پايگاه اطّلاع رساني مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين | qommpth.ir
     
 
فارسي | العربيه | اردو 
 
   
  •  
  • 26 مهر 1396
  • 2017 Oct 18
 
 
   ویژه ها




 
   اوقات شرعي
 
   آمار پایگاه
امروز: 1490
دیروز: 1525
ماه جاری: 29723
امسال: 195548
کل: 767422
 
**به پایگاه اطّلاع رسانی مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين (پایگاه انعکاس و انتشار کامل اخبار و آثار حضرت آيت الله سيّد محمّد رضا مدرّسي طباطبايي يزدي دامت برکاته) خوش آمدید.**    بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ اِلهى عَظُمَ الْبَلاَّءُ وَبَرِحَ الْخَفاَّءُ وَانْکَشَفَ الْغِطاَّءُ وَانْقَطَعَ الرَّجاَّءُ وَضاقَتِ الاْرْضُ وَمُنِعَتِ السَّماَّءُ واَنْتَ الْمُسْتَعانُ وَاِلَیْکَ الْمُشْتَکى وَعَلَیْکَ الْمُعَوَّلُ فِى الشِّدَّةِ وَالرَّخاَّءِ اَللّهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ اُولِى الاْمْرِ الَّذینَ فَرَضْتَ عَلَیْنا طاعَتَهُمْ وَعَرَّفْتَنا بِذلِکَ مَنْزِلَتَهُمْ فَفَرِّجْ عَنا بِحَقِّهِمْ فَرَجاً عاجِلا قَریباً کَلَمْحِ الْبَصَرِ اَوْ هُوَ اَقْرَبُ یا مُحَمَّدُ یا عَلِىُّ یا عَلِىُّ یا مُحَمَّدُ اِکْفِیانى فَاِنَّکُما کافِیانِ وَانْصُرانى فَاِنَّکُما ناصِرانِ یا مَوْلانا یا صاحِبَ الزَّمانِ الْغَوْثَ الْغَوْثَ الْغَوْثَ اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى السّاعَةَ السّاعَةَ السّاعَةَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ یا اَرْحَمَ الرّاحِمینَ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَآلِهِ الطّاهِرینَ     
تاریخ انتشار: 10/2/1394 - 01:39
کد درس: 610 تعداد بازدید: 684 تعداد نظرات کاربران: 0  

تقریرات دروس خارج فقه
حضرت آیت الله سیّد محمّد رضا مدرّسی طباطبایی یزدی (دامت برکاته)
سال تحصیلی 94-1393
جلسه‌ی شانزدهم؛ ‌یکشنبه 20/7/93

آیا موالات بین ایجاب و قبول شرط است؟

مبحث مهم دیگری که مرحوم شیخ مطرح کرده این است که آیا موالات بین دو رکن «عقد» یعنی ایجاب و قبول شرط صحت عقد است یا خیر؟ اگر موالات ـ آن هم موالات ضیق ـ شرط باشد لازمه‌اش آن است برخی از معاملاتی که در آن بین ایجاب و قبول فاصله می‌شود باطل باشد، مانند معاملاتی که با ارسال نامه، پست الکترونیکی یا فرستادن قاصد ـ بدون آن‌که قاصد وکیل در إنشاء باشد ـ انجام می‌گیرد یا در عقد نکاح که قابل بعد از ایجاب موجب ابتدا برای تیمّن و تبرّک، حمد و ثنای الهی گفته آن‌گاه «قبلتُ» می‌گوید، در صورتی که موالات مطلقاً شرط باشد این فاصله مضر بوده و موجب بطلان عقد می‌باشد. البته ممکن است کسی موالات را شرط بداند اما فاصله در حد گفتن حمد و ثنای الهی یا گفتن مثلاً «یک لیوان آب به من بده» را مضرّ نداند؛ چراکه «موالاة کل شیء بحسبه».

جناب شیخ قدس سره می‌فرماید: اولین کسی که موالات را شرط صحت عقد دانسته شیخ طوسی قدس سره بوده در کتاب مبسوط آن هم در باب خلع، سپس علامه، شهیدان، محقق ثانی، فاضل مقداد رحمهم الله و دیگران مطرح کرده‌اند. کأنّ در میان قدما این شرط مطرح نبوده است.

کلام شهید اول قدس سره در اعتبار موالات بین ایجاب و قبول

شهید اول قدس سره در کتاب القواعد و الفوائد می‌فرماید: «الموالاة معتبرةٌ فی عقدٍ و نحوه و هي مأخوذةٌ من اعتبار الاتصال بين الاستثناء و المستثنى منه»؛ یعنی منشأ لزوم موالات در عقد و نحو آن ـ مراد از نحو عقد چنان‌که خواهد آمد وضو، اذان، نماز و مثل آن است ـ لزوم اتصال بین استثناء و مستثنی منه در میان عرف و عقلاء است؛ زیرا مثلاً «زید» در صورتی استثناء از «قوم» محسوب می‌شود که در کلام واحد گفته شده باشد «جائنی القوم الا زیداً» و گرنه اگر کسی بگوید «جائنی القوم» و دو روز بعد بگوید «إلا زیداً» عرف این را مخلّ می‌داند. یا اگر کسی اقرار کرد «لزیدٍ علیّ عشرة آلاف» در صورتی که بلافاصله بگوید «إلا خمس مائة» استثناء صحیح است، اما اگر بعد از دو روز گفت عرف آن را مخلّ دانسته و به عنوان نقض حرف قبلی حساب می‌کنند؛ نه این‌که مجموع کلام واحد باشد.

شهید قدس سره سپس مواردی را به عنوان «نحو عقد» که موالات در آن شرط است ذکر می‌کنند که عبارتند از:

1. فوریت در استتابه‌ی مرتد: کسی که مرتد شد باید استتابه شود و این فوری است، هرچند بعضی گفته‌اند تا سه روز مهلت دارد. پس استتابه‌ی مرتد از مصادیق توالی است و مقصود از توالی هم توالی در اسلام می‌باشد؛ یعنی فرد باید متوالیاً اسلام داشته باشد.

2. سکوت در أثناء أذان: که اگر کثیر باشد مبطل اذان است؛ چون توالی از بین می‌رود.

3. سکوت طویل در أثناء قرائت: در أثناء قرائت اگر سکوت طویل داشته باشد یا ذکر کثیر بگوید توالی به هم ریخته و در نتیجه عنوان قرائت ضایع می‌شود. در أثناء تشهد واحد هم سکوت طویل یا ذکر طویل موجب می‌شود عنوان تشهد از بین برود.

4. تحریم مأمومین قبل از رکوع در جمعه: در نماز جمعه، مأمومین باید قبل از رکوع امام تکبیرة الاحرام بگویند و اگر تعمد یا نسیان کنند تا امام به رکوع برود نماز جمعه صحیح نیست. بعض عامه شرط کرده‌اند تحریم باید قبل از شروع امام به فاتحة الکتاب باشد.

5. موالات در تعریف: در جایی که لقطه باید یک سال تعریف شود لازم است بین تعریف‌ها موالات برقرار باشد به گونه‌ای که فراموش نشود این تعریف، تکرار همان تعریف قبل است. کما این‌که نسبت به طول سال هم باید موالات باشد و این طور نباشد که مثلاً امسال شش ماه تعریف کند و شش ماه دیگر را در سال بعد تعریف کند. اگر این موالات در تعریف یا سال به هم خورد باید استیناف شود.

مرحوم شیخ می‌فرماید:‌ مراد حقیقی شهید قدس سره از این کلمات این است که هرگاه شیء متدرّج الحصول داری صورت اتصالیه نزد عرف باشد در صورتی اثر متوقع بر آن مترتب می‌شود که صورت اتصالیه‌اش محفوظ بماند. پس اگر فصل طویلی این صورت اتصالیه را از بین ببرد دیگر اثر متوقع بر آن مترتب نخواهد شد. «عقد» یکی از مصادیق این شیء واحد متدرّج الحصول می‌باشد که در نظر عرف دارای صورت اتصالیه است. بنابراین اگر بین اجزاء عقد ـ مانند ایجاب و قبول ـ فاصله بیافتد به گونه‌ای که صورت اتصالیه‌ی آن را به هم بزند دیگر اثر متوقع مترتب نمی‌شود؛ مثلاً اگر بین ایجاب و قبول یک سال یا بیشتر فاصله شود صورت اتصالیه‌ی عقد از بین رفته و اثری نخواهد داشت. البته فصلِ مضرِّ به صورت اتصالیه موکول به عرف است، ممکن است فاصله‌ای در جایی مضرّ باشد و در جای دیگر مضر نباشد؛ چراکه «اتصال کلّ شیء بحسبه»؛ مثلاً بین حروف یک کلمه مثل «بِعتُ» اگر عطسه فاصله شود؛ یعنی بگوید «بِ» و عطسه کند سپس «عتُ» بگوید این فصل مضر است، ولی بین کلمات «بعتُ کتابی» اگر عطسه کند؛ یعنی بگوید «بعتُ» و عطسه کند سپس بگوید «کتابی» این فصل مضر نیست. کما این‌که اگر بین کلمات فاصله‌ای مثل سیگار کشیدن اتفاق بیافتد؛ مثلاً بگوید «بعتُ» و سیگاری بکشد سپس بگوید «کتابی» این فصل مضر است ولی همین فصل بین ایجاب و قبول مضر نیست. پس به هر حال این موکول به عرف است، هر کجا عرف فاصله‌ای را مضر به هیئت اتصالیه دانست اثر مترتب نمی‌شود و هر کجا مضر نداست اثر مترتب است ...
 

براي دريافت متن کامل جلسه شانزدهم  اينـجا را کليک کنيد.

Share
   لطفا دیدگاه خود را بنویسید!
*نام:
ایمیل:
*نظر:
 
   نظرات کاربران
رنگ زمینه:
         
سایز قلم: سرعت:
جهت حرکت: تنظیم حرکت:    
   حدیث هفته
بهترينِ مردمان
امام سجّاد علیه السّلام: مردمان زمان غيبت كه به امامت او (مهدى) معتقد و منتظر ظهورش باشند، بهترينِ مردمان هستند ؛ زيرا خداوند به اندازه‌اى به آنان فهم و خِرد و شناخت داده كه غيبت در نزد آنها به منزله مشاهده است و مردم آن زمان را مانند كسانى كه در مقابل پيامبر صلى‌الله‌عليه‌و‌آله به جهاد پرداخته باشند، قرار داده است.
الاحتجاج : ج ۲ ص ۱۵۴ ح ۱۸۸
 
ورود کاربران

 

نام کاربري:
رمز عبور:
مرا به خاطر بسپار!

موجودی سبد:
 
   نظر سنجی
دیدگاه شما درباره کیفیّت تدوین و تنظیم تقریرات دروس خارج حضرت آیت الله مدرّسی یزدی دامت برکاته

عالی
خوب
متوسّط

 
   پیوندها
پایگاه‌های خبری 
وزارتخانه‌ها و سازمان‌ها 
علمی، پژوهشی 
فرهنگی و اطّلاع رسانی 
برخی سایت‌های مذهبی 
روزنامه‌ها 
حوزوی 
مراکز تحقیقاتی 
مراکز و مؤسّسات 
فروشگاه‌های اینترنتی کتاب 
بازرگاني، بانک و بيمه 
موتورهای جستجوگر 
نشریّات و مجلّات 
وبلاگ‌ها 
شبکه‌های اشتراک لینک 
 
   سایر پیوندها










 
 
 
 
 
 
کليّه حقوق مادّي و معنوي اين پايگاه متعلّق به مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين بوده و در جهت ترويج معارف اسلامي هيچ گونه محدوديّتي
نسبت به برداشت مطالب با ذکر منبع وجود ندارد. با معرّفي اين پايگاه به ديگران در اجر معنوي آن سهيم شويد.
® Copyright © 1396 Qommpth.ir All Rights Reserved