پايگاه اطّلاع رساني مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين | qommpth.ir
     
 
فارسي | العربيه | اردو 
 
   
  •  
  • 30 مهر 1396
  • 2017 Oct 22
 
 
   ویژه ها




 
   اوقات شرعي
 
   آمار پایگاه
امروز: 639
دیروز: 2057
ماه جاری: 37101
امسال: 202926
کل: 774800
 
**به پایگاه اطّلاع رسانی مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين (پایگاه انعکاس و انتشار کامل اخبار و آثار حضرت آيت الله سيّد محمّد رضا مدرّسي طباطبايي يزدي دامت برکاته) خوش آمدید.**    بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ اِلهى عَظُمَ الْبَلاَّءُ وَبَرِحَ الْخَفاَّءُ وَانْکَشَفَ الْغِطاَّءُ وَانْقَطَعَ الرَّجاَّءُ وَضاقَتِ الاْرْضُ وَمُنِعَتِ السَّماَّءُ واَنْتَ الْمُسْتَعانُ وَاِلَیْکَ الْمُشْتَکى وَعَلَیْکَ الْمُعَوَّلُ فِى الشِّدَّةِ وَالرَّخاَّءِ اَللّهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ اُولِى الاْمْرِ الَّذینَ فَرَضْتَ عَلَیْنا طاعَتَهُمْ وَعَرَّفْتَنا بِذلِکَ مَنْزِلَتَهُمْ فَفَرِّجْ عَنا بِحَقِّهِمْ فَرَجاً عاجِلا قَریباً کَلَمْحِ الْبَصَرِ اَوْ هُوَ اَقْرَبُ یا مُحَمَّدُ یا عَلِىُّ یا عَلِىُّ یا مُحَمَّدُ اِکْفِیانى فَاِنَّکُما کافِیانِ وَانْصُرانى فَاِنَّکُما ناصِرانِ یا مَوْلانا یا صاحِبَ الزَّمانِ الْغَوْثَ الْغَوْثَ الْغَوْثَ اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى السّاعَةَ السّاعَةَ السّاعَةَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ یا اَرْحَمَ الرّاحِمینَ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَآلِهِ الطّاهِرینَ     
تاریخ انتشار: 8/2/1394 - 15:51
کد درس: 607 تعداد بازدید: 863 تعداد نظرات کاربران: 0  

تقریرات درس خارج فقه
حضرت آیت الله سیّد محمّد رضا مدرّسی طباطبایی یزدی (دامت برکاته)
سال تحصیلی 94-1393
جلسه‌ی سیزدهم؛ دو‌شنبه 14/7/93

آیا تقدیم ایجاب بر قبول در صحت بیع شرط است؟

مسأله‌ی دیگری که مرحوم شیخ در مورد هیأت ترکیبیه‌ی عقد بیع مطرح کرده این است که آیا ایجاب لازم است مقدم بر قبول باشد یا خیر؟

جناب شیخ رحمه الله می‌فرماید: «الأشهر کما قیل لزوم تقدیم الایجاب علی القبول». «أشهر» همان‌طور که می‌دانید در مقابلش «مشهور» قرار دارد ـ یعنی دو قول در مسأله وجود دارد که هر دو مشهور است ولی یکی مشهورتر است ـ بر خلاف «مشهور» که در مقابل آن «شاذ» قرار دارد.

تحقیق شیخ قدس سره در مسأله

شیخ قدس سره ابتداء به نحو اجمال مسأله را بررسی کرده و دو وجه از طرف قائلین به لزوم تقدیم ایجاب بر قبول و نیز دو وجه از طرفین قائلین به عدم لزوم تقدیم ذکر می‌کند.

وجه اول لزوم تقدیم ایجاب بر قبول این‌ است که متعارف در عقود، تقدیم ایجاب بر قبول است و از آن‌جا که آیات مبارکه‌ی إمضای عقود هم مُنزل بر متعارف است پس تقدیم ایجاب بر قبول لازم است.

وجه دوم این‌که قبول فرع بر ایجاب و تابع آن است پس نمی‌تواند بر آن مقدم شود.

اما وجهی که بعضی قائل شده‌اند لازم نیست ایجاب مقدم بر قبول باشد تمسّک به عمومات و اطلاقات کتاب و سنت است که شامل هر عقدی ـ از جمله عقدی که ایجاب آن متأخر است ـ می‌شود و تخصیص یا تقییدی بر آن وارد نشده است.

مضاف به این‌که در خصوص عقد نکاح که امر آن [نسبت به سائر عقود] شدیدتر است روایات خاصه وارد شده که در آن قبول مقدم بر ایجاب شده است، پس به طریق اولی در بیع هم چنین امری ممکن می‌باشد.

شیخ قدس سره بعد از بررسی اجمالی مسأله به تحقیق در آن می‌پردازند که قریب به شانزده صفحه ـ از طبع کنگره ـ است و ما فقط لباب آن را ذکر می‌کنیم و آن این‌که:

«قبول» در عقد بیع به یکی از سه طریق ذیل محقق می‌شود:

1. قبول به لفظ «قبلتُ» و «رضیتُ».

2. قبول به طریق امر و استیجاب که مشتری بگوید «بِعنی» و مالک بعد از آن بگوید «بعتُکَ».

3. قبول به لفظ «اشتریتُ»، «مَلِکْتُ» و «ابتعتُ».

شیخ قدس سره می‌فرماید: اگر قبول به لفظ «قبلتُ» و «رضیتُ» باشد ظاهر عدم جواز تقدیم قبول است؛ زیرا خلاف اجماع مدعا و خلاف متعارف از عقد است در حالی که ادلّه متنزل بر متعارف عقد است. علاوه آن‌که «قبول» که یکی از دو رکن مهم عقد است ـ به خلاف امام قدس سره که قبول نداشتند ـ فرع ایجاب و تبع آن است فلا یُعقل تقدمُه علیه؛ یعنی معقول نیست که فرع مقدم بر اصل شود.

إن قلت: رضایت به چیزی مستلزم این نیست که آن چیز قبل از رضایت محقق باشد، بلکه انسان می‌تواند به چیزی که در آینده واقع خواهد شد یا احتمالاً واقع می‌شود از حالا رضایت داشته باشد. بنابراین چه مانعی دارد مشتری قبول کند آن ایجابی را که بایع بعد از آن إنشاء خواهد کرد؟! پس این‌که گفته شده قبول فرع ایجاب است فلا یتقدم علیه، کلامٌ شعریٌ و این‌طور نیست که وجدانی یا مبرهن باشد؛ زیرا رضایت به امر استقبالی در میان عقلاء رائج است و ما نحن فیه می‌تواند از این باب باشد.

شیخ قدس سره در دفع این اشکال مقدّر می‌فرماید: «قبول» که رکن عقد است مجرد رضایت به ایجاب نیست تا گفته شود رضایت به امر استقبالی که معقول است! بلکه علاوه بر رضایت به ایجاب، متضمّن إنشاء نقل مالش است بالفعل به بایع به عنوان عوض مبیعی که بایع به وی منتقل می‌کند و این محقق نمی‌شود مگر این‌که ایجاب مقدم باشد؛ زیرا اگر قبول مقدم باشد گرچه ابراز رضایت به امر مستقبلی می‌کند اما دیگر مالش را بالفعل و فی الحال به بایع نقل نمی‌کند؛ چون رضایت به معاوضه‌ای که هنوز موجب آن را إنشاء نکرده رضایت به انتقال در آینده است و به معنای إنشاء نقل مال خود بالفعل و فی الحال به عنوان عوض نیست، [به خلاف رضایت به معاوضه‌ای که بایع آن را سابقاً انشاء کرده؛ چراکه با این رضایت رفع ید از مال خود کرده و به عنوان عوض به بایع نقل می‌کند].

اما اگر قبول به لفظ امر و به نحو استیجاب باشد؛ مثلاً مشتری بگوید «بِعنی کتابک بقلمی هذا» آن‌گاه بایع بگوید «بعتکَ»، شیخ قدس سره ابتدا اتکالاً بر استدلال فوق که قبول فرع ایجاب و مطاوعه‌ی آن است می‌فرماید قبول محقق نمی‌شود؛ چراکه وقتی مشتری می‌گوید «بِعنی» نقلی را بالفعل انجام نمی‌دهد فقط درخواست معامله و درخواست ایجاب کرده نهایت این‌که رضایت به امر مستقبل دارد، در حالی‌که «قبول» رضایت خالص نیست، بلکه یک نوع رضایت مطاوعی است که متضمن إنشاء نقل مال بالفعل و فی الحال است.

ولی مرحوم شیخ در ادامه می‌فرماید: در صحت تقدیم قبول به لفظ امر اختلاف کثیری بین کلمات اصحاب وجود دارد، شیخ طوسی قدس سره در مبسوط در باب نکاح به مناسبت تصریح می‌کنند که اگر مشتری ابتدا گفت «بِعنیها» سپس بایع گفت «بِعتکها» صحّ عندنا و عند قومٍ من المخالفین؛ یعنی نزد ما شیعه و نزد قومی از مخالفین چنین بیعی که قبول در آن به لفظ امر مقدم است صحیح می‌باشد، هر چند در باب بیع [بعد از آن‌که می‌فرماید چنین بیعی صحیح است] می‌فرماید: الأقوی عندی أنه لا یصحّ‌، و از این‌جا معلوم می‌شود مراد از این‌که فرمود «صحّ عندنا» اجماع قطعی نیست، بلکه مطابق با ضوابط است ...
 

براي دريافت متن کامل جلسه سیزدهم  اينـجا را کليک کنيد.

Share
   لطفا دیدگاه خود را بنویسید!
*نام:
ایمیل:
*نظر:
 
   نظرات کاربران
رنگ زمینه:
         
سایز قلم: سرعت:
جهت حرکت: تنظیم حرکت:    
   حدیث هفته
بهترينِ مردمان
امام سجّاد علیه السّلام: مردمان زمان غيبت كه به امامت او (مهدى) معتقد و منتظر ظهورش باشند، بهترينِ مردمان هستند ؛ زيرا خداوند به اندازه‌اى به آنان فهم و خِرد و شناخت داده كه غيبت در نزد آنها به منزله مشاهده است و مردم آن زمان را مانند كسانى كه در مقابل پيامبر صلى‌الله‌عليه‌و‌آله به جهاد پرداخته باشند، قرار داده است.
الاحتجاج : ج ۲ ص ۱۵۴ ح ۱۸۸
 
ورود کاربران

 

نام کاربري:
رمز عبور:
مرا به خاطر بسپار!

موجودی سبد:
 
   نظر سنجی
دیدگاه شما درباره کیفیّت تدوین و تنظیم تقریرات دروس خارج حضرت آیت الله مدرّسی یزدی دامت برکاته

عالی
خوب
متوسّط

 
   پیوندها
پایگاه‌های خبری 
وزارتخانه‌ها و سازمان‌ها 
علمی، پژوهشی 
فرهنگی و اطّلاع رسانی 
برخی سایت‌های مذهبی 
روزنامه‌ها 
حوزوی 
مراکز تحقیقاتی 
مراکز و مؤسّسات 
فروشگاه‌های اینترنتی کتاب 
بازرگاني، بانک و بيمه 
موتورهای جستجوگر 
نشریّات و مجلّات 
وبلاگ‌ها 
شبکه‌های اشتراک لینک 
 
   سایر پیوندها










 
 
 
 
 
 
کليّه حقوق مادّي و معنوي اين پايگاه متعلّق به مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين بوده و در جهت ترويج معارف اسلامي هيچ گونه محدوديّتي
نسبت به برداشت مطالب با ذکر منبع وجود ندارد. با معرّفي اين پايگاه به ديگران در اجر معنوي آن سهيم شويد.
® Copyright © 1396 Qommpth.ir All Rights Reserved