پايگاه اطّلاع رساني مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين | qommpth.ir
     
 
فارسي | العربيه | اردو 
 
   
  •  
  • 3 مهر 1396
  • 2017 Sep 25
 
 
   ویژه ها




 
   اوقات شرعي
 
   آمار پایگاه
امروز: 324
دیروز: 1001
ماه جاری: 2506
امسال: 168331
کل: 740205
 
**به پایگاه اطّلاع رسانی مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين (پایگاه انعکاس و انتشار کامل اخبار و آثار حضرت آيت الله سيّد محمّد رضا مدرّسي طباطبايي يزدي دامت برکاته) خوش آمدید.**    بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ اِلهى عَظُمَ الْبَلاَّءُ وَبَرِحَ الْخَفاَّءُ وَانْکَشَفَ الْغِطاَّءُ وَانْقَطَعَ الرَّجاَّءُ وَضاقَتِ الاْرْضُ وَمُنِعَتِ السَّماَّءُ واَنْتَ الْمُسْتَعانُ وَاِلَیْکَ الْمُشْتَکى وَعَلَیْکَ الْمُعَوَّلُ فِى الشِّدَّةِ وَالرَّخاَّءِ اَللّهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ اُولِى الاْمْرِ الَّذینَ فَرَضْتَ عَلَیْنا طاعَتَهُمْ وَعَرَّفْتَنا بِذلِکَ مَنْزِلَتَهُمْ فَفَرِّجْ عَنا بِحَقِّهِمْ فَرَجاً عاجِلا قَریباً کَلَمْحِ الْبَصَرِ اَوْ هُوَ اَقْرَبُ یا مُحَمَّدُ یا عَلِىُّ یا عَلِىُّ یا مُحَمَّدُ اِکْفِیانى فَاِنَّکُما کافِیانِ وَانْصُرانى فَاِنَّکُما ناصِرانِ یا مَوْلانا یا صاحِبَ الزَّمانِ الْغَوْثَ الْغَوْثَ الْغَوْثَ اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى السّاعَةَ السّاعَةَ السّاعَةَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ یا اَرْحَمَ الرّاحِمینَ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَآلِهِ الطّاهِرینَ     
تاریخ انتشار: 10/2/1394 - 01:34
کد درس: 609 تعداد بازدید: 655 تعداد نظرات کاربران: 0  

تقریرات دروس خارج فقه
حضرت آیت الله سیّد محمّد رضا مدرّسی طباطبایی یزدی (دامت برکاته)
سال تحصیلی 94-1393
جلسه‌ی پانزدهم؛ ‌شنبه 19/7/93

نقد کلام شیخ قدس سره

شیخ قدس سره بعد از تقسیم الفاظ قبول بر سه قسم، فرمودند قبولِ در بیع اگر به الفاظی مانند «اشتریتُ»، «تملّکتُ»، «ابتعتُ» و مانند آن و نیز به لفظ امر باشد می‌تواند مقدم بر ایجاب شود، اما اگر به لفظ «رضیتُ» و «قبلتُ» باشد نمی‌تواند مقدم شود؛ چراکه قبول در بیع صرف رضایت نیست تا گفته شود به امر مستقبل که می‌توان رضایت داشت، بلکه باید متضمن إنشاء نقل مال بالفعل به موجب باشد و این قبل از ایجاب ممکن نیست.

در نقد کلام جناب شیخ می‌گوییم: اگر قبولِ در بیع باید متضمن إنشاء نقل بالفعل باشد باید در قبول به لفظ امر هم بگویید نمی‌تواند مقدم شود؛ چون لفظ امر إنشاء نقل بالفعل ندارد، بلکه در لفظ «اشتریتُ»، «تملّکتُ» و «ابتعتُ» نیز إنشاء نقل بالفعل و فی الحال به معنای دقیق کلمه وجود ندارد، زیرا این الفاظ در واقع به معنای «رضیتُ و قبلتُ بیعک» است و چیزی اضافه بر «رضیتُ» و «قبلتُ» ندارد.

ولی حقیقت آن است اصل این مطلب که قبول در مثل بیع باید متضمن إنشاء نقل فی الحال باشد درست نیست و اساساً زمان در ایجاب و قبول ملغی بوده و دخالتی در آن ندارد، اگر هم وجود داشته باشد به عنوان یک امر قهری است که خارج از ذات عقد می‌باشد. [همان‌طور که بارها گفته‌ایم] بایع با ایجاب خود، هم مبیع را به تملیک مشتری در می‌آورد و هم ثمن را از ملک وی خارج کرده و تملّک می‌کند و مشتری فقط فعل وی را مطاوعه و قبول می‌کند. کار مشتری در مقابل کار بایع نظیر جسم قابل ارتجاعی مانند موم است که نقش و تصویر مصوّر را که بر روی آن حک می‌کند می‌پذیرد؛ یعنی همان‌طور که فعلِ تصویر تماماً به مصوّر نسبت داده می‌شود و موم فقط پذیرش می‌کند، در بیع نیز نقل و انتقال ثمن و مثمن را بایع انجام می‌دهد و مشتری فقط پذیرش می‌کند. بله همان‌گونه که اگر موم نباشد مصوّر نمی‌تواند تصویرش را ایجاد کند در بیع نیز اگر مشتری قبول نکند بایع نمی‌تواند نقل و انتقال را انجام دهد، ولی به هر حال این بایع است که تملیک و تملّک را انجام می‌دهد. بله بالملازمه و با تسامح می‌توانیم بگوییم مشتری مبیع را تملّک و ثمن را به بایع تملیک کرده ولی این حقیقتاً فعل نیست، «فعل» عمل بایع است و مشتری آن را پذیرفته است.

بنابراین این‌که جناب شیخ قدس سره فرمودند قبول باید مشتمل بر نقل فی الحال توسط مشتری باشد می‌گوییم: اگر مقصودشان نقل مجازی است ـ در حد همان پذیرش ـ مانعی ندارد ولی اگر مقصودشان این است که مشتری هم باید به نوعی فعال باشد قابل قبول نیست و دلیلی بر آن وجود ندارد.

بعد از روشن شدن این مطلب که زمان در عقد دخالت ندارد و نقش مشتری فقط قبول است معلوم می‌شود تأخر زمانی قبول در عقد شرط نیست. اما تأخّر رتبی چنان‌که در قبول و مطاوعه‌ی تکوینی وجود دارد و انفعال رتبةً متأخر از فعل است ـ مانند کسرتُ الکوز فانکسر، علّمتُه فتعلّم، حرّکته فتحرّک و ... ـ آیا در انفعال و مطاوعه‌ی اعتباری هم شرط است یا نه؟ اگر تأخّر رتبی در قبول اعتباری شرط باشد لازمه‌اش آن است که چون عقد لفظی یک امر تدریجی است پس قبول لفظی باید زماناً متأخر از ایجاب باشد.

با مراجعه‌ی به عرف و ارتکاز عقلایی که مرجع و معیار تشخیص عقد، بیع و تجارت می‌باشد معلوم می‌شود تأخر رتبی هم در مثل قبول بیع شرط نیست؛ زیرا اگر مشتری ابتدا انشاء قبول کند ـ حتی به لفظ «قبلتُ» ـ و مثلاً بگوید «قبول دارم فروش کتابت را در مقابل قلمم»، سپس بایع بگوید «فروختم کتابم را به قلمت» ظاهراً شبهه‌ای نیست که در نظر عرف قرارداد منعقد شده و حالت منتظره‌ای ندارد.

بدین جهت می‌گوییم: قبول اگر ظهور در إنشاء پذیرش بالفعل داشته باشد ـ نه إخبار از قبول آینده ـ و سپس بایع ایجاب کند در صدق عقد و بیع کافی است. کما این‌که اگر قبولِ مقدم به لفظ امر باشد و مشتری بگوید «بِعنی کتابک بقلمی» و قرینه باشد مقصودش از این عبارت انشاء پذیرش است نه فقط استیجاب و درخواست، کفایت می‌کند. از این‌جا روشن می‌شود اگر قبول به لفظ «اشتریتُ»، «ابتعتُ»، «تملّکتُ»، «ملِکتُ» و امثال آن إنشاء شود و سپس بایع ایجاب آن را محقق کند در صدق عقد و صحت بیع کافی می‌باشد.

آیا موالات بین ایجاب و قبول شرط است؟

مبحث مهم دیگری که مرحوم شیخ مطرح کرده آن است که آیا موالات بین دو رکن عقد یعنی ایجاب و قبول شرط صحت عقد است یا خیر؟ اگر موالات ـ آن هم موالات ضیق ـ شرط باشد لازمه‌اش آن است برخی از معاملاتی که در آن بین ایجاب و قبول فاصله می‌شود باطل باشد، مانند معاملاتی که با ارسال نامه، پست الکترونیکی یا فرستادن قاصد ـ بدون آن‌که قاصد وکیل در إنشاء باشد ـ انجام می‌گیرد یا در عقد نکاح که قابل بعد از ایجاب موجب ابتدا مثلاً برای تیمّن و تبرّک، حمد و ثنای الهی گفته آن‌گاه «قبلتُ» می‌گوید، در صورتی که موالات مطلقاً شرط باشد این فاصله مضر بوده و موجب بطلان عقد می‌باشد. البته ممکن است کسی موالات را شرط بداند اما فاصله در حد گفتن حمد و ثنای الهی یا گفتن مثلاً «یک لیوان به من آب بده» را مضرّ نداند؛ چراکه «موالاة کل شیء بحسبه» ...
 

براي دريافت متن کامل جلسه پانزدهم  اينـجا را کليک کنيد.

Share
   لطفا دیدگاه خود را بنویسید!
*نام:
ایمیل:
*نظر:
 
   نظرات کاربران
رنگ زمینه:
         
سایز قلم: سرعت:
جهت حرکت: تنظیم حرکت:    
   حدیث هفته
بهترین و بدترین مردم
بدترينِ مردم كسى است كه پی‌جوى عيبهاى مردم باشد و نابيناى عيبهاى خويش.
غرر الحكم، ح ۵۷۳۹
 
ورود کاربران

 

نام کاربري:
رمز عبور:
مرا به خاطر بسپار!

موجودی سبد:
 
   نظر سنجی
دیدگاه شما درباره کیفیّت تدوین و تنظیم تقریرات دروس خارج حضرت آیت الله مدرّسی یزدی دامت برکاته

عالی
خوب
متوسّط

 
   پیوندها
پایگاه‌های خبری 
وزارتخانه‌ها و سازمان‌ها 
علمی، پژوهشی 
فرهنگی و اطّلاع رسانی 
برخی سایت‌های مذهبی 
روزنامه‌ها 
حوزوی 
مراکز تحقیقاتی 
مراکز و مؤسّسات 
فروشگاه‌های اینترنتی کتاب 
بازرگاني، بانک و بيمه 
موتورهای جستجوگر 
نشریّات و مجلّات 
وبلاگ‌ها 
شبکه‌های اشتراک لینک 
 
   سایر پیوندها










 
 
 
 
 
 
کليّه حقوق مادّي و معنوي اين پايگاه متعلّق به مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين بوده و در جهت ترويج معارف اسلامي هيچ گونه محدوديّتي
نسبت به برداشت مطالب با ذکر منبع وجود ندارد. با معرّفي اين پايگاه به ديگران در اجر معنوي آن سهيم شويد.
® Copyright © 1396 Qommpth.ir All Rights Reserved