پايگاه اطّلاع رساني مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين | qommpth.ir
     
 
فارسي | العربيه | اردو 
 
   
  •  
  • 2 آبان 1396
  • 2017 Oct 24
 
 
   ویژه ها




 
   اوقات شرعي
 
   آمار پایگاه
امروز: 363
دیروز: 1413
ماه جاری: 1775
امسال: 205679
کل: 777553
 
**به پایگاه اطّلاع رسانی مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين (پایگاه انعکاس و انتشار کامل اخبار و آثار حضرت آيت الله سيّد محمّد رضا مدرّسي طباطبايي يزدي دامت برکاته) خوش آمدید.**    بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ اِلهى عَظُمَ الْبَلاَّءُ وَبَرِحَ الْخَفاَّءُ وَانْکَشَفَ الْغِطاَّءُ وَانْقَطَعَ الرَّجاَّءُ وَضاقَتِ الاْرْضُ وَمُنِعَتِ السَّماَّءُ واَنْتَ الْمُسْتَعانُ وَاِلَیْکَ الْمُشْتَکى وَعَلَیْکَ الْمُعَوَّلُ فِى الشِّدَّةِ وَالرَّخاَّءِ اَللّهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ اُولِى الاْمْرِ الَّذینَ فَرَضْتَ عَلَیْنا طاعَتَهُمْ وَعَرَّفْتَنا بِذلِکَ مَنْزِلَتَهُمْ فَفَرِّجْ عَنا بِحَقِّهِمْ فَرَجاً عاجِلا قَریباً کَلَمْحِ الْبَصَرِ اَوْ هُوَ اَقْرَبُ یا مُحَمَّدُ یا عَلِىُّ یا عَلِىُّ یا مُحَمَّدُ اِکْفِیانى فَاِنَّکُما کافِیانِ وَانْصُرانى فَاِنَّکُما ناصِرانِ یا مَوْلانا یا صاحِبَ الزَّمانِ الْغَوْثَ الْغَوْثَ الْغَوْثَ اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى السّاعَةَ السّاعَةَ السّاعَةَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ یا اَرْحَمَ الرّاحِمینَ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَآلِهِ الطّاهِرینَ     
تاریخ انتشار: 10/2/1394 - 01:44
کد درس: 611 تعداد بازدید: 625 تعداد نظرات کاربران: 0  

تقریرات دروس خارج فقه
حضرت آیت الله سیّد محمّد رضا مدرّسی طباطبایی یزدی (دامت برکاته)
سال تحصیلی 94-1393
جلسه‌ی هفدهم؛ ‌سه‌شنبه 22/7/93

دو نظر عمده در مسأله

دو نظریه‌ی متطرف و کاملاً متقابل در مسأله وجود دارد که عبارتست از:

1. مادامی که موجِب از ایجاب خود برنگشته و آن عهد و پیمان در نفسش وجود دارد اگر قابل هرچند با فاصله‌ی طویل قبول کند بیع محقق می‌شود. سید یزدی قدس سره این نظر را در حاشیه بر مکاسب بیان فرموده و سید حکیم، سید خویی و مرحوم امام رحمهم الله نیز از آن طرفداری کرده‌اند. 

سید حکیم قدس سره در تبیین این نظریه مثالی ذکر می‌کند و می‌فرماید: اگر موجب مثلاً بگوید «بعتُک الفرس بدرهمٍ» ولی مشتری سکوت کرده و هنوز تصمیم نگرفته قبول یا رد کند، در این‌جا اگر موجب بنا کند به نصیحت مشتری و تبلیغ کالا تا به نحوی او را قانع کند و بعد از صحبت طولانی او را راضی کرد و مشتری «قبلتُ» گفت عقد صدق می‌کند؛ زیرا موجب هنوز آن عهد و پیمان در نفسش باقی است هرچند «بعتُ» که مبرز آن بوده مثلاً نیم ساعت قبل محقق شده است. بنابراین چون «عقد»، «بیع» و «تجارت» بر آن صدق می‌کند لا محاله اثر نیز مترتب می‌شود. بله اگر موجب قبل از این‌که مشتری «قبلتُ» بگوید اعراض کند دیگر قبول وی اثری نخواهد داشت و این ـ یعنی اعراض بایع ـ سرّ عدم صدق عقد با فصل مفرط بین ایجاب و قبول ـ کسنة أو أزید ـ است که مرحوم شیخ فرمودند.

سید خوئی قدس سره هم می‌فرماید: «عقد» اتصال بین التزامین ـ نه بین لفظین ـ است؛ یعنی اتصال التزام بایع به التزام مشتری با داشتن مظهری برای هر یک در خارج، لذا اگر موجب التزامش را با لفظی اظهار کرد و این التزام در نفس او باقی بود تا این‌که بعد از مدتی مشتری نیز اظهار التزام کرد این در صدق عقد کافی است و آثار بر آن مترتب می‌شود.

مرحوم امام نیز می‌فرماید: مادامی که آن عهد در نفس موجب هست و مورد انصراف یا فراموشی واقع نشده با ضمّ قبول، عقد محقق می‌شود.

2. بین ایجاب و قبول باید اتصال و موالات باشد تا عقد محقق شود. این نطر را محقق نائینی1 انتخاب کرده و به نوعی محقق ایروانی قدس سره نیز پذیرفته است.

محقق نائینی قدس سره می‌فرماید: به دو دلیل موالات شرط صحّت عقد می‌باشد:

دلیل اول: از آن‌جا که در عقودی مثل بیع، «خلع» و «لبس» است که با ایجاب، ملکیت بایع مانند لباسی از تن وی خلع شده و با قبول به تن مشتری پوشانده می‌شود پس باید «لبس» مقارن «خلع» باشد، یا به تعبیر دیگر در عقودی مثل بیع که «ایجاد علقه» است «قبول» باید مقارن «ایجاد علقه» باشد [و الا لازمه‌اش آن است که مضاف بدون مضافٌ إلیه و علقه بدون محل شود].

دلیل دوم: هرچند عقد متقوم به عهد و التزام نفسانی است اما از مقوله کلام نیز هست و تا مقوم‌های کلامی عقد به منزله‌ی کلام واحد نباشد عقد صادق نیست. بنابراین ایجاب و قبول که دو مقوم کلامی عقد هستند باید مثل مستثنی منه و استثناء به منزله‌ی کلام واحد باشند تا عقد صدق کند و الا اگر بین آن‌ها فاصله بیافتد در حدّی که از کلام واحد خارج شود دیگر صدق عقد نمی‌کند. نظیر عنوان عقد است عنوان صلاة و أذان؛ چراکه این عناوین وقتی صدق می‌کند که اجزاء تشکیل دهنده‌ی آن متصل باشد، پس اگر بین فصول أذان یا بین نماز عرفاً فاصله زیادی اتفاق افتاد دیگر این عناوین صادق نیست و هر بخشی عنوان مستقل خواهد داشت.

محقق ایروانی قدس سره نیز که مایل به لزوم توالی می‌باشد وجه آن را این‌طور می‌فرماید: گویا اعتبار توالی میان قائلین به توالی ناشی از اعتبار تطابق بین ایجاب و قبول است ـ که در مسأله‌ی بعدی ذکر خواهد شد ـ به این معنا که اگر توالی نباشد تطابق بین ایجاب و قبول حاصل نمی‌شود؛ زیرا در صورت تأخّر و فاصله‌ی قبول با ایجاب، قابل یا تمام مضمون ایجاب را قبول می‌کند یا بعض مضمون ایجاب را که در هر صورت مبتلا به محذور است.

توضیح ذلک: بایع که ایجاب می‌کند مثلاً «کتابم را به قلم تو فروختم» معنایش آن است که از همان حین ایجاب کتابش ملک مشتری باشد، نه در آینده، ‌آن وقت اگر قابل با تأخّر، تمام مضمون ایجاب ـ حتی قید تملیک از حین ایجاب ـ را بپذیرد، از صحت چنین عقدی لازم می‌آید نقل و انتقال قبل از قبول محقق شده باشد؛ زیرا فرض آن است که ایجاب مثلاً رأس ساعت نه واقع شده و از همان موقع موجب کتاب را به ملک مشتری در آورده است، مشتری که مثلاً ساعت ده تمام مضمون ایجاب را قبول می‌کند در واقع قبول می‌کند کتاب از ساعت نه مال وی باشد ـ نظیر إجازه در بیع فضولی که بنابر کشف از همان ابتدا واقع می‌شود ـ در حالی‌که این درست نیست؛ زیرا اثر از وقتی که قبول منضم به ایجاب شده باشد بر بیع مترتب می‌شود.

اما اگر قابل بعض مضمون ایجاب ـ یعنی نقل از حین تحقق قبول، نه ایجاب ـ را قبول کند، لازمه‌اش عدم تطابق بین ایجاب و قبول است؛ زیرا موجب از ساعت نه کتاب را به ملک مشتری در آورده ولی مشتری قبول کرده که کتاب از ساعت ده ملکش باشد.

پس چاره‌ای نیست جز این‌که قبول متصل به ایجاب باشد.

إن قلت: حتی اگر قبول کاملاً متصل به ایجاب باشد و به مجرد تمام شدن «بعتُ»، «قبلتُ» بگوید باز این محذور باقی است؛ چراکه به هر حال لحظه‌ی تمام شدن ایجاب با لحظه‌ی تمام شدن قبول متفاوت بوده و بینشان فاصله است.

محقق ایروانی در پاسخ می‌فرماید: این اختلاف یسیر که لابدٌّ منه است مانعی ندارد همین مقدار که تطابق عرفی داشته باشند در صحت عقد کافی است ...
 

براي دريافت متن کامل جلسه هفدهم  اينـجا را کليک کنيد.

Share
   لطفا دیدگاه خود را بنویسید!
*نام:
ایمیل:
*نظر:
 
   نظرات کاربران
رنگ زمینه:
         
سایز قلم: سرعت:
جهت حرکت: تنظیم حرکت:    
   حدیث هفته
بهترينِ مردمان
امام سجّاد علیه السّلام: مردمان زمان غيبت كه به امامت او (مهدى) معتقد و منتظر ظهورش باشند، بهترينِ مردمان هستند ؛ زيرا خداوند به اندازه‌اى به آنان فهم و خِرد و شناخت داده كه غيبت در نزد آنها به منزله مشاهده است و مردم آن زمان را مانند كسانى كه در مقابل پيامبر صلى‌الله‌عليه‌و‌آله به جهاد پرداخته باشند، قرار داده است.
الاحتجاج : ج ۲ ص ۱۵۴ ح ۱۸۸
 
ورود کاربران

 

نام کاربري:
رمز عبور:
مرا به خاطر بسپار!

موجودی سبد:
 
   نظر سنجی
دیدگاه شما درباره کیفیّت تدوین و تنظیم تقریرات دروس خارج حضرت آیت الله مدرّسی یزدی دامت برکاته

عالی
خوب
متوسّط

 
   پیوندها
پایگاه‌های خبری 
وزارتخانه‌ها و سازمان‌ها 
علمی، پژوهشی 
فرهنگی و اطّلاع رسانی 
برخی سایت‌های مذهبی 
روزنامه‌ها 
حوزوی 
مراکز تحقیقاتی 
مراکز و مؤسّسات 
فروشگاه‌های اینترنتی کتاب 
بازرگاني، بانک و بيمه 
موتورهای جستجوگر 
نشریّات و مجلّات 
وبلاگ‌ها 
شبکه‌های اشتراک لینک 
 
   سایر پیوندها










 
 
 
 
 
 
کليّه حقوق مادّي و معنوي اين پايگاه متعلّق به مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين بوده و در جهت ترويج معارف اسلامي هيچ گونه محدوديّتي
نسبت به برداشت مطالب با ذکر منبع وجود ندارد. با معرّفي اين پايگاه به ديگران در اجر معنوي آن سهيم شويد.
® Copyright © 1396 Qommpth.ir All Rights Reserved