پايگاه اطّلاع رساني مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين | qommpth.ir
     
 
فارسي | العربيه | اردو 
 
   
  •  
  • 30 شهريور 1396
  • 2017 Sep 21
 
 
   ویژه ها




 
   اوقات شرعي
 
   آمار پایگاه
امروز: 221
دیروز: 1499
ماه جاری: 29303
امسال: 162617
کل: 734491
 
**به پایگاه اطّلاع رسانی مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين (پایگاه انعکاس و انتشار کامل اخبار و آثار حضرت آيت الله سيّد محمّد رضا مدرّسي طباطبايي يزدي دامت برکاته) خوش آمدید.**    بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ اِلهى عَظُمَ الْبَلاَّءُ وَبَرِحَ الْخَفاَّءُ وَانْکَشَفَ الْغِطاَّءُ وَانْقَطَعَ الرَّجاَّءُ وَضاقَتِ الاْرْضُ وَمُنِعَتِ السَّماَّءُ واَنْتَ الْمُسْتَعانُ وَاِلَیْکَ الْمُشْتَکى وَعَلَیْکَ الْمُعَوَّلُ فِى الشِّدَّةِ وَالرَّخاَّءِ اَللّهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ اُولِى الاْمْرِ الَّذینَ فَرَضْتَ عَلَیْنا طاعَتَهُمْ وَعَرَّفْتَنا بِذلِکَ مَنْزِلَتَهُمْ فَفَرِّجْ عَنا بِحَقِّهِمْ فَرَجاً عاجِلا قَریباً کَلَمْحِ الْبَصَرِ اَوْ هُوَ اَقْرَبُ یا مُحَمَّدُ یا عَلِىُّ یا عَلِىُّ یا مُحَمَّدُ اِکْفِیانى فَاِنَّکُما کافِیانِ وَانْصُرانى فَاِنَّکُما ناصِرانِ یا مَوْلانا یا صاحِبَ الزَّمانِ الْغَوْثَ الْغَوْثَ الْغَوْثَ اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى السّاعَةَ السّاعَةَ السّاعَةَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ یا اَرْحَمَ الرّاحِمینَ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَآلِهِ الطّاهِرینَ     
تاریخ انتشار: 16/9/1393 - 11:01
کد درس: 507 تعداد بازدید: 783 تعداد نظرات کاربران: 0  

تقریرات درس خارج اصول
حضرت آیت اللّه سیّد محمّدرضا مدرّسی طباطبایی یزدی دامت برکاته
دوره‌ی دوم ـ سال یازدهم ـ سال تحصیلی 94ـ93
جلسه 29 ـ سه شنبه 11/09/93

دلیل دوم: اجماع

برخی ادعا کرده‌‌اند که اجماع بر حجّیت استصحاب وجود دارد و همین اجماع در حجّیت استصحاب کافی است. ظاهراً این ادعا از مرحوم علامه حلّی در مبادی الوصول نقل شده است. این اجماع منقول است که اگر علم به خلاف پیدا نکنیم از مثل علامه رحمه الله حجت است، امّا از آنجا که اگر تحصیل اجماع هم می‌شد نمی‌توانست حجّت باشد؛ زیرا این اجماع محتمل المدرک است و لعلّ مجمعین به یکی از وجوهی که در کتب آمده است اعتماد کرده‌‌اند و لامحاله نمی‌توان این اجماع را یک اجماع تعبدی دانست که کاشف از قول معصوم علیه السلام باشد، لذا تمسک به اجماع در حجّیت استصحاب، حداقل به خاطر محتمل المدرکی بودنش قابل مناقشه است، گرچه اصل تحقّق اجماع بعید نیست.

دلیل سوم بر حجیت استصحاب: سیره‌ی عقلاء

برخی فرموده‌‌اند عقلاء در امور معاش خود و اموری که مربوط به روابط بین موالی و عبید است، اگر بعد از ثبوت سابق شکّی برای آنها حاصل شود سیره‌ی عملی آنها بر حکم به بقاء می‌باشد و این سیره یا حتی در امور دینی آنها نیز جاری و ساری است و یا اگر چنین نباشد حداقل در معرض سرایت به امور دینی بوده است (نظیر قیاس که در زندگانی عادی مردم به کار می‌رود و لذا چون در معرض اعتماد بر آن در امور دینی است، از آن به شدّت ردع شده است) و چون ردعی از این سیره‌ی عملی نشده است، معلوم می‌شود عند الشارع مُمضیٰ است و إلا اگر ردعی در کار بود لااقل با روایت ضعیفی به ما می‌رسید و همین که نرسیده است یقین به عدم ردع وجود دارد و عدم ردع، کاشف از امضاء شارع است.

برای تثبیت این سیره مثال‌هایی زده شده است؛ مثلاً کسی دارای کارخانه‌ای است و احتمال خراب شدن آن را می‌دهد، امّا به احتمال مذکور اعتناء نمی‌کند و همچنان مانند گذشته به کارخانه‌ی خود می‌رود، یا طرف معامله‌ای داشته و احتمال می‌دهد طرف معامله‌اش در حادثه‌ای از دنیا رفته باشد، با این حال به این احتمال توجه نمی‌کند و به ادامه‌ی معامله با او مشغول می‌شود و ... .

در هر حال اساس زندگانی در جرّ ما ثَبَت تا زمان حال است، به گونه‌ای که حتی حیوانات نیز در زندگانی خود این‌گونه عمل می‌کنند. بنابراین استصحاب در عمق ارتکاز هر ذی شعوری وجود دارد و چون ردع نشده، حجت می‌باشد.

نقد و بررسی دلیل سوم (سیره)

از معاصرین به یاد ندارم کسی این دلیل را پذیرفته باشد مگر شهید صدر رحمه الله که این سیره را پذیرفته است. در هر حال باید تامّل کرد که آیا هنگام شک در بقاء ثبوت سابق، عقلاء معامله‌ی بقاء می‌کنند آن هم فقط به خاطر اینکه سابقاً ثابت بوده و یقین به زوالش ندارند؟ و عمل عقلاء حتی در روابط بین موالی و عبید به همین اعتبار است؟‌‌!

ظاهراً چنین سیره‌ای وجود ندارد؛ زیرا عقلاء ملاک را ثبوت سابق و عدم یقین به زوال نمی‌دانند، بلکه در بسیاری از موارد، یقین یا اطمینان به بقاء وجود دارد. کسی که دارای کارخانه یا اتومبیل و ... است اطمینان دارد آنچه که بوده باقی است، لذا همچنان به سراغ آنها می‌رود. و در برخی موارد، احتیاط باعث این کار می‌شود؛ یعنی حتی اگر احتمال ضعیفی بدهد آنچه که ثابت است هنوز موجود است لکن چون برایش اهمیت دارد، عملی را انجام می‌دهد که مطابق احتیاط باشد؛ مثلاً احتمال می‌دهد فرزندش در اثر تصادف فوت کرده است ولی باز برایش پول می‌فرستد؛ زیرا اگر زنده باشد نباید گرفتار شود و لذا احتیاطاً به این کار اقدام می‌کند. در مواردی هم اصلاً التفات به یقین سابق و شک لاحق ندارند و بنابر عادت به متیقن سابق رجوع می‌کنند.

امّا اگر در جایی اطمینان به بقاء نباشد و انگیزه‌ی احتیاط هم نباشد و التفات هم باشد، عقلاء به حالت سابقه عمل نمی‌کنند. مثلاً اگر کسی طرف حسابی در کشور دوری دارد و برایش جنس می‌فرستد و احتمال بدهد که طرف حساب او سکته کرده و هوش و حواس ندارد، آیا باز جنس برای او می‌فرستد؟ آیا عقلاء چنین می‌کنند؟

خیر این کار را انجام نمی‌دهند؛ خصوصاً اینکه مال مورد معامله قابل توجه باشد، در حالی که اگر چنین سیره‌ای وجود داشت باید بما هو فرد من العقلاء چنین کاری را انجام می‌داد.

در مورد حیوانات نیز باید گفت آنها طبق غریزه رفتار می‌کنند و معیار عقلانی در حرکات و رفتار آنها وجود ندارد و نمی‌توان گفت آنها بر اساس ثبوت سابق و عدم یقین به زوال، رفتار می‌کنند. مضافاً به اینکه عمل آنها برای ما حجیتی نخواهد داشت.

بنابراین چنین سیره‌ای نزد ما ثابت و قابل احراز نیست.

اشکال مرحوم آخوند بر سیره

مرحوم آخوند در کفایه اشکال دیگری نیز ذکر می‌کند و می‌فرماید بر فرض که چنین سیره‌ای ثابت باشد مورد ردع قرار گرفته است. ذکر این نکته لازم است که سیره‌ی عقلاء غیر از درک عقلی به معنای خاص است. درک عقلی اگر در جایی وجود داشته باشد حتی اگر ظاهری بر خلاف آن باشد، درک عقلی قرینه می‌شود که ظاهر، مراد نیست.

ممکن است برخی تفاوت بین سیره‌ی عقلاء و درک عقلی را مورد توجه قرار ندهند. درک عقلی مربوط به نفس الامر است، مانند امتناع تناقض که نمی‌توان آن را نادیده گرفت و شارع نیز نمی‌تو‌اند آن را کم و زیاد کند ...
 

براي دريافت متن کامل جلسه بیست و هشتم  اينـجا را کليک کنيد.

Share
   لطفا دیدگاه خود را بنویسید!
*نام:
ایمیل:
*نظر:
 
   نظرات کاربران
رنگ زمینه:
         
سایز قلم: سرعت:
جهت حرکت: تنظیم حرکت:    
   حدیث هفته
بهترین و بدترین مردم
بدترينِ مردم كسى است كه پی‌جوى عيبهاى مردم باشد و نابيناى عيبهاى خويش.
غرر الحكم، ح ۵۷۳۹
 
ورود کاربران

 

نام کاربري:
رمز عبور:
مرا به خاطر بسپار!

موجودی سبد:
 
   نظر سنجی
دیدگاه شما درباره کیفیّت تدوین و تنظیم تقریرات دروس خارج حضرت آیت الله مدرّسی یزدی دامت برکاته

عالی
خوب
متوسّط

 
   پیوندها
پایگاه‌های خبری 
وزارتخانه‌ها و سازمان‌ها 
علمی، پژوهشی 
فرهنگی و اطّلاع رسانی 
برخی سایت‌های مذهبی 
روزنامه‌ها 
حوزوی 
مراکز تحقیقاتی 
مراکز و مؤسّسات 
فروشگاه‌های اینترنتی کتاب 
بازرگاني، بانک و بيمه 
موتورهای جستجوگر 
نشریّات و مجلّات 
وبلاگ‌ها 
شبکه‌های اشتراک لینک 
 
   سایر پیوندها










 
 
 
 
 
 
کليّه حقوق مادّي و معنوي اين پايگاه متعلّق به مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين بوده و در جهت ترويج معارف اسلامي هيچ گونه محدوديّتي
نسبت به برداشت مطالب با ذکر منبع وجود ندارد. با معرّفي اين پايگاه به ديگران در اجر معنوي آن سهيم شويد.
® Copyright © 1396 Qommpth.ir All Rights Reserved