پايگاه اطّلاع رساني مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين | qommpth.ir
     
 
فارسي | العربيه | اردو 
 
   
  •  
  • 2 مهر 1396
  • 2017 Sep 24
 
 
   ویژه ها




 
   اوقات شرعي
 
   آمار پایگاه
امروز: 729
دیروز: 1182
ماه جاری: 1910
امسال: 167735
کل: 739609
 
**به پایگاه اطّلاع رسانی مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين (پایگاه انعکاس و انتشار کامل اخبار و آثار حضرت آيت الله سيّد محمّد رضا مدرّسي طباطبايي يزدي دامت برکاته) خوش آمدید.**    بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ اِلهى عَظُمَ الْبَلاَّءُ وَبَرِحَ الْخَفاَّءُ وَانْکَشَفَ الْغِطاَّءُ وَانْقَطَعَ الرَّجاَّءُ وَضاقَتِ الاْرْضُ وَمُنِعَتِ السَّماَّءُ واَنْتَ الْمُسْتَعانُ وَاِلَیْکَ الْمُشْتَکى وَعَلَیْکَ الْمُعَوَّلُ فِى الشِّدَّةِ وَالرَّخاَّءِ اَللّهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ اُولِى الاْمْرِ الَّذینَ فَرَضْتَ عَلَیْنا طاعَتَهُمْ وَعَرَّفْتَنا بِذلِکَ مَنْزِلَتَهُمْ فَفَرِّجْ عَنا بِحَقِّهِمْ فَرَجاً عاجِلا قَریباً کَلَمْحِ الْبَصَرِ اَوْ هُوَ اَقْرَبُ یا مُحَمَّدُ یا عَلِىُّ یا عَلِىُّ یا مُحَمَّدُ اِکْفِیانى فَاِنَّکُما کافِیانِ وَانْصُرانى فَاِنَّکُما ناصِرانِ یا مَوْلانا یا صاحِبَ الزَّمانِ الْغَوْثَ الْغَوْثَ الْغَوْثَ اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى السّاعَةَ السّاعَةَ السّاعَةَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ یا اَرْحَمَ الرّاحِمینَ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَآلِهِ الطّاهِرینَ     
تاریخ انتشار: 30/10/1393 - 16:10
کد درس: 528 تعداد بازدید: 797 تعداد نظرات کاربران: 0  

تقریرات دروس خارج فقه
حضرت آیت الله سیّد محمّد رضا مدرّسی طباطبایی یزدی (دامت برکاته)
سال تحصیلی 94-1393
جلسه‌ی چهل و ششم؛ یک‌‌شنبه 21/10/1393

تمسک عامه به بعض آیات برای اثبات بیانیه بودن «مِن» در کریمه‌ی مذکور
1. آیه‌ی 73 سوره مائده:

بعض عامه از جمله ابن الانباری برای اثبات بیانیه بودن «مِن» در آیه‌ی 29 سوره فتح ـ و نیز آیه‌ی 172 سوره‌ی آل عمران ـ به بعضی از آیات تمسک کرده‌اند، از جمله آیه‌ی73 سوره‌ی مائده:

(لَقَدْ كَفَرَ الَّذِينَ قَالُوا إِنَّ اللَّهَ ثَالِثُ ثَلاَثَةٍ وَ مَا مِنْ إِلهٍ إِلاَّ إِلهٌ وَاحِدٌ وَ إِنْ لَمْ يَنْتَهُوا عَمَّا يَقُولُونَ لَيَمَسَّنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ)

در وجه استدلال به این کریمه گفته‌اند: چون این کریمه درباره‌ی نصرانیه است، پس نمی‌توان «مِن» را تبعیضیه دانست؛ چراکه همه‌ی نصرانیه کافر هستند و معنا ندارد بگوییم بعض آن‌ها کافر هستند و بعض دیگر کافر نیستند. بنابراین «مِن» باید بیانیه باشد.

مناقشه در تمسک عامه به کریمه‌ی مذکور

این استدلال هم صحیح نیست و «مِن» در این کریمه نیز ظاهر در تبعیض   است؛ چراکه لازمه‌ی کلام خداوند متعال که می‌فرماید «اگر منتهی نشوند و اصرار بر غیر حق داشته باشند، مبتلای به عذاب الیم می‌شوند» این است که بعض نصرانیه بعد از دعوت به حق، منتهی می‌شوند. در نتیجه «مِن» طبق قاعده ظاهر در تبعیض است. کما این‌که عده‌ی زیادی از مفسرین عامه ـ و شاید اکثریت ـ «مِن» را تبعیضیه دانسته‌اند و برخی نیز هر دو احتمال را ذکر کرده‌اند. در ذیل به عبارت بعض آن‌ها اشاره می‌کنیم.

فخر رازی در مفاتح الغیب از زجاج نقل می‌کند که «مِن» را تبعیضیه گرفته است: «قال الزجاج: معناه: ليمسن الذين أقاموا على هذا الدين لأن كثيرا منهم تابوا عن النصرانية».

هم‌چنین علاء الدین بغدادی در لباب التأویل «مِن» را تبعیضیه می‌داند: «یعنی ليصيبن الذين أقاموا على هذا القول الخبيث و هذا الدين الذي ليس بمرضي عذاب وجيع في الآخرة و إنما قال تعالى منهم لعلمه السابق أن من النصارى من سيؤمن و يخلص و يترك هذا القول و يعلم أنه فاسد»؛ یعنی این‌که خداوند متعال «منهم» فرموده، به این دلیل است که با علم سابق خود می‌داند برخی از نصاری ایمان می‌آورند و قول تثلیث را ترک می‌کنند، ولی بعض دیگر ایمان نمی‌آورند.

«بغوی» نیز در معالم التنزیل «مِن» را برای تبعیض گرفته است: «خصّ الذين كفروا لعلمه أنّ بعضهم يؤمنون»؛ خداوند متعال در این کریمه عذاب الیم را مختص کافران کرده است؛ چون علم دارد بعض نصاری ایمان نمی‌آورند.

ثعلبی نیشابوری نیز در الکشف و البیان شبیه همین کلام را بیان کرده است: «خص الكفر لعلمه أن بعضهم لهم عَذابٌ أَلِيمٌ».

هم‌چنین نخجوانی در الفواتح الإلهية و المفاتح الغيبية در تفسیر «منهم» می‌گوید: «مِنْهُمْ اى بقوا على كفرهم بلا ايمان الى ان ماتوا عليه عَذابٌ أَلِيم».

در تفسیر الجلالین نیز آمده است: «أي ثبتوا على الكفر مِنْهُمْ».

طنطاوی در تفسیر الوسیط می‌گوید: «أى: ليصيبن الذين استمروا على الكفر منهم عذاب أليم»؛ یعنی عذاب الیم برای کسانی است که استمرار بر کفر داشته و با دعوت الهی منتهی نشوند، بر خلاف کسانی که منتهی شوند و ایمان بیاورند.

مراغی نیز در تفسیر خود، «مِن» را تبعیضیه می‌گیرد: «و فى الآية إيماء إلى أن هذا العذاب لا يمس إلا الذين كفروا منهم خاصة دون من تاب و أناب إلى اللّه تعالى و رجع عن عقيدة التثليث و غيرها».

زمخشری در الکشاف هر دو احتمال را مطرح کرده و می‌گوید «مِن» هم می‌تواند تبعیضیه باشد و هم بیانیه: «و يجوز أن تكون للتبعيض، على معنى: ليمسنّ الذين بقوا على الكفر منهم، لأنّ كثيراً منهم تابوا من النصرانية».

بیضاوی نیز هر دو معنا را برای «مِن» ذکر می‌کند ولی در نهایت کریمه را طبق تبعیض معنا می‌کند: «أن العذاب على من دام‏ على‏ الكفر و لم ينقلع عنه».

آلوسی هم هر دو وجه را ذکر می‌کند: «و المراد من الذين كفروا إما الثابتون على الكفر- كما اختاره الجبائي و الزجاج- و إما النصارى كما قيل، و وضع الموصول موضع ضميرهم لتكرير الشهادة عليهم بالكفر، و «من» على هذا بيانية، و على الأول تبعيضية».

 بنابراین همانطور که ملاحظه فرمودید، اکثراً «مِن» را در این‌جا تبعیضیه گرفته‌اند نه بیانیه، پس این‌که ابن الانباری بیانیه بودن «مِن» در این کریمه را شاهدی بر بیانیه بودن «مِن» در کریمه‌ی (وَعَدَ الله الذينَ آمنوا و عملوا الصالحاتِ منهم مَغْفِرة ً و أَجْراً عظيماً) گرفته است، صحیح نمی‌باشد. مضافاً به این‌که خود ابن الانباری در کتاب الزاهر فی معانی کلمات الناس، از قول بعضی نقل می‌کند که «مِن» بیانیه نیست بلکه تأکیدیه است.

(وَعَدَ الله الذينَ آمنوا و عملوا الصالحاتِ منهم مَغْفِرة ً وأَجْراً عظيماً) قالوا فمن ليست في هذا الموضع مُبعضة إنما المعنى وعدهم الله كلهم مغفرة و أجراً عظيماً فدخلت (من) للتوكيد.

مگر این‌که مرادش از بیانیه همان تأکیدیه باشد که خلاف اصطلاح دارج است.

2. تمسک به آیه‌ی4 سوره‌ی نساء و مناقشه در استدلال به آن

آیه‌ی دیگری که بعضی از جمله زبیدی در تاج العروس شاهد بر بیانیه بودن «مِن» ذکر کرده‌اند، آیه‌ی چهارم سوره‌ی نساء است:

(وَ آتُوا النِّسَاءَ صَدُقَاتِهِنَّ نِحْلَةً فَإِنْ طِبْنَ لَكُمْ عَنْ شَيْ‌ءٍ مِنْهُ نَفْساً فَكُلُوهُ هَنِيئاً مَرِيئاً)

عرض می‌کنیم: بیانیه بودن «من» در این کریمه نیز خلاف ظاهر است. مضافاً به این‌که بسیاری از مفسرین عامه، «مِن» را به معنای تبعیض گرفته‌اند، برخی هم هر دو احتمال را ذکر کرده‌اند.

ابوحیان آندلسی در بحر المحیط، «مِن» را ظاهر در تبعیض می‌داند: «و ظاهر من التبعيض. و فيه إشارة إلى أن ما تهبه يكون بعضا من الصداق» ...
 

براي دريافت متن کامل جلسه چهل و ششم  اينـجا را کليک کنيد.

Share
   لطفا دیدگاه خود را بنویسید!
*نام:
ایمیل:
*نظر:
 
   نظرات کاربران
رنگ زمینه:
         
سایز قلم: سرعت:
جهت حرکت: تنظیم حرکت:    
   حدیث هفته
بهترین و بدترین مردم
بدترينِ مردم كسى است كه پی‌جوى عيبهاى مردم باشد و نابيناى عيبهاى خويش.
غرر الحكم، ح ۵۷۳۹
 
ورود کاربران

 

نام کاربري:
رمز عبور:
مرا به خاطر بسپار!

موجودی سبد:
 
   نظر سنجی
دیدگاه شما درباره کیفیّت تدوین و تنظیم تقریرات دروس خارج حضرت آیت الله مدرّسی یزدی دامت برکاته

عالی
خوب
متوسّط

 
   پیوندها
پایگاه‌های خبری 
وزارتخانه‌ها و سازمان‌ها 
علمی، پژوهشی 
فرهنگی و اطّلاع رسانی 
برخی سایت‌های مذهبی 
روزنامه‌ها 
حوزوی 
مراکز تحقیقاتی 
مراکز و مؤسّسات 
فروشگاه‌های اینترنتی کتاب 
بازرگاني، بانک و بيمه 
موتورهای جستجوگر 
نشریّات و مجلّات 
وبلاگ‌ها 
شبکه‌های اشتراک لینک 
 
   سایر پیوندها










 
 
 
 
 
 
کليّه حقوق مادّي و معنوي اين پايگاه متعلّق به مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين بوده و در جهت ترويج معارف اسلامي هيچ گونه محدوديّتي
نسبت به برداشت مطالب با ذکر منبع وجود ندارد. با معرّفي اين پايگاه به ديگران در اجر معنوي آن سهيم شويد.
® Copyright © 1396 Qommpth.ir All Rights Reserved