر آن متفرع کردند که عقد نباید معلّق بر شرط باشد؛ چراکه تعلیق منافات با جزم دارد. شهید قدس سره نیز فرمودند که اساس انتقال بر رضایت است و رضایت در عقد حاصل نمی‌شود مگر با جزم. جزم هم معلوم است که منافی تعلیق است. پس تعلیق در عقود مضر بوده و تنجیز لازم می‌باشد.

ولی این استدلال نیز ناتمام است؛ چراکه:

اولاً: تعلیق منافات با جزم ندارد. زیرا در قضیه‌ی شرطیه‌ای که حتی طرفینش محال باشد نیز می‌توان به مفاد قضیه جزم داشت؛ مثلاً در جمله‌ی شرطیه‌ی (لَوْ كانَ فيهِما آلِهَةٌ إِلاَّ اللَّهُ لَفَسَدَتا) با این که تحقق شرط و جزاء هر دو محال است ولی به مفاد قضیه ـ ترتب جزاء بر شرط ـ جزم داریم. در قضیه‌‌ای مثل «بعتک کتابی إذا جاء رأس الشهر» مجزومٌ به ملکیت معلقه است و ملکیت معلقه منافاتی با جزم ندارد؛ چراکه هم بایع و هم مشتری جزم دارند با رسیدن رأس الشهر انتقال صورت می‌گیرد.

ثانیاً: هیچ دلیل نقلی یا عقلی وجود ندارد که در انشاء باید جزم باشد! چه اشکالی دارد مثلا وقتی نمی‌داند زنی زوجه‌اش است یا نه بگوید «إن کانت هی زوجتی فهی طالق» که اگر فی الواقع زوجه‌اش باشد مطلقه شود و الا خیر.

3. إنشاء، منافی تعلیق

دلیل سوم بر لزوم تنجیز و مضر بودن تعلیق آن است که ذات انشاء قابل تعلیق نیست؛ چراکه انشاء به معنای ایجاد است و ایجاد قابل تعلیق نیست، بلکه امر آن دائر بین وجود و عدم است؛ مثلاً در ایجاد صوت با ضرب دست نمی‌توان گفت اگر ساعت ده آمد من صوت را ایجاد کردم، بلکه امرش دائر بین وجود و عدم است؛ زیرا یا دست را زدم و صدا ایجاد شد یا نزدم و ایجاد نشد، لذا گفته‌اند اگر کسی دیگری را به قصد این‌که عدوّ اوست بزند بعد معلوم شود عدوّ او نبوده بلکه صدیقش بوده، نمی‌تواند بگوید من او را نزدم؛ چون زدن من معلّق بر عدوان مضروب بوده است! ...
 

براي دريافت متن کامل جلسه بیستم  اينـجا را کليک کنيد.

Share
   لطفا دیدگاه خود را بنویسید!
*نام:
ایمیل:
*نظر:
 
   نظرات کاربران
رنگ زمینه:
         
سایز قلم: سرعت:
جهت حرکت: تنظیم حرکت:    
   حدیث هفته
بهترينِ مردمان
امام سجّاد علیه السّلام: مردمان زمان غيبت كه به امامت او (مهدى) معتقد و منتظر ظهورش باشند، بهترينِ مردمان هستند ؛ زيرا خداوند به اندازه‌اى به آنان فهم و خِرد و شناخت داده كه غيبت در نزد آنها به منزله مشاهده است و مردم آن زمان را مانند كسانى كه در مقابل پيامبر صلى‌الله‌عليه‌و‌آله به جهاد پرداخته باشند، قرار داده است.
الاحتجاج : ج ۲ ص ۱۵۴ ح ۱۸۸
 
ورود کاربران

 

نام کاربري:
رمز عبور:
مرا به خاطر بسپار!

موجودی سبد:
 
   نظر سنجی
دیدگاه شما درباره کیفیّت تدوین و تنظیم تقریرات دروس خارج حضرت آیت الله مدرّسی یزدی دامت برکاته

عالی
خوب
متوسّط

 
   پیوندها
پایگاه‌های خبری 
وزارتخانه‌ها و سازمان‌ها 
علمی، پژوهشی 
فرهنگی و اطّلاع رسانی 
برخی سایت‌های مذهبی 
روزنامه‌ها 
حوزوی 
مراکز تحقیقاتی 
مراکز و مؤسّسات 
فروشگاه‌های اینترنتی کتاب 
بازرگاني، بانک و بيمه 
موتورهای جستجوگر 
نشریّات و مجلّات 
وبلاگ‌ها 
شبکه‌های اشتراک لینک 
 
   سایر پیوندها










 
 
 
 
 
 
کليّه حقوق مادّي و معنوي اين پايگاه متعلّق به مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين بوده و در جهت ترويج معارف اسلامي هيچ گونه محدوديّتي
نسبت به برداشت مطالب با ذکر منبع وجود ندارد. با معرّفي اين پايگاه به ديگران در اجر معنوي آن سهيم شويد.
® Copyright © 1396 Qommpth.ir All Rights Reserved