پايگاه اطّلاع رساني مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين | qommpth.ir
     
 
فارسي | العربيه | اردو 
 
   
  •  
  • 20 آذر 1396
  • 2017 Dec 11
 
 
   ویژه ها




 
   اوقات شرعي
 
   آمار پایگاه
امروز: 1449
دیروز: 1652
ماه جاری: 22037
امسال: 259250
کل: 831124
 
**به پایگاه اطّلاع رسانی مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين (پایگاه انعکاس و انتشار کامل اخبار و آثار حضرت آيت الله سيّد محمّد رضا مدرّسي طباطبايي يزدي دامت برکاته) خوش آمدید.**    بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ اِلهى عَظُمَ الْبَلاَّءُ وَبَرِحَ الْخَفاَّءُ وَانْکَشَفَ الْغِطاَّءُ وَانْقَطَعَ الرَّجاَّءُ وَضاقَتِ الاْرْضُ وَمُنِعَتِ السَّماَّءُ واَنْتَ الْمُسْتَعانُ وَاِلَیْکَ الْمُشْتَکى وَعَلَیْکَ الْمُعَوَّلُ فِى الشِّدَّةِ وَالرَّخاَّءِ اَللّهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ اُولِى الاْمْرِ الَّذینَ فَرَضْتَ عَلَیْنا طاعَتَهُمْ وَعَرَّفْتَنا بِذلِکَ مَنْزِلَتَهُمْ فَفَرِّجْ عَنا بِحَقِّهِمْ فَرَجاً عاجِلا قَریباً کَلَمْحِ الْبَصَرِ اَوْ هُوَ اَقْرَبُ یا مُحَمَّدُ یا عَلِىُّ یا عَلِىُّ یا مُحَمَّدُ اِکْفِیانى فَاِنَّکُما کافِیانِ وَانْصُرانى فَاِنَّکُما ناصِرانِ یا مَوْلانا یا صاحِبَ الزَّمانِ الْغَوْثَ الْغَوْثَ الْغَوْثَ اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى السّاعَةَ السّاعَةَ السّاعَةَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ یا اَرْحَمَ الرّاحِمینَ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَآلِهِ الطّاهِرینَ     
تاریخ انتشار: 22/4/1393 - 17:28
کد درس: 450 تعداد بازدید: 821 تعداد نظرات کاربران: 0  

تقریرات درس خارج اصول
حضرت آیت اللّه سیّد محمّدرضا مدرّسی طباطبایی یزدی دامت برکاته
دوره‌ی دوم ـ سال دهم ـ سال تحصیلی 93ـ92
جلسه 98 ـ یک‌شنبه 11/3/93

نقد و بررسی سخن شیخ الشریعة رحمه الله

به چه دلیل شیخ الشریعة معتقد شده است عقبة بن خالد همان چیزهایی را نقل کرده است که عبادة بن الصامت نقل نموده است؟! ظهور کلام شیخ الشریعة آن است که قضایای متعددی که در طول چندین سال از پیامبر صلّی الله علیه وآله صادر شده است، توسط این دو راوی آن‌هم تقریباً با یک سلیقه جمع‌آوری و نقل شده است، ولکن این مطلب بعید به نظر می‌رسد و شاهدی بر آن وجود ندارد. آری، عبادة بن الصامت به گونه‌ای نقل کرده است که ظاهر آن جمع بین روایت‌های مختلف است و چه بسا عقبه نیز در بعضی موارد چنین عمل کرده باشد، امّا در مسئله‌ی شفعه و روایتی که در آینده نقل خواهیم کرد، ظاهر در جمع بین مروی است و اینکه روات و اصحاب کتب، روایت مذکور را تفریق کرده باشند به گونه‌ای که باعث شده باشند ظهور در معنای دیگری پیدا کند، خلاف ضبط و وثاقت آنهاست. روایت عقبة در ما نحن فیه ظهور در جمع بین مروی دارد و باید شاهد مناسبی بر خلاف آن باشد تا بتوان از آن رفع ید کرد و گرنه با ادنی مناسبتی نمی‌توان از ظهور آن چشم پوشید.

نتیجه آنکه توجیه شیخ الشریعة نمی‌تواند قانع کننده باشد. علاوه بر اینکه وثاقت عبادة بن الصامت به تنهایی کافی نیست، بلکه باید رواتِ از او نیز ثقه باشند کما هو واضح.

پاسخ دوم به اشکال دوم

گفته شده است روایت عقبة بن خالد درست معنا نشده است و نباید لاضرر علت برای حکم شفعه تلقّی گردد، بلکه باید گفت اسلام حکم شفعه را قرار داده است و نتیجه‌ی حکم مذکور، انتفاء ضرر است و در حقیقت نفی ضرر، معلول حکم شفعه است نه علّت آن.

این پاسخ می‌تواند رفع اشکال کند و منافاتی با استظهاری که از روایت ابن بکیر انجام دادیم ندارد؛ زیرا دو روایت می‌باشند و هر کدام ظهور خود را دارند.

پاسخ سوم به اشکال دوم

گفته شده است که «لاضرر و لاضرار» که در ذیل حکم شفعه بیان شده است، حکمت است نه علت و حکمت در همه‌ی موارد حکم وجود ندارد، مثل لزوم عدّه در زن غیر یائسه‌ی مدخولٌ بها که به حکمت عدم اختلاط میاه است، امّا حکم عدّه دائر مدار این حکمت نیست تا گفته شود اگر زنی یقین داشت که حمل ندارد، بر او عدّه لازم نیست. در قضیه‌ی شفعه نیز لاضرر حکمت است نه علّت.

بررسی این پاسخ

این پاسخ اساس استفاده‌ی حکومت از لاضرر را از بین می‌برد و لاضرر را در حدّ حکمت حکم پایین می‌آورد و مانع آن می‌شود که از لاضرر به عنوان دلیل حاکم در همه جا استفاده شود و همچنین نمی‌توان به عنوان نهی از آن بهره برد و نه حتی به عنوان ضرر غیر متدارک از آن استفاده کرد. در واقع با این توجیه هیچ اثری بر لاضرر مترتب نخواهد بود، در حالی که ظاهر لاضرر حکم ثابت و پابرجایی است که علّیت تامّه دارد و می‌تواند نافی اطلاقات ادلّه‌ی ضرری باشد، مگر کسی مدّعی شود که لاضرر در خصوص مورد شفعه، حکمت است، و لکن تفکیک خصوصِ مورد شفعه از غیر آن احتیاج به مؤونه دارد.

آنچه مهم است آن است که روایت عقبة بن خالد فاقد سند معتبر است و در نتیجه حجّیتی ندارد، هرچند اصل صدور لاضرر قابل اطمینان است و کیفیت صدور آن به اندازه‌ی موثقه‌ی ابن بکیر از زراره ثابت است؛ زیرا این طریق، معتبر است. لهذا با ضعف سند روایت عقبة و توجیه دوم و حتی توجیه سوم، می‌توانیم از اشکال دوم خارج شویم.

اشکال سوم

روایت لاضرر در ذیل «لَا يُمْنَعُ فَضْلُ مَاءٍ لِيُمْنَعَ فَضْلُ كَلَإٍ» نیز وارد شده است و بیان می‌کند کسانی که آب زیادی دارند، نمی‌توانند دیگران را از زیاده‌ی آب منع کنند تا موجب منع از چراگاه بیشتر شوند.

شیخ الشریعة در اینجا با استفاده از بعضی منابع عامّه این‌گونه معنا کرده است که کسانی که آب زیادی دارند، نمی‌توانند از آب منع کنند تا در نتیجه منع چریدن دواب شود؛ زیرا گوسفندان و نظیر آنها چون به واسطه‌ی چرا کردن تشنه می‌شوند، باید آب بنوشند تا بتوانند به چرای خود ادامه دهند.

و به هر حال گفته‌اند ذیل لاضرر ربطی به این مسئله ندارد؛ به دلیل آنکه ضرر به معنای نقص بعد از کمال و کمبود بعد از داشتن است و در ما نحن فیه کسانی که صاحب گوسفندان هستند، نه صاحب آب بوده‌اند و نه چراگاه داشته‌اند، لذا ضرری بر آنها وارد نمی‌شود بلکه تنها منفعتی به دست نمی‌آورند. لهذا نمی‌توان ممنوعیت نگه‌داشتن آب را به لاضرر تعلیل کرد؛ زیرا ضرری در کار نیست. و در نتیجه لاضرر معنایی دارد که ما متوجه نمی‌شویم و نمی‌توان لاضرر را حاکم بر ادلّه‌ی اوّلیه قرار داد و حتی نمی‌توانیم لاضرر را به معنای نهی بدانیم؛ زیرا با معلَّل مناسبت ندارد. علاوه بر اینکه مشهور نیز چنین فتوایی نداده‌اند و نهایت اینکه برخی حکم به کراهت نموده‌اند، آن‌هم در آب‌های آزاد نه در آب‌هایی که با احداث چاه و چشمه به دست آمده است.

شیخ الشریعة در این روایت نیز همان پاسخ قبلی را می‌دهد و معتقد است ذیل لاضرر ربطی به قضیه‌ی قبلی ندارد و قضایای متعدّدی بوده است و کنار هم قرار گرفته‌اند و ظهور ثانوی پیدا کرده‌اند که با تأمّل در سایر روایات، این ظهور ساقط می‌شود و روشن می‌شود که جمع بین روایت است نه مروی ...
 

براي دريافت متن کامل جلسه نود و هشتم  اينـجا را کليک کنيد.

Share
   لطفا دیدگاه خود را بنویسید!
*نام:
ایمیل:
*نظر:
 
   نظرات کاربران
رنگ زمینه:
         
سایز قلم: سرعت:
جهت حرکت: تنظیم حرکت:    
   حدیث هفته
تاثیر عالمان و حاكمان
رسول اکرم (ص) فرمود: دو گروه از امّت من اگر صالح شوند، امّتم صالح مى ‏شوند و اگر فاسد شوند، امّتم فاسد مى‏ شوند: عالمان و حاكمان.
خصال، ص 37
 
ورود کاربران

 

نام کاربري:
رمز عبور:
مرا به خاطر بسپار!

موجودی سبد:
 
   نظر سنجی
دیدگاه شما درباره کیفیّت تدوین و تنظیم تقریرات دروس خارج حضرت آیت الله مدرّسی یزدی دامت برکاته

عالی
خوب
متوسّط

 
   پیوندها
پایگاه‌های خبری 
وزارتخانه‌ها و سازمان‌ها 
علمی، پژوهشی 
فرهنگی و اطّلاع رسانی 
برخی سایت‌های مذهبی 
روزنامه‌ها 
حوزوی 
مراکز تحقیقاتی 
مراکز و مؤسّسات 
فروشگاه‌های اینترنتی کتاب 
بازرگاني، بانک و بيمه 
موتورهای جستجوگر 
نشریّات و مجلّات 
وبلاگ‌ها 
شبکه‌های اشتراک لینک 
 
   سایر پیوندها










 
 
 
 
 
 
کليّه حقوق مادّي و معنوي اين پايگاه متعلّق به مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين بوده و در جهت ترويج معارف اسلامي هيچ گونه محدوديّتي
نسبت به برداشت مطالب با ذکر منبع وجود ندارد. با معرّفي اين پايگاه به ديگران در اجر معنوي آن سهيم شويد.
® Copyright © 1396 Qommpth.ir All Rights Reserved