پايگاه اطّلاع رساني مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين | qommpth.ir
     
 
فارسي | العربيه | اردو 
 
   
  •  
  • 3 مهر 1396
  • 2017 Sep 25
 
 
   ویژه ها




 
   اوقات شرعي
 
   آمار پایگاه
امروز: 525
دیروز: 1001
ماه جاری: 2707
امسال: 168532
کل: 740406
 
**به پایگاه اطّلاع رسانی مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين (پایگاه انعکاس و انتشار کامل اخبار و آثار حضرت آيت الله سيّد محمّد رضا مدرّسي طباطبايي يزدي دامت برکاته) خوش آمدید.**    بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ اِلهى عَظُمَ الْبَلاَّءُ وَبَرِحَ الْخَفاَّءُ وَانْکَشَفَ الْغِطاَّءُ وَانْقَطَعَ الرَّجاَّءُ وَضاقَتِ الاْرْضُ وَمُنِعَتِ السَّماَّءُ واَنْتَ الْمُسْتَعانُ وَاِلَیْکَ الْمُشْتَکى وَعَلَیْکَ الْمُعَوَّلُ فِى الشِّدَّةِ وَالرَّخاَّءِ اَللّهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ اُولِى الاْمْرِ الَّذینَ فَرَضْتَ عَلَیْنا طاعَتَهُمْ وَعَرَّفْتَنا بِذلِکَ مَنْزِلَتَهُمْ فَفَرِّجْ عَنا بِحَقِّهِمْ فَرَجاً عاجِلا قَریباً کَلَمْحِ الْبَصَرِ اَوْ هُوَ اَقْرَبُ یا مُحَمَّدُ یا عَلِىُّ یا عَلِىُّ یا مُحَمَّدُ اِکْفِیانى فَاِنَّکُما کافِیانِ وَانْصُرانى فَاِنَّکُما ناصِرانِ یا مَوْلانا یا صاحِبَ الزَّمانِ الْغَوْثَ الْغَوْثَ الْغَوْثَ اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى السّاعَةَ السّاعَةَ السّاعَةَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ یا اَرْحَمَ الرّاحِمینَ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَآلِهِ الطّاهِرینَ     
تاریخ انتشار: 17/7/1393 - 13:52
کد درس: 464 تعداد بازدید: 1131 تعداد نظرات کاربران: 0  

تقریرات درس خارج فقه
حضرت آیت الله سیّد محمّد رضا مدرّسی طباطبایی یزدی (دامت برکاته)
سال تحصیلی 94-1393
جلسه‌ی هفتم؛ دوشنبه 31/6/93

کلام محقق نایینی قدس سره در عدم تحقق ایجاب بیع با «اشتریتُ»

محقق نائینی رحمه الله به حسب تقریرات منیة الطالب فرموده است «اشتریتُ» نمی‌تواند به عنوان ایجاب بیع واقع شود؛ زیرا همان‌طور که ادباء و لغویین گفته‌اند باب افتعال برای پذیرش، مطاوعه و قبول وضع شده، لذا مناسب نیست در ایجاب استعمال شود؛ چراکه ایجابْ «فعل» و «انجام عمل» بوده و ضد مطاوعه و قبول می‌باشد و اگر احیاناً باب افتعال در «فعل» به کار ‌رود ـ مانند «اکتسبت» به معنای «کسبت» ـ خلاف ما وضع له یا خلاف ظاهر محاورات عرفی است. پس نه وضع باب افتعال اقتضاء می‌کند «اشتریتُ» در ایجاب استعمال شود و نه ظاهر.

دفاع محقق اصفهانی قدس سره از تحقق ایجاب بیع با «اشتریت»

محقق اصفهانی قدس سره که احتمالاً کلامشان ناظر به کلام محقق نایینی قدس سره است در دفاع از تحقق ایجاب بیع با «اشتریتُ» می‌فرماید: در «اشتراء» و «ابتیاع» گرچه مفهوم «مطاوعه» أخذ شده ـ کما این‌که معروف از هیأت «افتعال» و «تفعّل» مطاوعه است ـ ولی این مطاوعه، مطاوعه‌ و پذیرش فعل غیر نیست تا متمحّض در قبول باشد، بلکه این مطاوعه [اعم بوده و] به معنای «اتخاذ المبدأ» است؛ یعنی فاعلْ آن مبدأ و مادّه را اتخاذ کرده است؛ چه آن مبدأ از فعل غیر صادر شده باشد [مانند «اتَّهبَ» که قبول هبه‌ی غیر است] و چه از نفس ذات صادر شده باشد، مانند «احتطبَ» که یعنی هیزم جمع کرد؛ نه این‌که کسی به او هیزم داده باشد، یا «اکتسبَ» که یعنی «کسب» انجام داد، یا «اتّجرَ» یعنی «تجارت» کرد.

بنابراین «اشتراء» به معنای «اتخاذ شراء» است که اگر شراء به مال خودش تعلق گرفته باشد به معنای فروش است و اگر به مال غیر تعلق گرفته باشد به معنای «اتخاذ البیع من الغیر» است که همان خرید و مصداق قبول می‌باشد؛ یعنی اگر بگوید: «اشتریتُ کتابی» به معنای «بعتُ کتابی» است و اگر بگوید «اشتریتُ کتابک» به معنای خرید کتاب است.

محقق اصفهانی می‌فرماید:‌ از این‌جا معلوم می‌شود که «اشتراء» مشترک معنوی بین «بیع» و «شراء» و به معنای «اتخاذ الشراء» است [پس استعمال «اشتریتُ» در ایجاب بیع مناسب با مفهوم لغوی اشتراء بوده و مبتنی بر این‌که «اشتراء» از الفاظ اضداد باشد نیست.] و این‌که توهم شده «اشتراء» از اضداد بوده و مشترک لفظی بین بیع و شراء است درست نیست.

این سخن محقق اصفهانی مورد پذیرش تلمیذش سید خویی قدس سره نیز واقع شده است.

نقد کلام محقق اصفهانی قدس سره

این کلام محقق اصفهانی قدس سره که مطاوعه‌ی در باب «افتعال» و «تفعّل» به معنای اتخاذ مبدأ است؛ سواءاً کان من فعل الغیر ام لا ـ نه صرفاً قبول فعل غیر ـ سخن درستی است، بلکه ما می‌گوییم: باب «انفعال» نیز این چنین است؛ یعنی اعم از آن است که قبول فعل غیر باشد، مثل «کسرتُه فانکسَرَ» یا اتخاذ مبدأ باشد [که صادر از نفس ذات است]، مانند «انکسر» نسبت به کاسه‌ای که خود به خود می‌شکند. پس باب «افتعال» و «تفعّل» و حتی «انفعال» گرچه در مطاوعه‌ی حقیقی ـ یعنی پذیرش فعل غیر ـ استعمال می‌شود ولی این خارج از حاقّ لغت است و حاق لغت به معنای اتخاذ المبدأ است.

اما این‌که فرمودند «اشتراء» مشترک معنوی بین «خرید» و «فروش» است درست نیست؛ چون در اصل ماده‌ی اشتراء چیزی وجود ندارد که جامع بین خرید و فروش باشد در حالی که این دو معنا با حفظ تضادّشان در مادّه موجود است. به عبارت دیگر مبدأ در «اشتریت» به معنای فروش با مبدأ در «اشتریت» به معنای خرید متفاوت است؛ یکی فعل حقیقی است ـ در همان عالم اعتبار ـ و دیگری انفعال حقیقی و قبول است، در حالی که اگر مشترک معنوی بود باید مبدأ در هر دو یکی بود.

«قبول» در خرید نظیر قبول مادّه نسبت به صورت است یا نظیر پذیرش اثر است در مثل موم نسبت به فشاری که بر آن وارد می‌شود، ولی «ایجاب» در فروش به معنای اثر گذاشتن و اعمال کردن است. بنابراین دو مفهوم خرید و فروش که یکی فعل و دیگری انفعال است با هم تقابل داشته و وجه اشتراکی ندارند تا مشترک معنوی باشند.

محتمل است «فتدبّر» در انتهای کلام ایشان هم اشاره به همین مطلب باشد که مطاوعه‌ی در «اشتریت» به معنای خرید، غیر از مطاوعه‌ی به معنای اتخاذ مبدأ است ...
 

براي دريافت متن کامل جلسه هفتم  اينـجا را کليک کنيد.

Share
   لطفا دیدگاه خود را بنویسید!
*نام:
ایمیل:
*نظر:
 
   نظرات کاربران
رنگ زمینه:
         
سایز قلم: سرعت:
جهت حرکت: تنظیم حرکت:    
   حدیث هفته
بهترین و بدترین مردم
بدترينِ مردم كسى است كه پی‌جوى عيبهاى مردم باشد و نابيناى عيبهاى خويش.
غرر الحكم، ح ۵۷۳۹
 
ورود کاربران

 

نام کاربري:
رمز عبور:
مرا به خاطر بسپار!

موجودی سبد:
 
   نظر سنجی
دیدگاه شما درباره کیفیّت تدوین و تنظیم تقریرات دروس خارج حضرت آیت الله مدرّسی یزدی دامت برکاته

عالی
خوب
متوسّط

 
   پیوندها
پایگاه‌های خبری 
وزارتخانه‌ها و سازمان‌ها 
علمی، پژوهشی 
فرهنگی و اطّلاع رسانی 
برخی سایت‌های مذهبی 
روزنامه‌ها 
حوزوی 
مراکز تحقیقاتی 
مراکز و مؤسّسات 
فروشگاه‌های اینترنتی کتاب 
بازرگاني، بانک و بيمه 
موتورهای جستجوگر 
نشریّات و مجلّات 
وبلاگ‌ها 
شبکه‌های اشتراک لینک 
 
   سایر پیوندها










 
 
 
 
 
 
کليّه حقوق مادّي و معنوي اين پايگاه متعلّق به مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين بوده و در جهت ترويج معارف اسلامي هيچ گونه محدوديّتي
نسبت به برداشت مطالب با ذکر منبع وجود ندارد. با معرّفي اين پايگاه به ديگران در اجر معنوي آن سهيم شويد.
® Copyright © 1396 Qommpth.ir All Rights Reserved